10 قاڭتار، 2014

«ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» قانداي گازەت؟

168 رەت كورسەتىلدى

اۋمالى-توكپەلى 30-شى جىلدارى كەڭەستەر وداعىندا ءىرى قۇرىلىستار باستالدى. سولاردىڭ ءبىرى چەليابى وبلىسىنداعى ماگنيتوگور مەتاللۋرگيا كومبيناتى ەدى. 1932 جىلى دومنا مارتەن پەشى، 1933 جىلى بليۋمينگ قاتارعا قوسىلدى. كومبينات جىل وتكەن سايىن ىرىلەنىپ، قارىشتاپ دامىدى. شيكىزاتتى ماگنيت تاۋىمەن قاتار، كەيىنىرەك سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىنەن دە الدى.

اۋمالى-توكپەلى 30-شى جىلدارى كەڭەستەر وداعىندا ءىرى قۇرىلىستار باستالدى. سولاردىڭ ءبىرى چەليابى وبلىسىنداعى ماگنيتوگور مەتاللۋرگيا كومبيناتى ەدى. 1932 جىلى دومنا مارتەن پەشى، 1933 جىلى بليۋمينگ قاتارعا قوسىلدى. كومبينات جىل وتكەن سايىن ىرىلەنىپ، قارىشتاپ دامىدى. شيكىزاتتى ماگنيت تاۋىمەن قاتار، كەيىنىرەك سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىنەن دە الدى.

– اشىققان قازاقتار قوس­تا­ناي­دان شۇباپ ماگنيتوگور كومبي­ناتىنىڭ قۇرىلىسىنا بارعان. كوپ قازاقتىڭ سۇيەگى كومبينات قۇرىلىسىنىڭ استىندا قالعان. دالادا ەركىن مال باققان ادامدار قۇرىلىستىڭ اۋىر جۇمىسىنا شىداس بەرە الماعان. ەت جەپ، قىمىز ءىشىپ وسكەن قازاقتارعا ونداعى تاماق جاقپاي، اۋرۋعا ۇشىراعان، – دەيدى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور امانجول كۇزەم­باي ۇلى. بۇل، ارينە، زەرتتەۋىن كۇ­تىپ تۇرعان تاقىرىپ ەكەندىگىن دە ايتقان ەدى تاريحشى.

ماگنيتوگور مەتالل كومبيناتى قۇرى­لىسىندا ون مىڭداعان جۇمىسشىلار مەن ماماندار جۇمىس ىستەدى. سوندىقتان وندا الەۋمەتتىك جەلى دامىدى. باستاۋىش، جەتى جىلدىق جانە زاۋىت-فابريكا مەكتەپتەرى اشىلدى. سونىمەن قاتار، ۇلتتار تىلدەرىندە گازەتتەر شىعا باستادى. 1934 جىلى بۇكىل­وداقتىق كوممۋنيستىك (بول­شە­ۆيكتىك) پارتياسى ماگ­نيتو­گور وكرۋگتىك كوميتەتىنىڭ، ماگني­توگور وكرۋگتىك اتقارۋ كومي­تە­تى­نىڭ، وكرۋگتىك كاسىپشىلىك كەڭە­سى­نىڭ جانە ستالين اتىنداعى كوم­بي­نات باسقارماسىنىڭ ورگانى رە­تىندە قازاق تىلىندەگى «ماگ­نيتوگور جۇ­مىسشىسى» گازەتى ۇيىم­داس­تىرىلادى. ول سول جىلى 8 قاڭ­تاردا جارىق كورەدى. 1936 جىل­دىڭ اياعىنا دەيىن شىعىپ تۇردى. سول جىلى رەداكتسيا چەليابىگە كو­شىرىلەدى.

لاتىن قارپىمەن شىققان گا­زەت­تەن سول ۋاقىتتىڭ لەبى ەسە­تىن­دەي. توتە جازۋدان لاتىن الفا­ۆيتىنە اۋىسقان، ودان قالدى كيريل­ليتسانىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان قازاق ءتىلىنىڭ ەملەسى دە ءالى بوي جازىپ كەتە قويماعانى كورىنەدى. گازەتتىڭ اتى لاتىن الفاۆيتىمەن جانە ونىڭ استىنا «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» دەپ ءوزىمىز قولدانىپ جۇرگەن كيريلليتسامەن جازىلعان. ءبىزدىڭ قولىمىزعا تيگەن ساندارىنان باسىلىمنىڭ ماگنيتوگور مەتالل كومبيناتىنىڭ سىرتىندا قازاقتار اگاپوۆ، ناعايباق، قىزىل اۋداندارىنا دا شوعىرلانعانى بايقالادى. سول وڭىرلەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بىلدىرەتىن حابارلار ءجيى باسىلعان.

گازەتتىڭ سارعايىپ بۇگىنگە جەتكەن از عانا سانىندا حالقىمىز، ەلىمىز تاريحىنىڭ ءىزى سايراپ جات­قانداي. گازەتتىڭ 1936 جىل­عى №90 سانىندا «از ۇلت جۇمىس­شى­لارى­نىڭ اراسىنداعى جۇمىس» دەگەن ماقالادا: «بۇدان 2-3 جىل بۇرىن از ۇلت جۇمىسشىلارىنان تەحني­كا ءتىلىن بىلگەن جۇمىسشىلار بىرەن-ساران عانا بولسا، قازىردە زاۋىتتا ىستەيتىن 833 جۇمىسشىنىڭ (قا­زاق، تاتار، باشقۇرت) 273-ءى ءتۇرلى جۇمىس­تاردا ىسكەرلەنىپ وتىر» دەپ جازادى.

گازەتتە جەرگىلىكتى پارتيا كو­مي­تەتىنىڭ پلەنۋمدارى، كسرو ور­تا­لىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ قاۋ­لى-قارارلارى، «پراۆدا» مەن «يز­ۆەستيا»، باسقا دا ورتا­لىق باسى­لىمداردىڭ ماتەريال­دارى بەرى­لىپ وتىرعان. حابارلاردان 37-ءنىڭ جويقىنى دا الىس ەمەستىگىن بايقاۋعا بولادى. تاقىرىبى «تروتسكيشىل-زينوۆەۆشىلەر قال­دىقتارىنىڭ سوتى باستالدى»، «سۇيىكتى ءستاليننىڭ ماڭىنا بۇرىن­عىدان دا نىق توپتاسايىق» دەپ كەلەتىن ورتالىق حابارلارمەن بىرگە، «كولحوز مەنشىگىنە زيانكەستىك جاساعان بايجانوۆقا قاتاڭ سوققى بەرىلسىن»، «ناعاشىباي جاۋاپقا تارتىلسىن» سياقتى جەرگىلىكتى حابار-وشارلاردان دا قاسىرەتتى ءدۇمپۋ ەستىلەتىندەي. كەمشىلىكتى كورسەتكەن ءار ماتەريالدىڭ سوڭى «قاتاڭ شارا قولدانسىن» بو­لىپ اياقتالادى. جا­ڭا كونس­تي­تۋ­تسيانىڭ جوباسىن تال­قىلاۋ­دىڭ قىزۋ جۇرگەنى بايقالادى.

گازەتتىڭ 1936 جىلعى 1 تامىز كۇنگى سانىندا «سپۋتنيك اگيتا­تورا» جۋرنالىنان «1 اعۋس – سوعىسقا قارسى جەر جۇزىلىك كۇن» اتتى ماتە­ريال كوشىرىلىپ باسىلعان. وندا «سوعىسقۇمارلاردىڭ نەگىزدىسى فا­شيس­تەر گەرمانياسى دۇنيەنى جاڭا­دان بولىسكە سالۋعا كۇرەسىپ جاتىر. ونىمەن بىرگە (گەرمانيا) جاپونيا، پولشا دا اۋدەلەسىپ، ءۇن قاتىسىپ وتىر. فاشيستەر سوعىسقۇمارلارى اشىقتان اشىق بۇكىل ەڭبەكشىلەردىڭ اتالىعى – كەڭەستەر وداعىنا قارسى، ءتوڭ­كە­رىسكە قارسى سوعىس دايىنداپ جا­تىر» دەپ جازادى. وسىدان بەس جىل­دان كەيىن مۇنىڭ شىندىققا اي­نالعانى بەلگىلى.

1936 جىلدىڭ تامىز ايىن­دا ماگنيتوگور وكرۋگىندەگى قا­زاق مۇعالىمدەرىنىڭ كۋرسى ۇيىم­داستىرىلادى. وعان قاتىسقان جيىرما شاقتى كىسى چەليابى وبلى­سىنداعى بارلىق قازاق مۇعا­لىمدەرىنە حات جولدايدى. ول «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازە­تىنىڭ 1936 جىلعى 21 تامىز كۇنگى سانىندا ءبىرىنشى بەتكە بەرىلەدى. وندا كەڭەس مۇعالىمدەرىنىڭ قانداي بولۋى، بۇرىن ءتيىستى مەكتەپتەر بىتىرمەگەن قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋى كەرەكتىگى ايتىلا كەلىپ، كۋرسقا قاتىسۋشىلار جاڭا وقۋ جىلىندا اتقاراتىن مىندەتتەرىن تىزبەلەيدى. جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ بارلىعى وقۋعا تارتىلۋى، مەكتەپ پەن مەكتەپ، كلاسس پەن كلاسس، جەكە وقۋشىلار اراسىندا سوتسيالدىق جارىستى ۇيىمداستىرۋ، كوممۋنيستىك تاربيەنى كۇشەيتۋ، مۇعالىمدەردىڭ قوعامدىق جۇمىس­تار­عا بەلسەنە قاتىسىپ، ساۋاتسىزداردى وقىتۋعا، كولحوزشىلار اراسىندا گازەت، ادەبيەتتى داۋىستاپ وقۋ­دى ۇيىمداستىرۋ كەرەكتىگىن جەت­كىزەدى. وسى ماقالادان كەيىن وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارى ءوڭتۇس­تىك ورالدا قانشاما قازاق مەكتەپ­تەرى، سىنىپتارى بولعانىن ءبىلۋ قيىندىققا تۇسپەيتىن ءتارىزدى. مى­سا­لى، ناعايباقتا 50-ءشى جىلدار­دىڭ اياعىنا دەيىن قازاق مەكتەبى بولعان.

گازەتتىڭ 1936 جىلعى 1 تامىز­داعى سانىندا «ورال بالاسى» دەگەن اۆتوردىڭ «مۇقان ۇلى ءسابيت جولداس چەليابى تراكتور زاۋىتىندا» اتتى ماقالاسى بەرىلەدى. وندا «24 يۋل كۇنى چەليابى تراكتور زاۋىتىنىڭ كلۋبىندا قازاقتىڭ اتاقتى جازۋشىسى-اقىنى ءسابيت مۇقان ۇلى جولداستىڭ چەليابىگە كەلۋىنە ارنالعان ادەبيەت كەشى» بولىپ وتكەندىگى ايتىلادى. وندا ءسابيت مۇقان ۇلى بايانداماسىن «چەليابىگە بۇدان 11 جىل بۇرىن دا كەلگەندىگىنەن، وسى جولى مۇنداعى جۇمىستارعا تاڭقالعانىنان» باس­تايدى. وندا جازۋشى قازاقستاننىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىنە توقتالادى. «قازاقستاننىڭ الىپ وتىرعان جەرى گەرمانيانىڭ جەرىنەن 7 ەسە ارتىق. قازاقستاننىڭ جەر بايلىعى ەسەپسىز. كەڭەستەر وداعىنداعى ءتۇستى مەتالل زاپاسىنىڭ 57 پرو­تسەنتى قازاقستان جەرىندە»، دەيدى سابەڭ. جازۋشىنىڭ چەليابىلىكتەرگە ايتقانىنا قاراعاندا، سول جىلى قازاقستاندا 6699 باستاۋىش، 485 ورتا دارەجەلى، 22 جوعارى وقۋ ورىندارى بولعان. ولاردا 7960 قازاق وقۋشىلارى وقىعان. 11 تەاتر، 195 ءباسپاسوز بولعاندىعىنان دا حا­بار­دار ەتەدى جازۋشى. «كەڭەس ادە­بيەتى وسۋدە. سەيفوللا ۇلى ءسا­كەن، مايلى ۇلى بەيىمبەت، جان­سۇگىر ۇلى ءىلياس، ابدىقادىر ۇلى قالماقان، باسقالار كوركەم ادەبيەت مايدانىندا كورنەكتى ورىن الادى» دەيدى ءسابيت اتامىز. ول بايانداماسىنىڭ سوڭىندا جاس جازۋشىلارعا «ماركس-لەنين-ستالين قيسىندارىمەن تەرەڭ قۇرالدانىپ، تۇرمىستا ماركسيزم كوزقاراستارىنان شىعىپ باعا بەرە ءبىلۋ كەرەكتىگىن» ايتادى دا، ءوزىنىڭ «اق ايۋ» دەگەن شىعارماسىنان ءۇزىندى وقىپ بەرەدى.

ءسابيت مۇقانوۆ «ءومىر مەكتەبى» رومانىندا چەليابىگە بارعان ساپارى تۋرالى ءوزى دە جازادى. بۇل ساپارعا ونى سول كەزدەگى قازاقستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى لەون ميرزويان جىبەرەدى.

«– كەشە، – دەدى ميرزويان، – ور­تالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءۇيىن­دە مەن چەليابى وبلىستىق پار­تيا كوميتەتىنىڭ سەكرەتارى كۋزما ۆاسيلەۆيچ رىندين جولداستى جولىقتىردىم. كوپتەن بەر­گى جاقىن جولداسىم ەدى. ول مەنەن: ەگەر مۇمكىن بولسا وسى جازدا چەليابى وبلىسىنا قازاق­تىڭ ارتيستەرى مەن جازۋشىلارىن جىبەرىڭىز، – دەپ ءوتىندى. سە­بە­بىن سۇراسام، چەلياباداعى ءىرى وندىرىستەردە قازاق جۇمىسشىلارى كوپ ەكەن. قيىنشىلىق جىلدارى كوشىپ بارعان كورىنەدى. وبلىستىق پارتيا كوميتەتى ولارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ، تۇگەلىمەن ءوندى­رىس­تەرگە ورنالاستىرعان، مادەنيەت­تىك جۇمىستارىن دا قولعا الىپ، بالالارىنا قازاق تىلىندە مەكتەپتەر ۇيىمداستىرعان، «ماگني­توگور جۇمىسشىسى» دەگەن گازەت شىعارعان. رىندين بۇل جۇ­مىس­تاردى جەتكىلىكسىز كورەدى، وركەندەتە ءتۇسۋدىڭ قاجەتىن ايتادى، قازاقستاننان جاردەم سۇرايدى» دەپ جازادى ءسابيت مۇقانوۆ «ءومىر مەكتەپتەرىندە». جازۋشىنىڭ ءوزىنىڭ جازۋىنا قاراعاندا، ول چەليابىدە ءبىر اي، ماگنيتوگوردە ءبىر اي جاتىپ، وسى ايماقتى تۇگەل ارالايدى، سوندا «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىنىڭ رەداكتورى بالتابەك اسانوۆ جانىندا جۇرگەنىن، كەيىن ونىڭ پەتروپاۆلداعى «لەنين تۋى» گازەتىنىڭ رەداكتورى بولعانىن ايتا كەتەدى. ءسابيت مۇقانوۆ چەليابى ەلەكتر ستانساسىندا بولعاندا، سول جەردە قازاق مەكتەبىنىڭ بار ەكەنىن، وسى قالادا تۇرا­تىن قازاق جۇمىسشىلارى تۇرمى­سىنىڭ جاقسى ەكەنىن، مۇعا­ل­ىم­دەرىنىڭ «ماگنيتوگور جۇمىس­شىسى» گازەتىمەن بىرگە، قازاق­ستاننان شىعاتىن قازاق ءتىلىن­دەگى گازەت-جۋرنالداردى جازدى­رىپ الىپ وقيتىنىن دا اڭگىمە­لەيدى.

 گازەتتىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بال­تابەك اسانوۆ كىم ەدى؟ ول پاۆ­لودار وبلىسىنداعى اۋداندىق «كولحوز» گازەتىندە رەداكتور بولىپ تۇرعاندا پارتيانىڭ جۇمساۋىمەن ماگنيتوگورعا كەلەدى. گازەتتى ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسادى. سوعىس جىلدارى بالتابەك اسانوۆ «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») گازەتىندە رەداكتور بولادى. ونى زامانداستارى ءباسپاسوز جانە پارتيا ءىسىن شەبەر ۇيىمداستىرۋشى، ادامگەرشىلىگى مول، ۇلكەن ازامات رەتىندە ەسكە الادى.

گازەت تىكپەسىنەن تانىس ەسىمدەر دە كەزدەستى. 30-شى جىلدارى ماگنيتوگور كومبيناتىنداعى جۇمىسشىلار باراكتاردا تۇرعان. ول كەزدە قازىرگىدەي جاپپاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى باستالماعانى ايان. گازەت «11 باراكتا تازالىق جوق» دەگەن شاعىن سىن جاريالايدى. وعان ماگنيتوگور قالالىق كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى وتەمىس قالاباەۆ «با­راكتى تازا، مادەنيەتتى ەتە­مىز» دەگەن شاعىن حابارىندا جاۋ­اپ بەرىپ، گازەت سىنىنىڭ دۇرىستىعىن، كەمشىلىكتىڭ ورنىنا كەلتىرىلگەنىن، مادەني-كوپشىلىك جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلگەندىگىن جازادى. وتەمىس قالاباەۆ قوستاناي وبلىسىندا پارتيا قىزمەتىندە كوپ جىل ىستەدى. 40-شى جىلدارى وبلىستا ايتىس ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى، ايتىستىڭ باس اقىنى بولىپ ءجۇردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى جاسى كەلگەنىنە قاراماستان، ۇلتتىق رۋحىمىزدىڭ كوتەرىلۋىنە كوپ قىزمەت ەتتى، اقساقال ءتىل، ونەر جاناشىرى ەدى.

گازەتتىڭ قولىمىزعا تۇسكەن بىرنەشە سانىندا باجاقوۆ، ءال­مەنوۆ، باسانتاەۆ س، ءزۋبايىروۆ، بەكەەۆ، ومارحانوۆ سەكىلدى اۆتورلار كەزدەستى. سىن ماتەريالدار نەگىزىنەن «ءتىلشى»، «كولحوزشى»، «حالىق» سەكىلدى لاقاپ نىسپىمەن بەرىلەدى. اۆتورلاردىڭ ىشىندە ومارحانوۆ احمەتتىڭ وسى گازەتتە ادەبي قىزمەتكەر بولعانىن انىقتاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. مەڭدىعارا اۋدانىنداعى شوپتىكول دەگەن جەردە تۋعان احمەت ءۇش اعايىندى بولادى. احمەت ۋفاداعى «عاليا» مەدرەسەسىنەن ءبىلىم الادى. جۋرناليستيكاعا ماماندانادى. «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» جابىلعان سوڭ، احمەت اقتوبەگە بارىپ، سوندا «قىزىل تۋ» جانە «سوتسيالدىق جول» گازەتتەرىندە قىزمەت ىستەيدى. قوستانايدا تۇراتىن ۇلى مۇحيت اكەسىنىڭ 30-شى جىلداردىڭ اياعىندا قۋعىندالعانىن ايتادى.

احمەت سوعىس باستالماي تۇرىپ، 1940 جىلى 20 مامىردا اقتوبەدەن قىزىل ارميا قاتارىنا الىنادى دا، كۋشكا قالاسىنداعى «زا رودينۋ!» كورپۋستىق دۆيزيالىق گازەتىنە حاتشىلىققا جىبەرىلەدى. سوعىس باستالعاندا باتىس مايدانداعى ۇرىستارعا قاتىسىپ، 1942 جىلى شىلدەدە نەمىستەردىڭ تۇتقىنىنا ءتۇسىپ قالادى. ول الدىمەن كاۋ­ناس قالاسىندا، سول جىلدىڭ تامى­زى­نان باستاپ گەرمانيانىڭ دەلەن­بۋرگ قالاسىنداعى «تسەگەن­حايم» لاگەرىندە وتىرادى. ولاردى 1945 جىلى ناۋرىزدا امەريكالىق اسكەر بوساتىپ الادى.

– سوعىس باستالعاندا انام قان­تاي اكەمە بارامىن دەپ، ماي­دانعا سۇرانىپتى. ول ادام­داردىڭ بارلىعى ءبىر جەردە سوعىسىپ جاتىر دەپ ويلاپتى، جاستىق قوي. قايدان جولىقسىن، مۇنى بايلانىسشى ەتىپ دايىنداپ، ۋكراينا مايدانىنا جىبەرىپتى، سودان بەرلينگە دەيىن بارادى. سوعىستا كەۋدەسىنەن وق ءتيىپ، جارالانادى دا، گوسپيتالدە ءبىر ەمشەگىن وپەراتسيا جاساپ، الىپ تاستايدى. انام ءبىر ەمشەكپەن التى بالا تاۋىپ، تاربيەلەپ ءوسىردى، – دەيدى مۇحيت احمەت ۇلى.

احمەت ومارحانوۆ سوعىس بىتكەن سوڭ، ەلگە كەشىگىپ كەلسە كەرەك.

سوعىستان كەيىن ول جۋرناليستىك ماماندىعىنا قايتىپ ورالمايدى. مەڭدىعارا اۋدانىنداعى قاراتال اۋىلىندا تۇرادى، مال شارۋاشىلىعىندا زووتەحنيك بولىپ ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ءومىربايانى اۋىلداستارىنا دا، بالالارىنا دا جۇمباق بولىپتى. ول كىسى ەشتەڭە ايتپاعان. بالاسى مۇحيت كوممۋنيستىك پارتيا قاتارىنا وتكىسى كەلىپ ءتورت رەت ارىز بەرگەن، سونىڭ بارلىعىندا مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كومي­تە­تى­نەن كەلگەن انىقتاما، ياعني اكەسىنىڭ «ءومىربايانى» كەدەرگى جاساعان.

70-ءشى جىلدارى اكەم تۋرالى اقيقات بىزگە كەرەك بولعان جوق. ول كىسى دە ۇندەمەيتىن. ءبى­راق شالىمدى كىسى ەدى، قولىنا ورىن­بورداعى اۋىلشارۋاشىلىعى ينس­تيتۋتىنىڭ ديپلومىن ءتۇسىرىپ العان، زووتەحنيك ماماندىعى بول­دى، تۋعان جىلىن 1912 جىل ەمەس، 1916 جىل دەپ وزگەرتىپ جىبەر­گەن. ونى دا قالاي جاساعانى ءبىز­گە جۇمباق كۇيىنشە قالدى. جۋرنا­ليستيكا تۋرالى ءلام دەپ اۋىز اشقانىن ەستىمەدىم. مەن جىگىت بولىپ قالعاندا رەسەي جاعىنان كەلگەن ءبىر ورىس كىسىنىڭ: «بالام، سەنىڭ اكەڭنىڭ ارقاسىندا مەن بۇگىن ءتىرى، جەر باسىپ ءجۇرمىن» دەگەنى بار. ۇيگە ورىستار كەلسە، انام ءبىزدى دالاعا شىعارىپ جىبەرەتىن، ولار اكەممەن جەكە سويلەسەتىن، – دەيدى مۇحيت احمەت ۇلى. ال ءىنىسى ابدىحالىق ومارحانوۆ تا جۋرناليست بولادى، «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىندە ول تۇسىرگەن سۋرەتتەردى ءبىز دە كەزدەستىردىك. ول سوعىسقا ءوزى سۇرانىپ كەتەدى، لەنينگراد ماڭىندا قايتىس بولادى.

بار بولعانى ونشاقتى سانى ساقتالعان «ماگنيتوگور جۇمىس­شىسى» گازەتىنىڭ سارعايعان بەت­تەرىن پاراقتاعاندا وسىنشا تاريحپەن، ادامدار تاعدىرىمەن كەزدەسكەندەي بولدىق. ءبىزدىڭ شامالاۋىمىزشا 1934-1936 جىلدار اراسىندا گازەتتىڭ كەمىندە 300-ءدىڭ سىرتىندا سانى جارىق كورگەن ءتارىزدى. اتتەڭ، تۇگەل ساقتالعاندا، قىزىقتى ماقالالار بۇگىنگە جەتەر ەدى. ءباسپاسوز تاريحى – ەلدىڭ، ادامداردىڭ تاريحى.

ءنازيرا جارىمبەتوۆا،

«ەگەمەن قازاقستان».

قوستاناي-چەليابى-قوستاناي.

سوڭعى جاڭالىقتار

پاگانيني

ونەر • كەشە

وتىز جىلدىققا وي قورىتقان

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار