قوعام • 26 شىلدە، 2021

وركەنيەت ولشەمى

42 رەت كورسەتىلدى

ەل باسىنا كۇن تۋعان قانداي قيىن-قىستاۋ زامان بولسىن، قازاق حالقىنىڭ قايىرىمدى، قامقور قالپىنان اي­نىماعانىنا تاريح كۋا. الاپات ىندەت شارتاراپتى شىر اينالدىرعان قازىرگى شىرعالاڭ شاقتا دا بولمىسىمىزعا بىتكەن شاراپاتشىل، مەيىربان سياقتى اسىل قاسيەتىمىزدەن اجىراپ قالماعانىمىزدى كورىپ وتىرمىز. اعايىننىڭ عانا ەمەس، ادامزاتتىڭ اماندىعى قايعى بولىپ تۇرعان الماعايىپ كەزەڭدە جاقىنىڭا جاناشىر بولۋ قۇر ۇران كۇيىندە قالماي، ءىس جۇزىندە ىزگى امالدارعا باستاپ جاتقانى راس.

 قايىرىمدىلىق – راقىمشىل حالقى­مىزدىڭ قانعا سىڭگەن قاسيەتى ەكەنىنە مىسالدى الىستان الماي-اق، بۇگىنگى كۇنىمىزدەن كەلتىرۋگە بولادى. بيىل قۋاڭشىلىق تاپ كەلىپ، ءتورت ت ۇلىگى جەمشوپتەن ابدەن تارىل­عان ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ جۇرتىنا باسقا­ ايماقتاعى اعايىندار قارايلاسىپ، جىلۋ جيناپ، قالىڭ ءشوپتى ۆاگونعا دا، كولىككە دە تيەپ جونەلتىپ جاتىر. جۇرت بولىپ جۇمىلا جاساعان وسىناۋ جاقسى باستاما – البەتتە، ىنتىماق-بىرلىگىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا اۋىزبىرشىلىگىمىز سىنالاتىن مۇنداي جاعدايلار از بولماي تۇر. بىلتىر عانا ماقتاارال اۋدانىن توسىننان سۋ باسقاندا «ەتىگىمەن سۋ كەشەر» ەرلىك كورسەتكەن حال­قىمىز قولدان كەلەر كومەگىن اياماعان. الدىڭعى جىلى ارىس تەحنوگەندى اپاتى ورىن العان كەلەڭسىز كەزدە دە جەرگىلىكتى جۇرت بۇكىل ەلدىڭ قولداۋىن سەزىنىپ، جاقسىلىعىن كوردى. قازىردىڭ وزىندە ىرگەمىزدەن ىندەت اجىراماي تۇرعان شاقتا كوپتەگەن ىزگى ىسكە كۋا بولىپ ءجۇرمىز. بۇل – كوز كورىپ، قۇلاق ەستىپ جۇرگەن شاراپاتتى شارالار عانا. ال جوق-جىتىككە، مۇقتاج جاندارعا جارياسىز، رياسىز جاسالىپ جاتقان قايىرىمدىلىق قانشاما؟!

راسىندا، قايىرىمدىلىقتىڭ كوبى كور­سەتىلمەي جاسالادى. «وڭ قولىڭ بەرگەندى سول قولىڭ كورمەسىن» دەگەن بار. بۇل جەردە جاسىرىن جاسالعان جاقسىلىقتىڭ ساۋابى مول ەكەنى تۇسىنىكتى. دەگەنمەن كورسەتپەي جاساعان قايىرىمدىلىق تا كورسەتكىشىمىزگە كەرى ىقپالىن تيگىزەتىن سياقتى. ويتكەنى وتكەن ايدا جاريالانعان 2020 جىلدىڭ دۇنيەجۇزىلىك قايىرىمدىلىق يندەكسىندە (The World Giving Index) قازاقستان 114 ەلدىڭ ىشىنەن بار بولعانى 98-ورىنعا تۇراقتاپتى. 2019 جىلى 78-ورىندا بولعان ەلىمىز 20 ساتىعا تومەن سىرعىعان. بريتاندىق Charities Aid Foundation دەپ الاتىن ۇيىم جۇرگىزەتىن جاھاندىق زەرتتەۋدە قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنا اقشا اۋدارۋ، ۆولونتەرلىك، بەيتانىس مۇقتاج ادامعا كومەك كورسەتۋ سياقتى كورسەتكىشتەر نەگىزگە الىنادى. بۇل رەيتينگ بويىنشا ەڭ قايىرلى ەل بولىپ يندونەزيا تانىلىپتى. مۇندايدا دەرەۋ ىرگەمىزدەگى كورشىلەرىمىزدىڭ دە كورسەتكىشىنە كوز جۇگىرتۋ – ادەتىمىز. رەسەي 67-ورىندا ەكەن. بۇدان ءبىر جىل بۇرىن 117-ورىندا بولعان بۇل مەملەكەت اجەپتاۋىر ورلەپتى. ال اتالعان رەيتينگتە بۇرىننان الدىڭعى جاقتا جۇرگەن وزبەك پەن قىرعىز اعايىندارىمىزدىڭ كورسەتكىشتەرى ونشا وزگەرە قويماعان: وزبەكستان 26-ورىننان 29-ورىنعا سىرعىسا، قىرعىزستان 55-ورىن­نان 36-ورىنعا كوتەرىلىپتى.

قايىرىمدىلىق رەيتينگىندە قازاق­ستاننىڭ كورسەتكىشى كوڭىلىمىزدى كونشىتپەگەنى انىق. زەرتتەۋشىلەر ەلىمىزدە جاسالىپ جاتقان ىزگى امالداردىڭ كوبىن قاعىس قالدىرعان-اۋ. قايىرىمدىلىق شارالارىنان بولەك، ۆولونتەرلىك باسشىلىققا الىناتىن بۇل زەرتتەۋدە ۆولونتەر جىلى بولىپ جاريالانىپ، ءبىر جىل بويى جاناشىرلىق، جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قاسيتەتتەر ناقتى ىسپەن دارىپتەلگەن ەلىمىزدىڭ كورسەتكىشىنىڭ كەرى كەتۋىن قالاي تۇسىنەرىمىزدى بىلمەدىك؟ بۇل رەيتينگكە قاراپ قالعان ەشتەڭە جوق، باستىسى جاقسىلىق جاساۋدان تانباساق بولدى دەگەندەي، بۇعان اسا ءمان بەرمەۋگە بولادى-اق. بىراق «سىرت كوز – سىنشى»، اتالعان رەيتينگتەگى ورنىمىزدىڭ بىرنەشە جىلدان بەرى العا جىلجىماۋىن قالاي اقتاپ الا الامىز؟

وسى ورايدا جاقىندا «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ «قازاق­ستانداعى قايىرىمدىلىق جۇيەسى» اتتى زەرت­تەۋ بايانداماسى جاريالاندى. سونىڭ ناتي­جەسىنە سايكەس قايىرىمدىلىققا وڭ كوزقاراسپەن قارايتىنداردىڭ ۇلەسى تۇگەلگە جۋىق بولماسا دا، ازاماتتاردىڭ باسىم بولىگى، دالىرەك ايتساق، 54،4 پايىزى مۇقتاج ادامدارعا كومەكتەسۋگە تىرىسادى ەكەن. «جومارتتىڭ قولىن جوقتىق بايلايدى» دەگەندەي، جۇرتتىڭ قايىرىمدىلىق جاساۋعا قانشالىقتى بەيىلدى ەكەنى انىقتاۋدا تابىسى دا ءرول وينايتىن سياقتى. ويتكەنى ساۋالداماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 42،3 پايىزى تابىسى قازىرگىسىنەن جوعارىلاعان كەزدە عانا قايىرىمدىلىق جاساۋعا نيەت تانىتىپتى.

قالاي دەگەنمەن دە، قايىرىمدى ىستە­رىمىزدى كوبەيتە بەرۋ ماڭىزدى بولىپ قالا بەرەدى. قايىرىمدىلىق مارافونىندا كوشتەن كەيىن قالماي، جاقسىلىق جاساۋدان جالىقپاعانىمىز ابزال. ىزگىلىك سالتانات قۇرعان، ىنتىماعى جاراسقان قوعام عانا ورگە باسادى. وركەنيەتتى قوعامنىڭ ءبىر ولشەمى – ءبىر-بىرىمىزگە كورسەتەتىن مەيىرىم، قامقورلىق، جىلى قارىم-قاتىناس.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇكىمەت شيكى مۇناي باعاسىن بەكىتتى

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

قىتاي مەن قازاقستان جۇك تاسىمالى ارتقان

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار