رۋحانيات • 03 تامىز، 2021

كيمەشەك

118 رەت كورسەتىلدى

كيمەشەك – قازاق ايەلدەرىنىڭ ءداس­تۇر­لى ۇلتتىق باس كيىمى. كوشپەلى تۇر­مىس-سالتتىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان. كيمەشەكتى رەسپۋبليكامىزدىڭ كەي وڭىرلەرىندە شىلاۋىش دەپ تە اتا­عان. سونىمەن قاتار بۇراما جاۋلىق، يەك­شە، ت.ب. اتاۋلارى دا كەزدەسەدى. كيمەشەكتى كوبىنەسە اق ماتادان، كەي­دە اق جىبەكتەن ادامنىڭ باسىنا لايىق­تاپ ءپىشىپ، تىگەدى.

كيمەشەك اجەلەردىڭ سالتاناتىن، بيىك­تىگىن، تازالىعىن بىلدىرەدى، سونىمەن قاتار باسىن شاڭ-توزاڭنان ساقتاپ، شاشى قوبىراپ تۇرماۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. كيمەشەك باستى، كەۋدەنى، يىقتى جانە ارقانى جاۋىپ تۇراتىنداي تۇيىق ەتىپ تىگىلەدى. تەك ادامنىڭ بەت-الپەتى اشىق تۇراتىن جەرى ويىق بولادى. ويىقتىڭ ەكى جاعى، كەۋدەگە كەلەر تۇسى كەستەلەنىپ اشەكەيلەنەدى، ۇشىنا كۇمىس تەڭگەلەر، مونشاقتار تاعىلادى. بۇل كيمەشەككە ءسان بەرەدى، ءارى تومەن قاراي باسىپ، جازىلىپ تۇرۋعا اسەر ەتەدى. ءار ءوڭىردىڭ ايەلدەرى كيەتىن كيمەشەك نەگىزىنەن ۇقساس بولعانمەن، ۇلگىسىندە جانە ورنەگىندە كەيبىر ايىرماشىلىقتار بار.

س. مۇقانوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي-ءۇيىنىڭ  جاتىن بولمەسىندەگى كيىم سو­رە­سىندە ءىلىنىپ تۇرعان ەرەكشە جادىگەر – كيمە­شەك مۋزەي كەلۋشىلەرىنىڭ نازارىن اۋدار­تىپ، ءاردايىم ولاردىڭ كوكەيلەرىندە «بۇل جازۋشىنىڭ جارى – ءماريام اپاي كيگەن كيمەشەك پە؟» دەگەن ساۋال وياتادى. مۋزەي ەكسكۋرسوۆودى بۇل كيمەشەكتى ءما­ريام قو­جاح­مەتقىزىنا اتاقتى اكتريسا، قازاق­ستان­نىڭ حالىق ءارتىسى بيكەن ريموۆا سىيعا تارت­قانىن باياندايدى.

كيمەشەك اق ءتۇستى. جالپى تىگىلۋ ءپىشىنى ەكى بولىكتەن تۇرادى. ءبىرىنشى بولىگى – باسقا يەكتى اينالدىرا كيەتىن جامىلعى. وعان  قانىق سارى جانە اقشىل سارى مونشاقتارمەن كومكەرىلىپ، ادەمى گۇل تارىزدەس ورنەكتەر تۇسكەن. كەۋدەگە ءتۇسىپ تۇراتىن تۇسىنا ءار جەردەن اق، جىلتىر مونشاقتار تىگىلگەن. تومەنگى ەتەگى ىشكە قاراي قايىرىلعان. ەكىن­شى بولىگى – تۇندىك.  اق ماتانىڭ ىشىنە قاتتى قاعاز (كارتون) سالىپ، اينالدىرا دوڭگەلەنە تىگىلگەن. ۇستىنەن جارتىلاي قوسىمشا سارى ءتۇستى ماتا جۇرگىزىلگەن. وعان جاسىل ءتۇستى ورنەكتەر ارالاسقان. جوعارعى جاعىنان ەتە­گىنە دەيىن ءار جەرىنە سارى جىلتىر مون­شاقتار تىگىلگەن.

بيكەن اپامىز مۇقاڭ، عابەڭ، سابەڭ سەكىلدى ۇلى تۇلعالاردىڭ كوزىن كورگەن، ولار­دىڭ وتباسىمەن ارالاس-قۇرالاس بولعان. ساحناداعى عاجايىپ ونەرىنەن بولەك، ول ون ساۋساعىنان ونەر تامعان شەبەر، ىسمەر ەكەن. ول كىسى قولى قالت ەتكەندە وزىنە كويلەك، بالالارىنا كيىم-كەشەك توقىعاندى ۇناتقان. ال مىنا ءوز قولىمەن ورنەكتەپ تىگىپ، سىيعا تارتقان كيمەشەكتى  ءماريام مۇقانوۆا  1960 جىلى سابەڭنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىندا كيگەن. ءماريام اپاي سول تۇستا 50 جاستا بولعان. مۋزەي كەشەنى قورىندا وسى مەرەيتويدا ءماريام اپايدىڭ كيمەشەكتى كيىپ، سابەڭمەن بىرگە تۇسكەن  فوتوسۋرەتى دە ساقتالعان. كيمەشەكتى مۋزەيگە  جاننا سابيتقىزى مۇقانوۆا سىيعا تارتقان.

 

نازگۇل التاەۆا،

 «الماتى قالاسى مۋزەيلەر

 بىرلەستىگىنە» قاراستى

س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق

 مۋزەي كەشەنىنىڭ عىلىمي ءبولىم جەتەكشىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قانشا ادام ۆاكتسينا سالدىردى؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:16

ۇقساس جاڭالىقتار