FinReview جوباسىنىڭ جازۋىنشا, ەكونوميستەر جاقىن ارادا جاھاندىق ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعى ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتەدى دەپ بولجايدى. جاپپاي ەنگىزىلە باستاعان قاتاڭ شەكتەۋلەردەن قايمىققان كاسىپكەرلەر ءوز بيزنەسىن ونلاين فورماتقا كوشىرە باستادى, جۇرتشىلىق تا وفلاين دۇكەندەرگە بارۋدى سيرەتىپ, قاشىقتان تاپسىرىس بەرۋدى جيىلەتتى. بىلتىر 4,3 ترلن دوللاردى قۇراعان ينتەرنەتتەگى ساتىلىم كولەمى 2023 جىلعا تامان 6,6 ترلن دوللارعا جەتپەك.
قازاقستان دا الەمدىك كوممەرتسيادان قالىسار ەمەس. 2020 جىلى ونلاين-نارىقتا 1,2 ترلن تەڭگە اينالىمدا بولعان. الداعى بەس جىلعا ساۋەگەيلىك جاساعان ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ەندى بىرەر جىلدان سوڭ نارىقتاعى اقشا اينالىمى 1,9 ترلن تەڭگەگە جەتەدى دەيدى. QazTrade ورتالىعى 2025 جىلعا قاراي ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 3,5 ترلن تەڭگەگە جۋىقتايدى دەگەن بولجام ايتادى. بۇل ءوز كەزەگىندە قولما-قول اقشاسىز جاسالعان تولەم كولەمىن ارتتىرعان. بىلتىر قولما-قول اقشاسىز جاسالعان تولەم 2,5 ەسە ءوسىپ, 35,3 ترلن تەڭگە بولسا, بيىل بەس ايدىڭ وزىندە 23,6 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. سونىمەن قاتار ينتەرنەت جانە ءموبيلدى ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اساتىن ونلاين-تولەمدەر دە ەسەلەپ وسكەن. مۇنداي تولەمدەر جالپى كولەمنىڭ 82,5 پايىزىن قۇرايدى. ءبىر جىلدا قاجەت تاۋارىن ينتەرنەتتەن تابۋعا داعدىلانعان پايدالانۋشىلار سانى 600 مىڭعا ارتىپ, 3,8 ملن ادامعا جەتىپتى. ارينە, ونىڭ كوبى وفلاين ساۋدالاسۋدى ساعىنىپ تا ءجۇرۋى مۇمكىن. ىندەتتىڭ بەتى قايتسا قايتادان سۋپەرماركەتتەر مەن بازارلارعا بارا باستايدى. دەگەنمەن ونلاين تاپسىرىس بەرۋ ادامداردىڭ ادەتىنە اينالىپ, بۇل نارىقتاعى تىڭ بەتبۇرىستىڭ باستاۋىنا اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەشكىم جوققا شىعارمايدى.
بيزنەستى قالاي دامىتۋدى يگەرە باستاعان كاسىپورىندار قازىر كليەنتتەرىن وزدەرىنەن الىستاتپاي ۇستاپ وتىرۋدىڭ دا ءتۇرلى ءتاسىلىن مەڭگەرە باستاعان. ولاردىڭ جەلى ارقىلى تاپسىرىس بەرگەن تۇتىنۋشىعا ءتۇرلى جەڭىلدىكتەر ۇسىنۋى, ونلاين تاپسىرىس بەرۋ ارقىلى ۋاقىتىڭىز بەن ەنەرگياڭىزدى ۇنەمدەي الۋىڭىز – بۇل فورماتقا ءار كەز باسىمدىق سىيلايدى. بىلتىردىڭ وزىندە قىزمەتكەرلەردىڭ 70 پايىزى قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشتى. 2021 جىلدىڭ باسىندا 20 پايىز قىزمەتكەر ۇيدەن جۇمىس ىستەۋ رەجىمىندە قالا بەرگەن. جاز ورتاسىندا «دەلتا» شتامىنىڭ پايدا بولۋى, قالالارعا قاتاڭ شارالاردىڭ قايتا ورالۋى كوپ ادامدى ۇيىندە جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر ەتەتىن سىڭايلى. بۇل دا – ءوز كەزەگىندە ونلاين ساۋدانىڭ ءباسىن ارتتىراتىن بىرەگەي سەبەپ.
مەملەكەت بۇل سالانى ءارى قاراي دامىتا بەرۋگە مۇددەلى. ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ەندىگى كەزەكتە ەكونوميكانىڭ باستى درايۆەرىنە اينالىپ ۇلگەرگەندىگى ءسوزسىز. سوندىقتان ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى e-commerce-نى ءۇش نەگىزگى باعىت نەگىزىندە دامىتۋ قاجەت دەپ سانايدى. العاشقىسى – ەلەكتروندى ساۋدانى جانە شوب-تى ىنتالاندىرۋ. ەكىنشىسى – لوگيستيكالىق سەرۆيس پەن جەتكىزۋ قىزمەتىن دامىتۋ. ءۇشىنشىسى – ونلاين-ترانسشەكارالىق ساۋدانى العا جىلجىتۋ. اسىرەسە, ءۇشىنشى باعىت بويىنشا ۆەدومستۆو بىرقاتار جوبانى ۇسىنىپ ۇلگەردى. ماسەلەن, قازاق كاسىپكەرلەرى ەندى ەش كەدەرگىسىز حالىقارالىق Amazon, Ozon, eBay ونلاين پلاتفورمالارىندا تاۋار ساتا الادى.
2020 جىلدان باستاپ ءبىزدىڭ ونىمدەردىڭ Alibaba پلاتفورماسىندا دا ساۋدالانا باستاۋى – ەكسپورتتىڭ دامۋىنا جول اشتى. قازىردىڭ وزىندە ءجۇز شاقتى كومپانيا جالپى سوماسى 45 ملن دوللار بولاتىن ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار جاساعان.
