قوعام • 15 شىلدە، 2021

جاس مامانعا جۇمىس جوق...

431 رەت كورسەتىلدى

اتا-انالارىنىڭ ايتقانىنان شىعا الماي، ماماندىق تاڭداۋ­دا قاتەلەسەتىن جاستار از ەمەس. شىمكەنت قالالىق جاستار رەسۋرس­تىق ورتالىعىنىڭ «جاس­تارعا قىزمەت كورسەتۋ» ءبولىمى جۇمىس­سىزدىق ماسەلەسىنە تەرەڭ تالداۋ مەن زەرت­تەۋ جۇرگىزىپ وتىرادى.

ماسەلەن، جۋىردا جۇرگىزىلگەن سا­ۋالداما ناتيجەسىندە قازىرگى تاڭدا جاس­تاردىڭ 75،9%-ى جۇمىس­سىز ەكەنى انىق­تالعان. جۇزگە جۋىق رەسپوندەنت­تەردىڭ 31،3%-ى جۇ­مىس­پەن قامتۋ ورتالىعىنا، 27،7%-ى ينتەرنەت رەسۋرستارىنا جۇ­مىس­قا تۇرۋ ماقساتىندا ءوتىنىش قال­دىرعان. ساۋالداماعا قاتىسقان جاس­تاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى جو­عارى وقۋ ورنى مەن كاسىپ­تىك وقۋ ورنىندا العان ماماندىقتارى بو­­يىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ قيىن ەكەنىن ايتقان.

ياعني جاستاردىڭ 42،2%-ى ءبى­لىم العان ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيدى، 25،3%-ى تاڭ­دا­عان ماماندىعى بويىن­شا جۇ­مىس تابۋ قيىن دەپ سانايدى. ال 71،1%-ى جۇمىسقا ورنالاسۋدا كەز­دەسە­تىن ەڭ باستى قيىندىق رەتىندە جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىن العا تارتقان.

ورتالىق جۇرگىزگەن زەرتتەۋ نا­تي­­­جە­سىندە جاس­تاردىڭ ءوز ما­مان­دىعى بو­­يىن­­­شا جۇ­مىس­قا ورنالاسا المايتىنى انىق­­تال­عان. ونىڭ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى رەتىن­دە مەك­تەپ تۇ­لەك­تەرىنىڭ ءوز اتا-اناسى تاڭد­اپ بەر­گەن ما­مان­دىققا تۇسەتىنى جانە ۋني­ۆەر­سي­تەت پەن كول­لەدجدەردىڭ باسىم كوپ­شىلى­گىندە «جۇ­مىس­قا ورنالاستىرۋ كەڭسەسى» جۇ­مىس ىس­تە­مەي­تىنى ايتىلۋدا. بۇل ورايدا ورتا­لىق قىز­­مەتكەرلەرى زامانداستارىنىڭ جۇ­­­­مىس­­­پەن قامتىلىپ، ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋىنا سەپتىگىن تيگىزۋ ماقسا­تىن­­دا «ديپ­­لوم­مەن – اۋىلعا!»، «جاستار كادر­لىق رە­­زەر­ۆى»، «جاستار تəجىريبەسى»، «جۇ­­­­مىس­پەن قام­تۋ – 2020» سىندى باع­­دار­لا­ما­لار­­دى كە­ڭىنەن ناسي­حاتتاپ، الەۋمەتتىك جەلى­لەر­گە اق­پارات جاريالاپ وتىرۋدى جۇيەگە قو­­يىپتى. قالالىق جاستار رە­سۋرس­­تىق ور­تا­لىع­ىنىڭ ديرەكتورى ەر­لان ايتباەۆ جۇ­مىس­سىزدىق – ەڭ وزەكتى ماسەلە ەكەنىن ايتىپ وتىر.

«ورتالىقتىڭ نەگىزگى مىن­دە­­­تىنىڭ ءبىرى – جاستاردىڭ ارا­سىن­داعى جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ. قا­زىرگى تاڭدا ورتالىقتا وقۋ ءبىتى­رۋشى تۇلەكتەرگە ارنالعان «بو­لا­شاققا قادام» جوباسى قول­عا الىندى. ول جوبا بويىنشا ءبىز­دىڭ قىزمەتكەرلەر جاستاردىڭ دۇ­رىس ماماندىق تاڭداۋ جاساۋىنا سەپ­تىگىن تيگىزەدى. ءوندىرىس ورىندارىنا اپارىپ، جۇمىس پروتسەسىمەن تانىستىرادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، باعىت-باعدار بەرەدى. ال تاڭداۋ – ءار تۇلەكتىڭ ءوز ەركىندە»، دەيدى ەرلان ايتباەۆ.

سونداي-اق جۇرگىزىلگەن ساۋالناما ارقىلى 500 رەسپوندەنتتىڭ 1%-ى عانا مۋزەيگە، تەاترعا، كور­مەگە باراتىنى انىقتالعان. بۇل وتە تومەن كورسەتكىشتى وز­گەرتۋ باعىتىندا ورتالىق قىز­مەتكەر­لە­رى جاستار اراسىندا كى­تاپ وقۋ­دى كەڭىنەن ناسيحاتتاپ، ولاردىڭ كىتاپحانالارعا، تەاتر­لارعا، مۋزەيلەرگە بارۋى­نا، جاڭادان جارىق كورگەن كىتاپ­تاردىڭ كەڭىنەن تارالۋىنا ىقپال ەتۋدە.

مەگاپوليس جاستارى اراسىن­دا ءىت تەحنولوگيا سالاسىنا قى­زىعۋشىلار كوپ ەكەن. بۇل ورايدا ورتالىق جانىنان «روبوتتەحني­كا جانە كونسترۋكتسيالاۋ» كۋرسى اشىلعان. سونداي-اق مەملەكەتتىك جاستار باعدارلامالارىن ناسيحاتتاۋ باعىتىندا «جاستارعا قىزمەت» ءبولىمى جۇمىس ىستەيدى.

«كاسىپكەرلىك، قايتارىمسىز سۋبسيديالار، تۇرعىن ءۇي، «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ ىشىن­دە قانشاما باعىتتار بار. كوپ جاس­تار ونىڭ ءبىرىن بىلسە، ءبىرىن بىلمەيدى. سوسىن پروباتسيادا جۇر­گەن، سوتتالعان جاستار جۇمىسقا كىرە المايدى. سول جاستارمەن دە جۇمىس جۇرگىزۋدى قولعا الدىق.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى، قالا جاستارى مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ 46،9%-ى اقىلى ۇيىرمەلەرگە قا­­تىساتىنى ءمالىم بولدى. قا­لا­­­مىزدا ءتىل ۇيرەتەتىن ۇيىر­مە­­لەر­دىڭ كوپشىلىگى اقىلى. ولار جاس­تار ءۇشىن قىمبات، ستۋ­دەنت­تەر­دىڭ، وقۋشىلاردىڭ قال­تاسى كوتەر­مەي­دى. وسى ورايدا وقۋ­شىلار جانە ستۋدەنتتەردىڭ ساباق­تان تىس ۋاقىت­تارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماق­ساتىندا ارنايى ءتىل ۇيرەتەتىن اقى­سىز ۇيىرمەلەر اشۋ­­­دى قولعا الۋ­دامىز»، دەيدى قا­­­لا­لىق جاستار رە­سۋرستىق ورتا­لى­عىنىڭ ديرەكتورى.

جاستاردىڭ تۇرعىن ۇيمەن قام­­تىلۋى دا كۇن تارتىبىنەن تۇس­پەگەن ماسەلە. بۇگىندە تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تىركەلگەن جاس ادام­دار سانى – 9023. تۇڭعىش پرە­زي­دەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­­باەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ ءىرى قالا­لا­رىنداعى جۇمىس ىستەيتىن جاس­تار­دى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسى بو­يىن­شا بۇگىنگە دەيىن مىڭنان اسا پا­تەر بەرىلگەن. جاستارعا بەرىلگەن باس­پانالاردىڭ ساپاسى دا باستى نازاردا. مىسالى، بيىل شىمكەنت­تە جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىن­سىز ءبىر بولمەلى – 195، ەكى بولمەلى 105 پاتەر تابىستالعان. الايدا باس­پاناعا قول جەتكىز­گەندەردىڭ قۋا­نىشى كوپكە سو­زىلماعان. جاس­تار «تۇران» شا­­عىن اۋدانىندا ورنا­لاسقان تۇر­عىن ءۇيدىڭ قۇرىلىس سا­پاسى سىن كوتەرمەيتىنىن ايتىپ شا­عىم­دانعان. جاڭادان بەرىلگەن ۇيلەردى ارالاپ شىققان دەپۋ­تات­تاردان قۇرالعان جاستار قو­عام­دىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى مۇن­داي ولقىلىقتار ءبىر ەمەس، بىر­نەشە ۇيدە بار ەكەنىن انىق­­ت­ا­عان. بۇل ورايدا شىمكەنت قا­­­لاسى قۇرىلىس باسقارماسى باس­­شى­سىنىڭ ورىنباسارى باعلان ۇسەن­ ۇلى تۇرعىن ۇيدە ورىن ال­­عان كەمشىلىكتەردى مەردىگەر مە­كە­مە 5 جىلدىق كەپىلدىك مەر­زىم ىشىندە قالىپقا كەلتىرىپ بە­رەتىنىن ايتادى. جىل باسىنان بەرى قالادا جۇمىس ىستەيتىن جاس­تارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز 300 پاتەر بەرىلگەن بولسا، ونىڭ 145-ءى وسى «تۇران» شاعىن اۋدا­نىندا ورنالاسقان. جالپى، بيىل شىمكەنتتە «جاستار» باع­دار­لاماسى اياسىندا 900 جاسقا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز پاتەر بەرۋ جوس­پارلانعان.

