قازاقستان • 04 شىلدە, 2021

نۇر-سۇلتان – پروگرەسس پەن دامۋ ورتالىعى

901 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

جاھاندىق احۋال اۋمالى-توكپەلى بولىپ تۇرعان زاماندا مەم­لەكەت دامۋىنىڭ ءتيىم­دى ستراتەگياسىن ازىر­لەۋ, 20-30 جىلدان سوڭ كەلەتىن جاقىن كە­لەشەكتى قازىردەن تا­ني الۋ مۇمكىن بە؟ تاريح­قا كوز جۇگىرتەر بولساق, مۇنى زەردەسى تەرەڭ, دانالىعى مەن كوش­باس­شىلىعى ۇيلەسىم تاپقان بىرەگەي باسشىلار عانا جۇزەگە اسىرا العانىن اڭعارامىز.

نۇر-سۇلتان – پروگرەسس پەن دامۋ ورتالىعى

ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ كوشباس­شى­لىق قاسيەتى مەن قاي نارسەنى دە ارى­دەن ويلايتىن دارالىعىنىڭ ارقاسىن­دا تاۋەلسىزدىك العان تاعدىرلى ساتتە ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداپ, ماڭىزدى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولدى. ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن, ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتكەن باستامالارى, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايدىڭ جاسالۋى, قازاقستاننىڭ بيىك جەتىستىكتەرگە جەتۋىنىڭ كەپىلىنە اينالدى. سونداي يگى ىستەردىڭ بىردەن-ءبىر سيمۆولى – جاس استانامىز نۇر-سۇلتان. ەلىمىزدىڭ باس قالاسى ەلباسىنىڭ شىعارماشىلىق جوسپارلارىنىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىقتىڭ مادەني قۇندىلىقتارى مەن تىلەكتەرىنىڭ كورىنىسىنە اينالدى. سوندىقتان دا استانانىڭ تۋعان كۇنى – بارشا قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرەتىن كۇن. مۇندا شەتەلدىك ساياساتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىس-شارا­لار وتكىزىلىپ, حالىقارالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋ بويىنشا ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىعا سالىنادى. نۇر-سۇلتان – مىڭ­داعان قازاقستاندىقتاردىڭ جاڭا ۇيىنە اينالدى. ولار بۇل جەردە وزدەرىنىڭ اياۋلى ارماندارى مەن كاسىبي جوسپارلا­رىن جۇزەگە اسىرۋدا. شاھاردا ەرەكشە عيماراتتار كوپ-اق, ەلدىڭ بىرنەشە ونجىلدىقتار شەڭبەرىندە دامۋىنا مۇم­كىندىك سىيلايتىن ءىرى نىساندار دا جۇ­مىس ىستەپ تۇر. سونداي ۇيىمداردىڭ ءبىرى – نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى. جيىر­ما جىلعا سوزىلعان ۋاقىت ىشىندە قور جۇز­دەگەن جوبانى جۇزەگە اسىردى. وسى جىلدار ىشىندە قور ءوزىنىڭ نەگىزگى ميسسياسىن – جاس قازاقستاندىقتاردىڭ قابى­لەت­تەرىن قولداۋعا, اشۋعا باعىتتالعان ەلباسى يدەيالارىن ويدا­عىداي جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

 

جاستار الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋ – باستى باسىمدىق

جيىرما جىل ىشىندە قور مىڭداعان جاسقا «ومىرگە جولداما» بەردى, ولاردىڭ دامۋى مەن ىلگەرى باسۋى ءۇشىن كومەكتەستى, تىڭ مۇمكىندىكتەر اشتى. جىل سايىن قازاقستاننىڭ 80-نەن استام ۇزدىك ستۋدەنتى قوردىڭ اتاۋلى ستيپەندياسىنا يە بولادى. 100-دەن استام اقىندار مەن جازۋشىلار جىل سايىن رەسپۋبليكالىق «التىن توبىلعى» ادەبي بايگەسىنە قاتىسىپ, باق سىنايدى. شىعارماشىلىق جوبالاردى قولداۋعا باعىتتالعان گرانتتار كونكۋرسى قانشاما جاس ءۇشىن ارمان, ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىنداعى تاماشا مۇمكىندىك ەكەنى بەلگىلى.

جاس IT-مامانداردى قولداۋعا, جاڭا تسيفرلىق سەرۆيستەردى دامىتۋعا باعىت­تالعان قور جوبالارى ءوز تيىمدىلىگىن كور­سەتىپ ۇلگەردى. Smart Zholy ءوز جوبا­لارىن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىستىرا السا, Intellection, Webtotem, Nommi ستارتاپ­تارى ازيانىڭ ۇزدىك 10 جوباسىنىڭ قاتارىنا كىرىپ, ازيانىڭ ايگىلى ۆەنچۋرلىق قورىنان قارجىلىق قولداۋ تاپتى.

قوردىڭ ماڭىزدى جوبالارىنىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك يدەيالار مەن جوبالار جار­­مەڭكەسى. قازىردە بۇل جوبا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ ءوزارا قارقىندى قا­رىم-قاتىناس قۇرۋىنا ارنالعان اۋقىم­دى الاڭعا اينالدى. جارمەڭكە الەۋ­مەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ وزىق تاجى­ريبەلەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى, ولاردىڭ كوپشىلىگى بۇگىندە قوعامعا پايدا­سىن تيگىزۋدە. 2008 جىلدان بەرى جار­مەڭكەگە 15 مىڭنان استام ءتۇرلى ۇيىمدار قاتىستى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى 300-دەن استام جوباعا گرانت كومەگىن ۇسىندى.

سونىمەن قاتار ونلاين ءبىلىم بەرۋ­دىڭ وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ ەلباسى قو­رى «امان كەلەشەك» باعدارلاماسى­نا تۇزە­تۋلەر ەنگىزدى. ونىڭ اياسىندا «مەن – جاڭا الەمنىڭ جاسامپازىمىن» اتتى جوبا قولعا الىندى. بۇل – با­لا­لار ءۇيى جانە تۇزەتۋ مەكەمەلەرى مەن مامان­داندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە ارنالعان ينكليۋ­زيۆتى ءبىلىم جوباسى. جوبا اياسىندا ونلاين رەجىمدەگى شەبەرلىك سىنىپتارى وتكىزىلەدى. شەبەرلىك سىنىپتارى كە­زىندە بالالار شىعارماشىلىق ويلاۋ داع­دىسىن مەڭگەرىپ, كەز كەلگەن تاپسىرما­نى كرەاتيۆتى تۇرعىدان شەشۋگە ماماندانادى, قوعامداعى مىنەز-ق ۇلىقتىڭ ەتي­كالىق نورمالارىن مەڭگەرەدى. مۇنىڭ ءبارى الەۋمەتتەنۋگە كومەكتەسەتىن «يكەمدى داعدىلاردى» دامىتادى.

 

ەلباسى باستاماسى – كەلەشەككە كوزقاراس

ەلباسىنىڭ تابىستى بولۋعا, باسەكە­گە قابىلەتتى بولۋعا ۇندەيتىن مەكتەپ جا­سىن­داعى بالالارعا ارنالعان جاڭا باس­تامالارى دا بارشىلىق. ولاردىڭ قا­تارىنا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالاردى ساۋىقتىرۋعا باعىتتالعان «قامقورلىق» باستاماسىن ايتا الامىز. بالالاردى بىلىكتى كومەكپەن كەڭىرەك قامتۋدى قام­تاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگى – بۇل جوبانىڭ باستى مىندەتى. قازاقستانداعى ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارى بالالاردىڭ 25 پايىزىن عانا قامتي الىپ وتىرعانىن ەسكەرەر بولساق, مۇنداي باستامانىڭ قولعا الىنۋى وتە ماڭىزدى ءارى قاجەتتى. جوبانىڭ ناتيجەسىندە مۇگەدەك بالالاردىڭ 40 پايىزى ءتيىستى ساۋىقتىرۋ كومەگىمەن قام­تىلادى. قازىرگى كەزدە قور ايماقتاردا 8 «قامقورلىق» ورتالىعىن اشتى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 10 ورتالىق اشىلا­دى. ولاردىڭ ارقايسى جىلىنا 600 بالا­عا دەيىن قابىلداي الادى.

جوبانىڭ ماڭىزدى بولىگى – ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتتەرىنىڭ اشىلۋى. ونداي كابينەتتەر ءۇي جاعدايىندا وقي­تىن بالالاردىڭ مەكتەپكە بارىپ, ءوز قۇر­بىلارىمەن بىرگە ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلباسىنىڭ ەكىنشى باستاماسى – El Úmiti. ونىڭ ماقساتى – جاقىن بولاشاقتا ەل ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا كاسىبي ەليتا قۇرامىنا كىرەتىن تالانتتى جاس قازاقستاندىقتاردى ىزدەپ تابۋ جانە قول­داۋ كورسەتۋ. باستاما اياسىندا قور ەل ۇكى­مەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ بىرنەشە ءبىلىم بەرۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرادى. سونىڭ ءبىرى – Myń bala وليمپياداسى. بۇل ۇلتتىق ماس­شتابتاعى بىرەگەي جوبا. وليمپيادا اۋىل­دىق جەرلەردە تۇراتىن قابىلەتتى بالالاردى قولداۋعا باعىتتالعان. جوباعا 5 جانە 6 سىنىپ وقۋشىلارى قاتىسا الادى. ەكى جىل ىشىندە وليمپيادا اۋىل مەكتەپتەرىندە وقيتىن 400 مىڭنان استام بالاعا شاراپاتىن تيگىزدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1000 جەڭىمپاز انىقتالىپ, ولاردىڭ 300-دەن استامى وقۋلارىن مامانداندىرىلعان مەكتەپتەردە جالعاستىردى. 2000 فيناليست ەلباسى اكادەمياسىنىڭ Birge Oqý ونلاين-مەكتەبىندە ءبىلىم الۋدا.

بيىل وليمپيادا العاش رەت ونلاين-فورماتتا وتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, كوزىندە ۇشقىن بار تاعى 1000 اۋىل بالاسى دارىندى بالالارعا ارنالعان جەتەكشى ءبىلىم وردالارىندا وقۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.

«ەلباسى مەدالى» – El Úmiti باس­تا­ماسىنىڭ تاعى ءبىر جوباسى, ول جاس­تاردىڭ كەشەندى دامۋىنا باعىتتالعان ۇلتتىق دەڭگەيدەگى بىرەگەي باعدارلاما. جاستار وعان قاتىسا وتىرىپ ءوز ۋاقى­تىن باسقارۋدى, الدىنا ەلەۋلى ماقسات قويۋ­دى, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستا­نىپ, ءوزىن ۇدايى دامىتىپ وتىرۋدى مەڭ­گەرىپ شىعادى. 2020 جىلى «ەلباسى مە­دالى» باعدارلاماسى 11 مىڭنان اس­تام قاتىسۋشى, 600 تالىمگەر, 17 وڭىر­لىك ۇيلەستىرۋشى جانە ساراپشىلاردى قام­تىدى. ەلباسى مەدالىن يەلەنگەن­دەر ءبىلىم گرانتتارىن تاعايىنداۋ كەزىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن باسىمدىققا يە بولادى. جوبا بيىل دا جالعاسادى جانە 11 مىڭ بەلسەندى جاستى قامتيدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى ءۇشىن ما­ڭىزدى جۇمىس باعىتى ارقاشان جاھان­دىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم قۇندىلىقتا­رىن نىعايتۋ سالاسىنداعى حالىقارا­لىق ىنتىماقتاستىق بولدى. وسىعان بايلا­نىستى بۇل قىزمەتتىڭ يدەولوگيالىق باس­تى باعىتى زاماناۋي جاعدايداعى پلانەتانى دامىتۋ كورىنىسى تۋرالى ەلباسى فيلوسوفياسى بولىپ سانالادى.

قور كوپ جىل بويى شەتەلدىك سە­رىك­تەستەرمەن ارىپتەستىكتى نىعايتىپ كەلە جاتىر. گەيدار اليەۆ قورىمەن (ازەر­بايجان), گوي بەيبىتشىلىك قورىمەن (ج­ا­پونيا), كونراد ادەناۋەر (گەرمانيا) قورمەن جانە وزگە دە كوپتەگەن قور مەن دوستىق قارىم-قاتىناس قالىپتاستى. حا­­­لىقارالىق ساياساتتاعى جاھاندىق قا­ۋىپ­­سىزدىك, جەرگىلىكتى داعدارىس, ەكونوميكا, جاڭا ماسەلەلەر سياقتى كوكەيكەستى تاقى­رىپتاردى تالقىلاۋ بويىنشا بەلگىلى ەكونوميست, ساياساتكەر, ساراپشىلاردىڭ باسىن قوساتىن اۋقىمدى ديالوگ الاڭدارى ۇيىمداستىرىلۋدا. Astana club بەدەلدى حالىقارالىق پىكىرسايىس كلۋبىنىڭ قىز­مەتى, كوپتەگەن كونفەرەنتسيانىڭ جۇ­مىسى وسىعان باعىتتالعان. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالار نۇرسۇلتان نازار­باەۆ قورى قىزمەتىنىڭ جان-جاقتىلى­عىن, ەلباسى باستامالارىنىڭ كەڭدىگى مەن اۋقىمىن كورسەتەدى.

قور جاستاردىڭ تالانتتى وكىلدەرىن ايگىلەپ قانا قويمايدى, ولاردىڭ الەۋە­تىن اشۋعا, قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تى ازاماتى بولىپ قالىپتاسۋىنا كومەك­تەسەدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۋعان كۇ­نى قارساڭىندا ەلوردامىزدىڭ گۇلدەنىپ, ور­­كەندەپ, وسە ءتۇسۋىن تىلەيمىن. ەلىمىزدىڭ باس شاھارى ءار كەز قازاقستاندىقتاردىڭ العا باسۋىنىڭ جانە ەل دامۋىنىڭ باستى ورتالىعىنا اينالا بەرسىن!

 

قانات جۇماباەۆ,

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ

اتقارۋشى ديرەكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار