الەمدەگى ەڭ ءىرى تابىس كوزى ساناتىنداعى تەمەكى يندۋسترياسى ءۇشىن جاستار قاشاندا تۇتىنۋشىلاردىڭ جاڭا بۋىنى بولىپ قالا بەرمەك. بۇرىن تەمەكى شەگەتىندەردىڭ قاتارىندا ەر ادامدار كوپ بولسا, قازىر بۇل ءۇردىس تەڭەسىپ, ايەلدەردىڭ سانى دا كوبەيدى.
ءبىزدىڭ ەلىمىز دە جاسوسپىرىمدەردى زياندى تۇتىنگە جولاتپاۋ ءۇشىن ناقتى شارالار مەن زاڭدار دا قابىلداپ جاتىر. بىراق سونىڭ ءبىرى دۇرىس, ءبىرى بۇرىس بولىپ جاتادى. ءتىپتى كەيدە زاڭسىزدىققا جەتەلەيتىن, سوڭىنا دەيىن جەتىلدىرىلمەگەن زاڭداردىڭ دا قابىلدانىپ جاتاتىنى وكىنىشتى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندا بولشەك ساۋدا دۇكەندەرىندە تەمەكىنى اشىق ورنالاستىرۋعا تىيىم سالۋ «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسكە سايكەس, 2021 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەندى. بۇل زاڭدى بۇزعانى ءۇشىن ساۋدا نۇكتەلەرىنىڭ يەلەرىنە 180 مىڭنان 1 ملن تەڭگەگە دەيىن ايىپپۇل سالىنادى. ناتيجەسىندە, قازىر شاعىن, كىشىگىرىم دۇكەندەردەگى جاعداي ءتىپتى كۇلكىلى دەۋگە بولادى. ەڭ ءوتىمدى تاۋارلاردىڭ ءبىرى بولىپ تۇرعان تەمەكى ونىمدەرىن ساتۋشىلار كىلەم, كارتونمەن جاۋىپ جاسىرادى, ايتەۋىر ساتۋدىڭ ايلاسىن تابادى. بۇل ساتۋشىلارعا دا, ساتىپ الۋشىلارعا دا قولايسىزدىقتار اكەلىپ قانا قويمايدى, زاڭسىزدىققا, ساپاسى كۇماندى تەمەكى ونىمدەرىنىڭ نارىققا شىعۋىنا جول اشادى.
ال شىلىمقورلار وسىدان ءبىر وزگەرىس كوردى مە؟ تەمەكى ونىمدەرىن تۇتىنۋشىلاردىڭ وزدەرى بۇل جاڭالىق پەن تەمەكى شەگۋگە دەگەن تاۋەلدىلىكتىڭ تومەندەۋى اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستى بايقاپ وتىرعان جوق. بۇرىن اشىق ساتىلسا, قازىر تىعىپ ساتادى. بىراق ساتىلىپ جاتىر. كەرىسىنشە, تەمەكىنى اشىق ساتۋعا تىيىم سالۋ جالعان تەمەكى ونىمدەرىنىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن. وسى ماسەلەگە قاتىستى «قازاقستان تۇتىنۋشىلار ليگاسى قاۋىمداستىعى» زتب باسقارما توراعاسى سۆەتلانا رومانوۆسكايانىڭ پىكىرىنشە, حالىقتى تاربيەلەۋ قۇرالى رەتىندە كەز كەلگەن تىيىم جۇمىس ىستەمەيدى.
تالاي مەملەكەتتىڭ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, تەمەكى ساتۋعا تىيىم سالعان ەلدەردە تەمەكى شەگۋ دەڭگەيى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. مىسالى, كورشى رەسەيدە 2014 جىلى تەمەكىنى اشىق ورنالاستىرۋعا تىيىم سالىنعاننان كەيىن, AC Nielsen حالىقارالىق اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە, تەمەكى ونىمدەرىن زاڭسىز ساتۋ 2013 جىلعى 19,3%-دان 2016 جىلى 28,3%-عا دەيىن وسكەن. يرلانديادا تىيىم سالىنعاننان كەيىن شاعىن دۇكەندەردە ساتۋ تومەندەسە دە, كەرىسىنشە زاڭسىز ساۋدا ايتارلىقتاي ۇلعايدى. قازىرگى ۋاقىتتا يرلانديادا زاڭسىز ءونىمنىڭ ۇلەسى نارىقتىڭ جالپى كولەمىنىڭ 25%-ىن قۇرايدى.
«بولشەك ساۋدادا تەمەكىنى اشىق ورنالاستىرۋعا تىيىم سالۋ – زاڭسىز تەمەكى ونىمدەرىنىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتەتىن فاكتورلاردىڭ ءبىرى. ادال ەمەس ساتۋشىلارعا زاڭسىز تاۋارلاردى اشىق سورەدەن گورى جاسىرىن ساتۋ وڭايىراق. تىيىم سالۋ جاعدايىندا تۇتىنۋشىعا قانداي ءونىمدى ساتىپ الاتىنىن انىقتاۋ قيىن. مۇنداي شارا قازاقستانداعى تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ سانىن ازايتۋعا كومەكتەسە مە؟ بۇعان مەن سەنىمدى ەمەسپىن», دەيدى س.رومانوۆسكايا.
ەندى مىنا قىزىقتى قاراڭىز, شىلىمقورلىق – اسىرەسە, دۇنيەجۇزى ەكى جىل بويى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن كۇرەسىپ جاتقان كەزدە كوكەيكەستى ماسەلە. ونىڭ ۇستىنە پاندەميا باستالعاندا حالىق اراسىندا تەمەكى شەگۋشىلەردە ىندەت جۇقتىرۋ قاۋپىنىڭ از بولاتىنى جانە جۇقتىرعان جاعدايدا ونىڭ اعىمىنىڭ جەڭىل بولاتىنى تۋرالى جالعان اقپاراتتار جەلدەي ەستى.
مەديتسينا ماماندارى شىندىققا قاتىسى جوق اقپاراتتاردىڭ انىق-قانىعىن ناقتى دايەكتەپ بەردى. كەرىسىنشە تەمەكى ءتۇتىنى شىلىمقورلاردىڭ وكپە ءتىنىن زاقىمداپ, يممۋنيتەتىن السىرەتەدى. سول سەبەپتى ءجىتى رەسپيراتورلىق سيندرومنىڭ دامۋى (SARS-CoV-2) كەرىسىنشە جوعارىلايدى جانە سىرقاتتانعاندارعا اۋرۋدىڭ ءورشۋىنىڭ سالدارى اۋىر تيەدى. مۇنى تەمەكى شەگۋ جانە COVID-19 اراسىنداعى بايلانىس تۋرالى زەرتتەۋلەر راستايدى.
ماسەلەن, قىتايدىڭ 552 اۋرۋحاناسىندا COVID-19-دىڭ زەرتحانالىق تالداۋلارىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا دالەلدەنگەن 1 099 پاتسيەنتتە اۋرۋ سالدارلارى زەرتتەلدى. زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا سول كەزدە تەمەكى شەگەتىن پاتسيەنتتەردىڭ 12,4%-ى قايتىس بولعان جانە قارقىندى تەراپيا بولىمشەسىنە ەمدەلۋگە جاتقىزىلعان نەمەسە تەمەكى شەكپەيتىن پاتسيەنتتەرگە قاراعاندا وكپەنىڭ جاساندى جەلدەتۋىنە كوبىرەك مۇقتاج بولعانى انىقتالدى.
توق ەتەرىن ايتقاندا, دەنساۋلىق تا, دۇرىس زاڭدار دا كەرەك.