الەۋمەتتىك جاعداي، تۇر­مىس­تىق قيىندىقتار جاس وتاۋ قۇر­عان­دار­دىڭ ىنتىماقتى وتباسى بو­­لىپ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەتىنى انىق.

«جاستاردىڭ اراسىندا «ۇي­لەنۋ وڭاي، ءۇي بولۋ قيىن» دەگەن ءسوزدىڭ بايىبىنا بارا بەرمەي­تىندەرى دە از ەمەس سياقتى. ءۇي بو­­­­لۋدىڭ قانداي بولاتىنىن سا­نا­­­سىنا ءسىڭىرۋ ماقساتىندا ءبىز قا­­لا­داعى «شاڭىراق» وتباسى ينس­تيتۋتىن قولداۋ ورتالىعىمەن بىرگە كوپتەگەن ءىس-شارا جوسپارىن تۇزگەنبىز. بىرنەشە كەزدەسۋ وتكىزىپ، وتباسىن قۇرعان سوڭ تۋىنداۋى مۇمكىن كەدەرگىلەر، ىق­تي­مال قيىندىقتار جايلى، وت­با­سىلىق قۇندىلىقتار تۋرالى تۇ­سىندىردىك. كامەلەتكە تولما­عان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ەر­تە جۇكتىلىكتىڭ دە سالدارىمەن كۇ­رەسىپ كەلەمىز. وكىنىشكە قاراي، ەر­تە جۇكتىلىكپەن 92 جاس تىركەلگەن. جاس­تار اراسىنداعى مۇنداي وزەك­تى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جان-جاق­تى جول­دارى قاراستىرىلۋدا. قازىر كا­سىبي پسيحولوگتەرمەن كەلى­سىم­شارت جاساسىپ، جۇمىستى باس­تاپ كەتتىك. مەكتەپ جاسىنداعى وت­­پەلى كەزەڭدە جۇرگەن جاستارمەن مەكتەپ پسيحولوگتەرى جۇمىس ىس­تەۋدە. جالپى، پسيحولوگيالىق كو­مەك بەرەتىن جوبا «باقىتتى مە­كەن» دەپ اتالادى»، دەيدى قا­لا­­لىق جاستار رەسۋرستىق ورتا­لى­عى­نىڭ قىزمەتكەرلەرى. دەرەك­تەر­گە جۇگىنسەك، بيىلعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا شىمكەنتتە 650 جاس وتباسى قۇرعان. ياع­ني شا­ڭى­راق كوتەرگەن جاس ازامات­تاردىڭ ۇلەسى بىلتىرعى وسى كە­زەڭ­مەن سا­لىستىرعاندا 188-گە ارت­قان. ال اجى­راسقاندار سانى – 16 (2020 جى­لى – 20).

جاس ۇرپاقتىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋىنە جاعداي جاساۋ، شىمكەنت قالاسىندا ادام كاپيتالىن دامىتۋ ماقساتىندا كىتاپحانالار­دى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى ىس­كە اسىرىلۋدا. كۇنى كەشە جاڭ­عىر­عان ءۇش كىتاپحانا ەسىگىن ايقا­را اشتى. مۇندا اعا بۋىن وكىل­دەرىنىڭ اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ شاح­مات ويناۋىنا، اتا-انالار بالا­لا­رىنا ەرتىپ اكەلىپ كى­تاپ وقۋىنا، جاستاردىڭ ءتۇر­لى كەشتەر وتكىزۋىنە بارلىق جاع­داي جاسالعان. وتباسىلىق كى­تاپحا­نا فورماتىندا جاڭعىرىپ جات­قان كىتاپحانالار وسىلايشا قو­عام­دىق ورتالىقتارعا اينالۋدا. ءار كىتاپحانا تاڭنان كەشكە دە­يىن بارلىق توپتاعى ازامات­تاردى قى­زىقتىراتىن جەكە باعدارلاما جاساپ، جىل سوڭىنا دەيىن كەلۋشىلەر سانىن 4 ەسە وسىرمەك.

 

شىمكەنت

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار