ايماقتار • 27 شىلدە، 2021

ەرىنبەگەننىڭ تابىسى ەسەلەنەدى

1548 رەت كورسەتىلدى

وزگە وڭىرلەر سەكىلدى اتىراۋدا دا جۇمىسسىز جاندار جەتەرلىك. دەمەك وزگەلەر ويلاعانداي، مۇندا جۇمىس ورنى تىم كوپ ەمەس. ءتىپتى مۇنايلى ايماق تۇرعىندارىنىڭ ءبارى بىردەي جوعارى جالاقى المايدى. باي-باقۋاتتىلار بارى راس. بىراق اتىراۋلىقتاردىڭ ءبارى ەمەس. نەگە؟

وبلىستىق جۇمىسپەن قام­تۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات مامبەتوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، جىل باسىنان بەرى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا 16 716 ادام جۇگىنگەن. ارينە، مۇنىڭ ءبارى – «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەك» ىزدە­گەن جۇمىسسىز جاندار. اتال­عان باسقارما ماماندارى جۇمىس­سىزداردىڭ ءبارىن بولماعان­مەن، 88 پايىزىن جۇمىسپەن قام­تۋدىڭ جولىن تاپتى.

– نəتيجەلى جۇمىسپەن قام­تۋدى جəنە جاپپاي كəسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ارنايى ورتالىققا حابارلاسقاندار جۇ­مىسقا ورنالاسۋعا، قوسىمشا ما­ماندىق الۋعا، كəسىپ اشۋعا مۇم­كىندىك الادى. بيىل اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 3 ملرد 927 ملن تەڭگە ءبولىندى. جىل سوڭىنا دەيىن باعدارلامادا كوزدەلگەن نىسانالى شارالارعا 22 695 ادامدى تارتۋ جوسپارلاندى. العاشقى جارتىجىلدىقتا باعدارلاماعا 16 783 ادام تار­تىلىپ، 1 902،2 ملن تەڭگە يگە­رىلدى. ماسەلەن، 9 092 ادام تۇ­راقتى جۇمىس تاپتى. 362 ادام əلەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا، 313 جاس تۇلەك «جاستار پراكتيكاسىنا» ورنالاستى. ال 4 823 ادام قوعامدىق جۇمىستارعا، 950 ادام قىسقا مەرزىمدى وقۋ كۋرستارىنا جىبەرىلدى. ونىڭ ىشىندە 267 ادام وسىنداي كۋرس­تاردا «تەڭىزشەۆرويل» جشس-ءنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن وقىدى، – دەيدى ازامات مامبەتوۆ.

ارينە، قىسقا مەرزىمدى كۋرس­­تاردا وقىعاندار بەلگىلى ءبىر ما­­­ماندىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭ­­گەرۋگە ماشىقتاناتىنى داۋ­سىز. سونداي جانداردىڭ ارا­سىن­­دا اسىرەسە، اسپاز، شاشتاراز، دəنەكەرلەۋشى، گاز وپەرا­تورى، تۇربا قۇراستىرۋشى، اعاش ساتى قۇراستىرۋشى، ماني­كيۋر شەبەرى، ەلەكترومونتەر سە­كىل­دى ماماندىقتاردى يگەرۋگە بەيىم­دەلگەنى كوپ. بۇعان قو­سا، ق­ۇ­رى­لىس سالاسىنداعى، تا­ماق­تان­دىرۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە باس­قا دا سۇرانىسقا يە مامان­دىق­تاردى كاسىبىنە اينالدىرۋدى كوزدەگەندەر بار.

تەگىندە قازىر قول قۋسىرىپ وتىراتىن زامان ەمەس. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت تاراپىنان جۇ­مىسسىزداردى قولداۋعا باعىت­تالعان باعدارلاما كوپ. سونىڭ ءبىرى – «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى. ءدال وسى باعدارلاماداعى باستى باسىمدىقتىڭ بىرىنە جۇمىسسىز جانداردى كəسىپكەرلىك نەگىزىنە تەگىن وقىتىپ، 6 پايىزدىق نەسيەگە يە بولۋىنا ىقپال ەتۋ جاتادى. سونداي-اق ىنتالى جاندارعا 200 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش – 583 400 تەڭگە قايتارىمسىز گرانت بەرىلەدى. مۇنداي مۇمكىندىك قو­لىنان ءىس كەلەتىندەردىڭ ءبارىن ىنتالاندىراتىنى انىق. سونىڭ دالەلىندەي، 1 مىڭعا جۋىق ادام قايتارىمسىز گرانتقا يە بولعان. ءسويتىپ، ولار شاشتاراز، ناۋبايحانا، كونديتەرلىك ونىمدەر مەن تىگىن، قىزمەت كورسەتۋ شەبەرحانالارىن اشقان. ءتىپتى مال، قۇس شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق جابدىقتار مەن ەڭبەك قۇرالدارىن ساتىپ العاندار بار. وسىلايشا، ەرىن­بەگەن جانعا تابىسىن ەسەلەۋىنە مۇمكىندىك جاسالدى.

قوعامداعى زاماناۋي ۇردىستەر «ەڭبەك» باعدارلاماسىنا دا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە ءماجبۇر ەتىپ وتىر. بى­راق بۇدان اسىرەسە جاستاردىڭ ۇتا­رى داۋسىز. ويتكەنى جۇمىس­سىزداردىڭ ەڭبەككە ورنالاسۋىنا ىقپال ەتەتىن باعدارلامادا اسىرەسە، جاس بۋىننىڭ بəسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ، قا­جەت­تى ەڭبەك داعدىلارىن بەرە­تىن، باستاپقى جۇمىس ورنىنا بەيىم­دەيتىن جاڭاشىلدىق باسىمدىققا يە بولدى. ماسەلەن، بيىل «ال­عاش­قى جۇمىس ورنى» جوباسى ەنگىزىلدى. مۇنداعى تالاپقا ساي­كەس جۇمىسسىز جاستاردىڭ جاسى 29-دان اسپاعان، جۇمىس تəجىريبەسى قالىپتاسپاعان بولسا عانا NEET ساناتىنا كىرەدى. وسىنداي جاس تۇلەكتى جۇمىس بەرۋشى كەمىندە 2 جىل مەرزىمگە تۇراقتى جۇمىسقا قابىلدايدى. ال حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى جۇمىس بەرۋشىگە ءبىرىنشى جىلدىڭ ەڭبەكاقىسى ءۇشىن سۋبسيديا بولەدى. بۇل جوبا قاتىسۋشىعا 20 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە 58 340 تەڭگە جالاقى تولەنەدى.

سونىمەن بىرگە، بىلتىردان بەرى پاندەمياعا بايلانىس­تى جۇ­مىسپەن قامتۋ جəنە جۇمىس­سى­ز­دىق دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە جول بەر­مەۋ ماقساتىندا «جۇمىسپەن قام­تۋ» جول كارتاسى ىسكە اسىرى­لا باستادى. وسىعان وراي وت­كەن جى­لى 64 نىساندا ۇزدىكسىز جۇ­مىس ءجۇرىپ، 7 مىڭنان استام ادام جۇ­مىسقا ورنالاستى. ال بيىل جەتى ينفراقۇرىلىمدىق جو­با­نى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 4،2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. بۇل جوبالار­دا 272 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان.

دەگەنمەن، اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سا­نا­تىنا كىرە­تىندەر دە ازايعان جوق. بۇعان بيىلعى 1 شىلدەدە 1 349 وتباسى­دان 7 335 ادامعا 289،4 ملن تەڭ­گە اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك تاعا­يىن­­دالعانى دالەل بولا الادى. وبلىستىق جۇمىسپەن قام­تۋ­دى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باع­دار­لامالار باسقارماسىنىڭ باس­شىسى ازامات مامبەتوۆتىڭ مالىمەتىنشە، 1 110 وتباسىداعى 6 287 ادامعا شارتتى اقشالاي كو­مەك، 239 وتباسىنىڭ 1 048 ادامىنا شارتسىز اقشالاي كومەك الاتىن بولدى.

– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك­تىڭ شارتتى اقشالاي كومەك ءتۇ­رىن الۋشىلاردىڭ ىشىندە ەڭ­بەككە قابىلەتتىلەرىنىڭ سانى
2 051 ادامدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىن­دە 103 تاۋەلسىز قىزمەتكەر، ورتا­لىققا كەلگەن كەزدە جۇمىسى بولعانى – 1 034، جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەندەر – 290، بالا كۇتىمىندەگىلەر – 624. جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن 290 ادامنىڭ 85،9 پايىزى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلدى. اتاپ ايتقاندا، 24 ادام تۇراقتى جۇ­مىسقا، 213-ءى قوعامدىق جۇمىسقا، تورتەۋى كاسىبي قايتا دايارلاۋ كۋرسىنا جىبەرىلدى، – دەيدى ازا­مات مامبەتوۆ.

 

اتىراۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار