ەكولوگيا • 27 شىلدە، 2021

ورماندى ويسىراتىپ المايىق

18 رەت كورسەتىلدى

كوكشەتاۋ مەن قورعالجىننىڭ ارا­سىنداعى كەڭ كوسىلگەن يەن دالاداعى قولدىڭ سالاسىنداي اق قايىڭ­دار مەن ماڭگى جاسىل قاراعايلار كوم­كەرگەن ورماندى القاپقا بي­ىلعىداي اپتاپ ىستىقتىڭ قىزۋى قايتپاي تۇرعان جىلى قاۋىپ كوپ. جاز كەلگەلى 72 ءورت وقيعاسى بولعان.

قار سۋى كەۋىپ، دالانىڭ تاڭدايى قۇرعاعاننان-اق سۋماڭداعان ءورت ءتىلى بايقالا باستادى. ادەتتە ديقاندار القاپقا شىعىسىمەن الاساپىران باس­تالادى. بىلتىردان قالعان، قۋراپ تۇرعان ولىقاۋدىڭ تۇتانۋى تەز. ابايسىز تاستالعان ءبىر تال تەمەكى قالدىعى، بەيساۋات جاتقان اينەك تە قىزىل جالىننىڭ پايدا بولۋىنا سەبەپ. ونىڭ ۇستىنە تابيعاتقا تاقسىرەتىن تيگىزەمىن دەپ ويلامايتىنداردىڭ ويدا جوقتا تيگىزەر زالالى دا از ەمەس. دالانى ءتىلسىز جاۋدىڭ سىپىرتقىسى شارپىسا، ورماننىڭ دا تىپ-تيپىل بولاتىنى بەلگىلى. بيىل ءساۋىر ايىنىڭ العاشقى ونكۇندىگىنەن دالا ءورتىنىڭ قاۋپى بىرتىندەپ بەلگى بەرە باستادى. ءدال سول كۇنى العاشقى ءورت تۋرالى دەرەك تىركەلدى.

جاز جالپاق دالانى اڭىزاق جەلىمەن قاقتاعانداي كەنەزەسىن كەپتىرگەن ىستىق بولدى. قۇرعاقشىلىقتىڭ سالدارىنان دالا ءورتى دە ءجيى. تەك سوڭعى اپتادا عانا وڭىردە 12 مارتە ورمان ءورتى شىقتى. جاعداي ءدال وسى قالپىنان تانباسا، ەل قازىناسى – قارا ورماننىڭ قاۋساپ قالاتىن ءتۇرى بار. ءوڭىردىڭ ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتى قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان جوق. ارنايى قىزمەتتەن باسقا ەلدى مەكەندەردە 1 200-گە جۋىق ادامنىڭ باسىن بىرىكتىرگەن 200-دەن اسا ەرىكتى جاساعى بار. ايتسە دە قىزىل جالىندى قۇرىقتاۋعا قۇدىرەت جەتپەي تۇر. ءورتتىڭ شىعۋ سەبەبى – ادامداردىڭ بەيقامدىعىنان. ەرتە كوكتەمدە اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى القاپ ۇستىندەگى ەسكى ساباندى، ولىقاۋدى كۇيدىرىپ، ەگىستىك جەرىن تازالاعان كەزدە ابايسىزدا ءورت شىعىپ جاتسا، تابيعات اياسىندا تى­نىعۋشىلار دا كەسىرىن تيگىزىپ تۇر.

– وبلىس اۋماعىندا 71 961 گەكتار القاپتى قامتىعان دالا ءورتىنىڭ 71 وقيعاسى تىركەلدى. 4 مىڭ گەكتاردان اسا القاپتا 5 مارتە دالا ءورتى ورىن السا، 930 مىڭ گەكتار القاپتىڭ ءشوبى جانىپ كەتتى. ال ورنى تولۋى قيىن ورمان ءورتى وتكەن جىلعى سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا، 44 وقيعاعا كوبەيدى، – دەيدى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ماناربەك شاپاعاتوۆ.

ەل ىشىندە تۇسىنىك جۇمىستارى جۇر­گىزىلۋدە. ماسەلەن، وبلىستىق توتەنشە جاع­دايلار دەپارتامەنتى وتكەن اپتادا 119 مارتە ءورتتىڭ الدىن الۋ باعىتىندا رەيد ۇيىم­داستىرعان. ناتيجەسىندە ورتكە قارسى تالاپتاردى ورەسكەل بۇزعان ءۇش ادام اكىم­شىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپتى. مۇنداي ءىس-شارالار جىل باسىنان بەرى جۇرگىزىلۋدە. حالىققا ايتىپ-ءتۇسىندىرۋ از ەمەس. ءورت شىعۋىنا سەبەپشى بولۋى مۇم­كىن 128 ازامات جاۋاپكەرشىلىككە تار­تىلعان، 122 ادامعا ەسكەرتۋ جاسالىپتى، 6 ادامعا 446 302 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان.

ويلانباي ىستەگەن قيمىلىنىڭ كە­سىرىنەن تاماشا تابيعاتتىڭ جانىنا جارا ءتۇسىپ، ەل ماقتانىشى – ورماننىڭ ويسىراپ قالاتىنىن ەسكەرمەيتىندىكتەرى نەسى ەكەن؟!

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار