اۋمالى-توكپەلى 30-شى جىلدارى كەڭەستەر وداعىندا ءىرى قۇرىلىستار باستالدى. سولاردىڭ ءبىرى چەليابى وبلىسىنداعى ماگنيتوگور مەتاللۋرگيا كومبيناتى ەدى. 1932 جىلى دومنا مارتەن پەشى, 1933 جىلى بليۋمينگ قاتارعا قوسىلدى. كومبينات جىل وتكەن سايىن ىرىلەنىپ, قارىشتاپ دامىدى. شيكىزاتتى ماگنيت تاۋىمەن قاتار, كەيىنىرەك سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىنەن دە الدى.
اۋمالى-توكپەلى 30-شى جىلدارى كەڭەستەر وداعىندا ءىرى قۇرىلىستار باستالدى. سولاردىڭ ءبىرى چەليابى وبلىسىنداعى ماگنيتوگور مەتاللۋرگيا كومبيناتى ەدى. 1932 جىلى دومنا مارتەن پەشى, 1933 جىلى بليۋمينگ قاتارعا قوسىلدى. كومبينات جىل وتكەن سايىن ىرىلەنىپ, قارىشتاپ دامىدى. شيكىزاتتى ماگنيت تاۋىمەن قاتار, كەيىنىرەك سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىنەن دە الدى.
– اشىققان قازاقتار قوستانايدان شۇباپ ماگنيتوگور كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىنا بارعان. كوپ قازاقتىڭ سۇيەگى كومبينات قۇرىلىسىنىڭ استىندا قالعان. دالادا ەركىن مال باققان ادامدار قۇرىلىستىڭ اۋىر جۇمىسىنا شىداس بەرە الماعان. ەت جەپ, قىمىز ءىشىپ وسكەن قازاقتارعا ونداعى تاماق جاقپاي, اۋرۋعا ۇشىراعان, – دەيدى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانجول كۇزەمباي ۇلى. بۇل, ارينە, زەرتتەۋىن كۇتىپ تۇرعان تاقىرىپ ەكەندىگىن دە ايتقان ەدى تاريحشى.
ماگنيتوگور مەتالل كومبيناتى قۇرىلىسىندا ون مىڭداعان جۇمىسشىلار مەن ماماندار جۇمىس ىستەدى. سوندىقتان وندا الەۋمەتتىك جەلى دامىدى. باستاۋىش, جەتى جىلدىق جانە زاۋىت-فابريكا مەكتەپتەرى اشىلدى. سونىمەن قاتار, ۇلتتار تىلدەرىندە گازەتتەر شىعا باستادى. 1934 جىلى بۇكىلوداقتىق كوممۋنيستىك (بولشەۆيكتىك) پارتياسى ماگنيتوگور وكرۋگتىك كوميتەتىنىڭ, ماگنيتوگور وكرۋگتىك اتقارۋ كوميتەتىنىڭ, وكرۋگتىك كاسىپشىلىك كەڭەسىنىڭ جانە ستالين اتىنداعى كومبينات باسقارماسىنىڭ ورگانى رەتىندە قازاق تىلىندەگى «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتى ۇيىمداستىرىلادى. ول سول جىلى 8 قاڭتاردا جارىق كورەدى. 1936 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن شىعىپ تۇردى. سول جىلى رەداكتسيا چەليابىگە كوشىرىلەدى.
لاتىن قارپىمەن شىققان گازەتتەن سول ۋاقىتتىڭ لەبى ەسەتىندەي. توتە جازۋدان لاتىن الفاۆيتىنە اۋىسقان, ودان قالدى كيريلليتسانىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان قازاق ءتىلىنىڭ ەملەسى دە ءالى بوي جازىپ كەتە قويماعانى كورىنەدى. گازەتتىڭ اتى لاتىن الفاۆيتىمەن جانە ونىڭ استىنا «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» دەپ ءوزىمىز قولدانىپ جۇرگەن كيريلليتسامەن جازىلعان. ءبىزدىڭ قولىمىزعا تيگەن ساندارىنان باسىلىمنىڭ ماگنيتوگور مەتالل كومبيناتىنىڭ سىرتىندا قازاقتار اگاپوۆ, ناعايباق, قىزىل اۋداندارىنا دا شوعىرلانعانى بايقالادى. سول وڭىرلەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بىلدىرەتىن حابارلار ءجيى باسىلعان.
گازەتتىڭ سارعايىپ بۇگىنگە جەتكەن از عانا سانىندا حالقىمىز, ەلىمىز تاريحىنىڭ ءىزى سايراپ جاتقانداي. گازەتتىڭ 1936 جىلعى №90 سانىندا «از ۇلت جۇمىسشىلارىنىڭ اراسىنداعى جۇمىس» دەگەن ماقالادا: «بۇدان 2-3 جىل بۇرىن از ۇلت جۇمىسشىلارىنان تەحنيكا ءتىلىن بىلگەن جۇمىسشىلار بىرەن-ساران عانا بولسا, قازىردە زاۋىتتا ىستەيتىن 833 جۇمىسشىنىڭ (قازاق, تاتار, باشقۇرت) 273-ءى ءتۇرلى جۇمىستاردا ىسكەرلەنىپ وتىر» دەپ جازادى.
گازەتتە جەرگىلىكتى پارتيا كوميتەتىنىڭ پلەنۋمدارى, كسرو ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ قاۋلى-قارارلارى, «پراۆدا» مەن «يزۆەستيا», باسقا دا ورتالىق باسىلىمداردىڭ ماتەريالدارى بەرىلىپ وتىرعان. حابارلاردان 37-ءنىڭ جويقىنى دا الىس ەمەستىگىن بايقاۋعا بولادى. تاقىرىبى «تروتسكيشىل-زينوۆەۆشىلەر قالدىقتارىنىڭ سوتى باستالدى», «سۇيىكتى ءستاليننىڭ ماڭىنا بۇرىنعىدان دا نىق توپتاسايىق» دەپ كەلەتىن ورتالىق حابارلارمەن بىرگە, «كولحوز مەنشىگىنە زيانكەستىك جاساعان بايجانوۆقا قاتاڭ سوققى بەرىلسىن», «ناعاشىباي جاۋاپقا تارتىلسىن» سياقتى جەرگىلىكتى حابار-وشارلاردان دا قاسىرەتتى ءدۇمپۋ ەستىلەتىندەي. كەمشىلىكتى كورسەتكەن ءار ماتەريالدىڭ سوڭى «قاتاڭ شارا قولدانسىن» بولىپ اياقتالادى. جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسىن تالقىلاۋدىڭ قىزۋ جۇرگەنى بايقالادى.
گازەتتىڭ 1936 جىلعى 1 تامىز كۇنگى سانىندا «سپۋتنيك اگيتاتورا» جۋرنالىنان «1 اعۋس – سوعىسقا قارسى جەر جۇزىلىك كۇن» اتتى ماتەريال كوشىرىلىپ باسىلعان. وندا «سوعىسقۇمارلاردىڭ نەگىزدىسى فاشيستەر گەرمانياسى دۇنيەنى جاڭادان بولىسكە سالۋعا كۇرەسىپ جاتىر. ونىمەن بىرگە (گەرمانيا) جاپونيا, پولشا دا اۋدەلەسىپ, ءۇن قاتىسىپ وتىر. فاشيستەر سوعىسقۇمارلارى اشىقتان اشىق بۇكىل ەڭبەكشىلەردىڭ اتالىعى – كەڭەستەر وداعىنا قارسى, ءتوڭكەرىسكە قارسى سوعىس دايىنداپ جاتىر» دەپ جازادى. وسىدان بەس جىلدان كەيىن مۇنىڭ شىندىققا اينالعانى بەلگىلى.
1936 جىلدىڭ تامىز ايىندا ماگنيتوگور وكرۋگىندەگى قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ كۋرسى ۇيىمداستىرىلادى. وعان قاتىسقان جيىرما شاقتى كىسى چەليابى وبلىسىنداعى بارلىق قازاق مۇعالىمدەرىنە حات جولدايدى. ول «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىنىڭ 1936 جىلعى 21 تامىز كۇنگى سانىندا ءبىرىنشى بەتكە بەرىلەدى. وندا كەڭەس مۇعالىمدەرىنىڭ قانداي بولۋى, بۇرىن ءتيىستى مەكتەپتەر بىتىرمەگەن قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋى كەرەكتىگى ايتىلا كەلىپ, كۋرسقا قاتىسۋشىلار جاڭا وقۋ جىلىندا اتقاراتىن مىندەتتەرىن تىزبەلەيدى. جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ بارلىعى وقۋعا تارتىلۋى, مەكتەپ پەن مەكتەپ, كلاسس پەن كلاسس, جەكە وقۋشىلار اراسىندا سوتسيالدىق جارىستى ۇيىمداستىرۋ, كوممۋنيستىك تاربيەنى كۇشەيتۋ, مۇعالىمدەردىڭ قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە قاتىسىپ, ساۋاتسىزداردى وقىتۋعا, كولحوزشىلار اراسىندا گازەت, ادەبيەتتى داۋىستاپ وقۋدى ۇيىمداستىرۋ كەرەكتىگىن جەتكىزەدى. وسى ماقالادان كەيىن وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارى ءوڭتۇستىك ورالدا قانشاما قازاق مەكتەپتەرى, سىنىپتارى بولعانىن ءبىلۋ قيىندىققا تۇسپەيتىن ءتارىزدى. مىسالى, ناعايباقتا 50-ءشى جىلداردىڭ اياعىنا دەيىن قازاق مەكتەبى بولعان.
گازەتتىڭ 1936 جىلعى 1 تامىزداعى سانىندا «ورال بالاسى» دەگەن اۆتوردىڭ «مۇقان ۇلى ءسابيت جولداس چەليابى تراكتور زاۋىتىندا» اتتى ماقالاسى بەرىلەدى. وندا «24 يۋل كۇنى چەليابى تراكتور زاۋىتىنىڭ كلۋبىندا قازاقتىڭ اتاقتى جازۋشىسى-اقىنى ءسابيت مۇقان ۇلى جولداستىڭ چەليابىگە كەلۋىنە ارنالعان ادەبيەت كەشى» بولىپ وتكەندىگى ايتىلادى. وندا ءسابيت مۇقان ۇلى بايانداماسىن «چەليابىگە بۇدان 11 جىل بۇرىن دا كەلگەندىگىنەن, وسى جولى مۇنداعى جۇمىستارعا تاڭقالعانىنان» باستايدى. وندا جازۋشى قازاقستاننىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىنە توقتالادى. «قازاقستاننىڭ الىپ وتىرعان جەرى گەرمانيانىڭ جەرىنەن 7 ەسە ارتىق. قازاقستاننىڭ جەر بايلىعى ەسەپسىز. كەڭەستەر وداعىنداعى ءتۇستى مەتالل زاپاسىنىڭ 57 پروتسەنتى قازاقستان جەرىندە», دەيدى سابەڭ. جازۋشىنىڭ چەليابىلىكتەرگە ايتقانىنا قاراعاندا, سول جىلى قازاقستاندا 6699 باستاۋىش, 485 ورتا دارەجەلى, 22 جوعارى وقۋ ورىندارى بولعان. ولاردا 7960 قازاق وقۋشىلارى وقىعان. 11 تەاتر, 195 ءباسپاسوز بولعاندىعىنان دا حاباردار ەتەدى جازۋشى. «كەڭەس ادەبيەتى وسۋدە. سەيفوللا ۇلى ءساكەن, مايلى ۇلى بەيىمبەت, جانسۇگىر ۇلى ءىلياس, ابدىقادىر ۇلى قالماقان, باسقالار كوركەم ادەبيەت مايدانىندا كورنەكتى ورىن الادى» دەيدى ءسابيت اتامىز. ول بايانداماسىنىڭ سوڭىندا جاس جازۋشىلارعا «ماركس-لەنين-ستالين قيسىندارىمەن تەرەڭ قۇرالدانىپ, تۇرمىستا ماركسيزم كوزقاراستارىنان شىعىپ باعا بەرە ءبىلۋ كەرەكتىگىن» ايتادى دا, ءوزىنىڭ «اق ايۋ» دەگەن شىعارماسىنان ءۇزىندى وقىپ بەرەدى.
ءسابيت مۇقانوۆ «ءومىر مەكتەبى» رومانىندا چەليابىگە بارعان ساپارى تۋرالى ءوزى دە جازادى. بۇل ساپارعا ونى سول كەزدەگى قازاقستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى لەون ميرزويان جىبەرەدى.
«– كەشە, – دەدى ميرزويان, – ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءۇيىندە مەن چەليابى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ سەكرەتارى كۋزما ۆاسيلەۆيچ رىندين جولداستى جولىقتىردىم. كوپتەن بەرگى جاقىن جولداسىم ەدى. ول مەنەن: ەگەر مۇمكىن بولسا وسى جازدا چەليابى وبلىسىنا قازاقتىڭ ارتيستەرى مەن جازۋشىلارىن جىبەرىڭىز, – دەپ ءوتىندى. سەبەبىن سۇراسام, چەلياباداعى ءىرى وندىرىستەردە قازاق جۇمىسشىلارى كوپ ەكەن. قيىنشىلىق جىلدارى كوشىپ بارعان كورىنەدى. وبلىستىق پارتيا كوميتەتى ولارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, تۇگەلىمەن ءوندىرىستەرگە ورنالاستىرعان, مادەنيەتتىك جۇمىستارىن دا قولعا الىپ, بالالارىنا قازاق تىلىندە مەكتەپتەر ۇيىمداستىرعان, «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» دەگەن گازەت شىعارعان. رىندين بۇل جۇمىستاردى جەتكىلىكسىز كورەدى, وركەندەتە ءتۇسۋدىڭ قاجەتىن ايتادى, قازاقستاننان جاردەم سۇرايدى» دەپ جازادى ءسابيت مۇقانوۆ «ءومىر مەكتەپتەرىندە». جازۋشىنىڭ ءوزىنىڭ جازۋىنا قاراعاندا, ول چەليابىدە ءبىر اي, ماگنيتوگوردە ءبىر اي جاتىپ, وسى ايماقتى تۇگەل ارالايدى, سوندا «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىنىڭ رەداكتورى بالتابەك اسانوۆ جانىندا جۇرگەنىن, كەيىن ونىڭ پەتروپاۆلداعى «لەنين تۋى» گازەتىنىڭ رەداكتورى بولعانىن ايتا كەتەدى. ءسابيت مۇقانوۆ چەليابى ەلەكتر ستانساسىندا بولعاندا, سول جەردە قازاق مەكتەبىنىڭ بار ەكەنىن, وسى قالادا تۇراتىن قازاق جۇمىسشىلارى تۇرمىسىنىڭ جاقسى ەكەنىن, مۇعالىمدەرىنىڭ «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىمەن بىرگە, قازاقستاننان شىعاتىن قازاق ءتىلىندەگى گازەت-جۋرنالداردى جازدىرىپ الىپ وقيتىنىن دا اڭگىمەلەيدى.
گازەتتىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بالتابەك اسانوۆ كىم ەدى؟ ول پاۆلودار وبلىسىنداعى اۋداندىق «كولحوز» گازەتىندە رەداكتور بولىپ تۇرعاندا پارتيانىڭ جۇمساۋىمەن ماگنيتوگورعا كەلەدى. گازەتتى ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسادى. سوعىس جىلدارى بالتابەك اسانوۆ «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») گازەتىندە رەداكتور بولادى. ونى زامانداستارى ءباسپاسوز جانە پارتيا ءىسىن شەبەر ۇيىمداستىرۋشى, ادامگەرشىلىگى مول, ۇلكەن ازامات رەتىندە ەسكە الادى.
گازەت تىكپەسىنەن تانىس ەسىمدەر دە كەزدەستى. 30-شى جىلدارى ماگنيتوگور كومبيناتىنداعى جۇمىسشىلار باراكتاردا تۇرعان. ول كەزدە قازىرگىدەي جاپپاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى باستالماعانى ايان. گازەت «11 باراكتا تازالىق جوق» دەگەن شاعىن سىن جاريالايدى. وعان ماگنيتوگور قالالىق كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى وتەمىس قالاباەۆ «باراكتى تازا, مادەنيەتتى ەتەمىز» دەگەن شاعىن حابارىندا جاۋاپ بەرىپ, گازەت سىنىنىڭ دۇرىستىعىن, كەمشىلىكتىڭ ورنىنا كەلتىرىلگەنىن, مادەني-كوپشىلىك جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلگەندىگىن جازادى. وتەمىس قالاباەۆ قوستاناي وبلىسىندا پارتيا قىزمەتىندە كوپ جىل ىستەدى. 40-شى جىلدارى وبلىستا ايتىس ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى, ايتىستىڭ باس اقىنى بولىپ ءجۇردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى جاسى كەلگەنىنە قاراماستان, ۇلتتىق رۋحىمىزدىڭ كوتەرىلۋىنە كوپ قىزمەت ەتتى, اقساقال ءتىل, ونەر جاناشىرى ەدى.
گازەتتىڭ قولىمىزعا تۇسكەن بىرنەشە سانىندا باجاقوۆ, ءالمەنوۆ, باسانتاەۆ س, ءزۋبايىروۆ, بەكەەۆ, ومارحانوۆ سەكىلدى اۆتورلار كەزدەستى. سىن ماتەريالدار نەگىزىنەن «ءتىلشى», «كولحوزشى», «حالىق» سەكىلدى لاقاپ نىسپىمەن بەرىلەدى. اۆتورلاردىڭ ىشىندە ومارحانوۆ احمەتتىڭ وسى گازەتتە ادەبي قىزمەتكەر بولعانىن انىقتاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. مەڭدىعارا اۋدانىنداعى شوپتىكول دەگەن جەردە تۋعان احمەت ءۇش اعايىندى بولادى. احمەت ۋفاداعى «عاليا» مەدرەسەسىنەن ءبىلىم الادى. جۋرناليستيكاعا ماماندانادى. «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» جابىلعان سوڭ, احمەت اقتوبەگە بارىپ, سوندا «قىزىل تۋ» جانە «سوتسيالدىق جول» گازەتتەرىندە قىزمەت ىستەيدى. قوستانايدا تۇراتىن ۇلى مۇحيت اكەسىنىڭ 30-شى جىلداردىڭ اياعىندا قۋعىندالعانىن ايتادى.
احمەت سوعىس باستالماي تۇرىپ, 1940 جىلى 20 مامىردا اقتوبەدەن قىزىل ارميا قاتارىنا الىنادى دا, كۋشكا قالاسىنداعى «زا رودينۋ!» كورپۋستىق دۆيزيالىق گازەتىنە حاتشىلىققا جىبەرىلەدى. سوعىس باستالعاندا باتىس مايدانداعى ۇرىستارعا قاتىسىپ, 1942 جىلى شىلدەدە نەمىستەردىڭ تۇتقىنىنا ءتۇسىپ قالادى. ول الدىمەن كاۋناس قالاسىندا, سول جىلدىڭ تامىزىنان باستاپ گەرمانيانىڭ دەلەنبۋرگ قالاسىنداعى «تسەگەنحايم» لاگەرىندە وتىرادى. ولاردى 1945 جىلى ناۋرىزدا امەريكالىق اسكەر بوساتىپ الادى.
– سوعىس باستالعاندا انام قانتاي اكەمە بارامىن دەپ, مايدانعا سۇرانىپتى. ول ادامداردىڭ بارلىعى ءبىر جەردە سوعىسىپ جاتىر دەپ ويلاپتى, جاستىق قوي. قايدان جولىقسىن, مۇنى بايلانىسشى ەتىپ دايىنداپ, ۋكراينا مايدانىنا جىبەرىپتى, سودان بەرلينگە دەيىن بارادى. سوعىستا كەۋدەسىنەن وق ءتيىپ, جارالانادى دا, گوسپيتالدە ءبىر ەمشەگىن وپەراتسيا جاساپ, الىپ تاستايدى. انام ءبىر ەمشەكپەن التى بالا تاۋىپ, تاربيەلەپ ءوسىردى, – دەيدى مۇحيت احمەت ۇلى.
احمەت ومارحانوۆ سوعىس بىتكەن سوڭ, ەلگە كەشىگىپ كەلسە كەرەك.
سوعىستان كەيىن ول جۋرناليستىك ماماندىعىنا قايتىپ ورالمايدى. مەڭدىعارا اۋدانىنداعى قاراتال اۋىلىندا تۇرادى, مال شارۋاشىلىعىندا زووتەحنيك بولىپ ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ءومىربايانى اۋىلداستارىنا دا, بالالارىنا دا جۇمباق بولىپتى. ول كىسى ەشتەڭە ايتپاعان. بالاسى مۇحيت كوممۋنيستىك پارتيا قاتارىنا وتكىسى كەلىپ ءتورت رەت ارىز بەرگەن, سونىڭ بارلىعىندا مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنەن كەلگەن انىقتاما, ياعني اكەسىنىڭ «ءومىربايانى» كەدەرگى جاساعان.
70-ءشى جىلدارى اكەم تۋرالى اقيقات بىزگە كەرەك بولعان جوق. ول كىسى دە ۇندەمەيتىن. ءبىراق شالىمدى كىسى ەدى, قولىنا ورىنبورداعى اۋىلشارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ ديپلومىن ءتۇسىرىپ العان, زووتەحنيك ماماندىعى بولدى, تۋعان جىلىن 1912 جىل ەمەس, 1916 جىل دەپ وزگەرتىپ جىبەرگەن. ونى دا قالاي جاساعانى ءبىزگە جۇمباق كۇيىنشە قالدى. جۋرناليستيكا تۋرالى ءلام دەپ اۋىز اشقانىن ەستىمەدىم. مەن جىگىت بولىپ قالعاندا رەسەي جاعىنان كەلگەن ءبىر ورىس كىسىنىڭ: «بالام, سەنىڭ اكەڭنىڭ ارقاسىندا مەن بۇگىن ءتىرى, جەر باسىپ ءجۇرمىن» دەگەنى بار. ۇيگە ورىستار كەلسە, انام ءبىزدى دالاعا شىعارىپ جىبەرەتىن, ولار اكەممەن جەكە سويلەسەتىن, – دەيدى مۇحيت احمەت ۇلى. ال ءىنىسى ابدىحالىق ومارحانوۆ تا جۋرناليست بولادى, «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىندە ول تۇسىرگەن سۋرەتتەردى ءبىز دە كەزدەستىردىك. ول سوعىسقا ءوزى سۇرانىپ كەتەدى, لەنينگراد ماڭىندا قايتىس بولادى.
بار بولعانى ونشاقتى سانى ساقتالعان «ماگنيتوگور جۇمىسشىسى» گازەتىنىڭ سارعايعان بەتتەرىن پاراقتاعاندا وسىنشا تاريحپەن, ادامدار تاعدىرىمەن كەزدەسكەندەي بولدىق. ءبىزدىڭ شامالاۋىمىزشا 1934-1936 جىلدار اراسىندا گازەتتىڭ كەمىندە 300-ءدىڭ سىرتىندا سانى جارىق كورگەن ءتارىزدى. اتتەڭ, تۇگەل ساقتالعاندا, قىزىقتى ماقالالار بۇگىنگە جەتەر ەدى. ءباسپاسوز تاريحى – ەلدىڭ, ادامداردىڭ تاريحى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي-چەليابى-قوستاناي.
