وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات مامبەتوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جىل باسىنان بەرى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا 16 716 ادام جۇگىنگەن. ارينە, مۇنىڭ ءبارى – «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەك» ىزدەگەن جۇمىسسىز جاندار. اتالعان باسقارما ماماندارى جۇمىسسىزداردىڭ ءبارىن بولماعانمەن, 88 پايىزىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جولىن تاپتى.
– نəتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جəنە جاپپاي كəسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ارنايى ورتالىققا حابارلاسقاندار جۇمىسقا ورنالاسۋعا, قوسىمشا ماماندىق الۋعا, كəسىپ اشۋعا مۇمكىندىك الادى. بيىل اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 3 ملرد 927 ملن تەڭگە ءبولىندى. جىل سوڭىنا دەيىن باعدارلامادا كوزدەلگەن نىسانالى شارالارعا 22 695 ادامدى تارتۋ جوسپارلاندى. العاشقى جارتىجىلدىقتا باعدارلاماعا 16 783 ادام تارتىلىپ, 1 902,2 ملن تەڭگە يگەرىلدى. ماسەلەن, 9 092 ادام تۇراقتى جۇمىس تاپتى. 362 ادام əلەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا, 313 جاس تۇلەك «جاستار پراكتيكاسىنا» ورنالاستى. ال 4 823 ادام قوعامدىق جۇمىستارعا, 950 ادام قىسقا مەرزىمدى وقۋ كۋرستارىنا جىبەرىلدى. ونىڭ ىشىندە 267 ادام وسىنداي كۋرستاردا «تەڭىزشەۆرويل» جشس-ءنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن وقىدى, – دەيدى ازامات مامبەتوۆ.
ارينە, قىسقا مەرزىمدى كۋرستاردا وقىعاندار بەلگىلى ءبىر ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋگە ماشىقتاناتىنى داۋسىز. سونداي جانداردىڭ اراسىندا اسىرەسە, اسپاز, شاشتاراز, دəنەكەرلەۋشى, گاز وپەراتورى, تۇربا قۇراستىرۋشى, اعاش ساتى قۇراستىرۋشى, مانيكيۋر شەبەرى, ەلەكترومونتەر سەكىلدى ماماندىقتاردى يگەرۋگە بەيىمدەلگەنى كوپ. بۇعان قوسا, قۇرىلىس سالاسىنداعى, تاماقتاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقا دا سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردى كاسىبىنە اينالدىرۋدى كوزدەگەندەر بار.
تەگىندە قازىر قول قۋسىرىپ وتىراتىن زامان ەمەس. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت تاراپىنان جۇمىسسىزداردى قولداۋعا باعىتتالعان باعدارلاما كوپ. سونىڭ ءبىرى – «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى. ءدال وسى باعدارلاماداعى باستى باسىمدىقتىڭ بىرىنە جۇمىسسىز جانداردى كəسىپكەرلىك نەگىزىنە تەگىن وقىتىپ, 6 پايىزدىق نەسيەگە يە بولۋىنا ىقپال ەتۋ جاتادى. سونداي-اق ىنتالى جاندارعا 200 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش – 583 400 تەڭگە قايتارىمسىز گرانت بەرىلەدى. مۇنداي مۇمكىندىك قولىنان ءىس كەلەتىندەردىڭ ءبارىن ىنتالاندىراتىنى انىق. سونىڭ دالەلىندەي, 1 مىڭعا جۋىق ادام قايتارىمسىز گرانتقا يە بولعان. ءسويتىپ, ولار شاشتاراز, ناۋبايحانا, كونديتەرلىك ونىمدەر مەن تىگىن, قىزمەت كورسەتۋ شەبەرحانالارىن اشقان. ءتىپتى مال, قۇس شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق جابدىقتار مەن ەڭبەك قۇرالدارىن ساتىپ العاندار بار. وسىلايشا, ەرىنبەگەن جانعا تابىسىن ەسەلەۋىنە مۇمكىندىك جاسالدى.
قوعامداعى زاماناۋي ۇردىستەر «ەڭبەك» باعدارلاماسىنا دا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە ءماجبۇر ەتىپ وتىر. بىراق بۇدان اسىرەسە جاستاردىڭ ۇتارى داۋسىز. ويتكەنى جۇمىسسىزداردىڭ ەڭبەككە ورنالاسۋىنا ىقپال ەتەتىن باعدارلامادا اسىرەسە, جاس بۋىننىڭ بəسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ, قاجەتتى ەڭبەك داعدىلارىن بەرەتىن, باستاپقى جۇمىس ورنىنا بەيىمدەيتىن جاڭاشىلدىق باسىمدىققا يە بولدى. ماسەلەن, بيىل «العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى ەنگىزىلدى. مۇنداعى تالاپقا سايكەس جۇمىسسىز جاستاردىڭ جاسى 29-دان اسپاعان, جۇمىس تəجىريبەسى قالىپتاسپاعان بولسا عانا NEET ساناتىنا كىرەدى. وسىنداي جاس تۇلەكتى جۇمىس بەرۋشى كەمىندە 2 جىل مەرزىمگە تۇراقتى جۇمىسقا قابىلدايدى. ال حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى جۇمىس بەرۋشىگە ءبىرىنشى جىلدىڭ ەڭبەكاقىسى ءۇشىن سۋبسيديا بولەدى. بۇل جوبا قاتىسۋشىعا 20 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە 58 340 تەڭگە جالاقى تولەنەدى.
سونىمەن بىرگە, بىلتىردان بەرى پاندەمياعا بايلانىستى جۇمىسپەن قامتۋ جəنە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا «جۇمىسپەن قامتۋ» جول كارتاسى ىسكە اسىرىلا باستادى. وسىعان وراي وتكەن جىلى 64 نىساندا ۇزدىكسىز جۇمىس ءجۇرىپ, 7 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاستى. ال بيىل جەتى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 4,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. بۇل جوبالاردا 272 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان.
دەگەنمەن, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار ساناتىنا كىرەتىندەر دە ازايعان جوق. بۇعان بيىلعى 1 شىلدەدە 1 349 وتباسىدان 7 335 ادامعا 289,4 ملن تەڭگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالعانى دالەل بولا الادى. وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات مامبەتوۆتىڭ مالىمەتىنشە, 1 110 وتباسىداعى 6 287 ادامعا شارتتى اقشالاي كومەك, 239 وتباسىنىڭ 1 048 ادامىنا شارتسىز اقشالاي كومەك الاتىن بولدى.
– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ شارتتى اقشالاي كومەك ءتۇرىن الۋشىلاردىڭ ىشىندە ەڭبەككە قابىلەتتىلەرىنىڭ سانى
2 051 ادامدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 103 تاۋەلسىز قىزمەتكەر, ورتالىققا كەلگەن كەزدە جۇمىسى بولعانى – 1 034, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەندەر – 290, بالا كۇتىمىندەگىلەر – 624. جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن 290 ادامنىڭ 85,9 پايىزى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, 24 ادام تۇراقتى جۇمىسقا, 213-ءى قوعامدىق جۇمىسقا, تورتەۋى كاسىبي قايتا دايارلاۋ كۋرسىنا جىبەرىلدى, – دەيدى ازامات مامبەتوۆ.
اتىراۋ وبلىسى
