1. ماحابباتى-اي انانىڭ!
اق جايىقتىڭ اق شاعالاسى اتانعان, ءوزىنىڭ تاماشا ولەڭ-جىرلارىمەن قازاق پوەزياسىنىڭ اسپانىن بيىكتەتىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتىسكەن تالانتتى ليريك اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ «اق شاعالا» اتتى تاڭدامالىسى مەن وزگە دە جىر جيناقتارىن زەردەلەۋ بارىسىندا ونىڭ اناعا ارناعان ولەڭدەرىن تەبىرەنىپ وقىدىم. اقۇشتاپ جىرلارى كىم-كىمنىڭ دە اناسىنا دەگەن ساعىنىش-مۇڭىن قوزعاپ, جانارىنا جاس ۇيىرىلتەدى. ءار ولەڭىنەن ءوز اناڭنىڭ اياۋلى بەينەسىن, اسىل قاسيەتتەرىن كورەسىڭ, «ق ۇلىنىم» دەگەن ىستىق ءسوزى قۇلاعىڭا كەلەدى. قىسقاسى, ءوز جۇرەگىڭنەن شىققانداي قابىلدايسىڭ. بالاعا دەگەن ماڭگى ماحابباتىن وزىمەن كورگە بىرگە الا كەتكەن ۇلى انا بەينەسى كوز الدىڭنان كەتپەي ۇزاق تۇرىپ الادى.
1. ماحابباتى-اي انانىڭ!
اق جايىقتىڭ اق شاعالاسى اتانعان, ءوزىنىڭ تاماشا ولەڭ-جىرلارىمەن قازاق پوەزياسىنىڭ اسپانىن بيىكتەتىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتىسكەن تالانتتى ليريك اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ «اق شاعالا» اتتى تاڭدامالىسى مەن وزگە دە جىر جيناقتارىن زەردەلەۋ بارىسىندا ونىڭ اناعا ارناعان ولەڭدەرىن تەبىرەنىپ وقىدىم. اقۇشتاپ جىرلارى كىم-كىمنىڭ دە اناسىنا دەگەن ساعىنىش-مۇڭىن قوزعاپ, جانارىنا جاس ۇيىرىلتەدى. ءار ولەڭىنەن ءوز اناڭنىڭ اياۋلى بەينەسىن, اسىل قاسيەتتەرىن كورەسىڭ, «ق ۇلىنىم» دەگەن ىستىق ءسوزى قۇلاعىڭا كەلەدى. قىسقاسى, ءوز جۇرەگىڭنەن شىققانداي قابىلدايسىڭ. بالاعا دەگەن ماڭگى ماحابباتىن وزىمەن كورگە بىرگە الا كەتكەن ۇلى انا بەينەسى كوز الدىڭنان كەتپەي ۇزاق تۇرىپ الادى.
ءبىر كەزدە مەنى وسى ۇيدە دارا باقتىڭ,
قايتەيىن ورالار ما ول عالامات كۇن.
«ق ۇلىنىم كوزىن ءىلىپ السىنشى», – دەپ,
ەسىكتەن جايلاپ شىعىپ بارا جاتتىڭ.
ءيا, مەنىڭ دە انام ءدال وسىلاي ماپەلەپ بايەك بولىپ, باعىپ-قاققان ەدى-اۋ, اتتەڭ, كەزىندە قادىرىن جەتە بىلمەدىك-اۋ, ماحابباتىنا سونداي ماحابباتپەن جاۋاپ بەرە المادىق-اۋ, دەپ, اياۋلى بەينەسىن كوز الدىڭا ەلەستەتە باستايسىڭ. اقۇشتاپپەن بىرگە سەن دە سوناۋ-سوناۋ بۇلدىراپ ارتتا قالعان جىلدارعا قايتا ورالىپ, قالادا وقۋدا ءجۇرىپ, اناڭدى ساعىنىشپەن سارعايتقان, ءوزىڭ دە سونشالىقتى ساعىنىش سەزىممەن اۋىلىڭا اڭساپ كەلىپ, انا قۇشاعىنا ەنگەن كەزدەرىڭدى ويلاپ, كوڭىلىڭ سان ءتۇرلى كۇيگە تۇسەدى. انالارىمىز «ق ۇلىنىم» دەگەن جالعىز سوزگە جان-جۇرەگىنىڭ بار جىلۋىن قۇيىپ, ۇل-قىزىنا دەگەن بارشا ساعىنىشىن سىيعىزىپ, انالىق ماحابباتىن توگىپ, ىستىق لەپپەن ايتادى ەكەن-اۋ! سونى اقىن «جالعىز ءسوز» دەگەن جىرىندا تەبىرەنتە جەتكىزگەن. ومىردە جاقسى ادامداردان «التىنىم, اسىلىم, كۇنىم, گ ۇلىم, اققۋىم, اق شاعالام, اق ساۋلەم» دەگەن سەكىلدى تالاي-تالاي تاماشا سوزدەردى ەستىپ جۇرسە دە:... «ق ۇلىنىم» دەگەن سوزىڭە, جەتپەيدى-اۋ سونىڭ ءبىرى دە!», – دەپ تۇيىندەيدى. وسى جىر جولدارىنان انالاردىڭ ەمىرەنە ايتاتاتىن «ق ۇلىنىم» دەگەن سوزىندە قانشاما ىستىق سەزىم, قۇدىرەتتەي انالىق ماحاببات جاتقانىن تۇيسىنە تۇسەسىڭ. ءتىپتى, وسى ءبىر ءسوزدىڭ كەرەمەت قاسيەتىن قايتا تانىعانداي بولاسىڭ. ونىڭ انا تۋرالى قاي جىرىن وقىساڭىز دا ورمانداي وي كەشىپ كەتەسىز. ول اناسىن اڭساپ كەلىپ, ەركەلەپ, جاتىپ تا, تۇرىپ تا, سىرلاسىپ وتىرىپ تا, ساعىنىپ قالادان جازعان حاتتارىندا دا, ءتىپتى, اناسى قايتىس بولعاننان كەيىن دە ونىڭ رۋحىمەن تىلدەسىپ مۇڭ شاققان شاقتارىندا دا ءومىر مەن ادامدار جايلى, سول ومىردەگى ادىلەتسىزدىكتەر مەن قايشىلىقتار, شىرىلداعان شىندىقتار جايىندا تولعانادى; قامىقتىرعان كۇيىنىشتەرى مەن سۇيىندىرگەن سۇيىنىشتەرىن اناسىنا جايىپ سالادى, شەرىن شەرتىپ, مۇڭىن شاعادى.
2. جايىقپەن جانى ەگىز
اقۇشتاپتىڭ زامانداس اقىندارى قاتارىندا وسالى جوق. بۇگىندەرى ارقايسىسى ءبىر-ءبىر ماۋەلەگەن بايتەرەك, قازاق پوەزياسىنىڭ ماقتانىش جارىق جۇلدىزدارى. دەگەنمەن, سولاردىڭ ىشىنەن اقۇشتاپ جىرلارى مەنىڭ جان-جۇرەگىمدى بولەكشە باۋرايدى. قانداي ەرەكشە قاسيەتىمەن, – دەگەن سۇراق تۋادى.
ولەڭدە كوركەمدىكپەن بىرگە تولىپ جاتقان اسىل قاسيەتتەر بار. سول اسىلداردىڭ اسىلى – شىنايىلىق. اقۇشتاپ جىرلارىنىڭ جۇرەگىڭدى جاۋلاپ, جانىڭدى باۋرايتىن باستى قاسيەتى سول سەزىم شىنايىلىعى. اقۇشتاپ ولەڭدەرىنىڭ قاعيداعا اينالعانداي تاعى ءبىر قاسيەتى – شىنايى سەزىم مەن ادەمى دە اسەرلى وي بىرىمەن ءبىرى استاسىپ, قاتار ءوربىپ وتىرادى. ءسويتىپ, ەكى اسەرگە بىردەي بولەنەسىز. ادەمى اسەر الىپ قانا قويماي, اقىن باستان كەشكەن كۇيدى بىرگە كەشەسىز, سول وقيعاعا ءوزىڭ قوسا قاتىناسقانداي, سول كورىنىستى بىرگە كورىپ تاماشالاعانداي بولاسىز.
ول تابيعاتتىڭ كەز كەلگەن قۇبىلىسىن جىرلاپ, سونى سۋرەتتەي وتىرىپ, ءبىر تىڭ, توسىن وي تاۋىپ ايتادى جانە سولار ساليقالى, سالماقتى ويلار بولىپ شىعىپ جاتادى. ونىڭ كوز الدىنا تابيعاتتىڭ, بولمىستىڭ كوركەم سۋرەتىمەن قوسا بەينەلى وي قاتار كەلىپ وتىرادى. اقۇشتاپ ءبىر ءسات تە ويلانباي جۇرە المايتىن اقىن. ونى اقىن قىزدار اراسىنداعى قادىر دەسە بولار. قارا تەڭىز كۋرورتىندا دەم الىپ جاتقان اقىن:
كوز تويمايدى كوگىلدىر تاۋ كوركىنە,
كوگىلدىر سۋ شيپا بولار دەرتىڭە, – دەپ جۇماقتاي مەكەندەگى تاۋ مەن تەڭىزدىڭ سۇلۋ سۋرەتىن سالىپ, بەينەلەپ كەلە جاتادى دا كەنەت كوڭىلى بۇزىلىپ, توتەن ويدىڭ شەتىن شىعارىپ, سونى قاتار وربىتە باستايدى. «قىز-اۋ» دەگەن اۋىلداعى جەڭگەسىنىڭ ءسوزىن ساعىنىپ, انا تىلىندە ءبىر قانداسىمەن جان سىرىن شەرتكىسى كەلەدى, مىناۋ عاجاپ تاماشا تابيعاتتان العان اسەرىن ايتىپ بولىسكىسى كەلەدى. بىراق اينالاسىنداعىلاردىڭ ءبارى ورىستىلدىلەر كىلەڭ.
ولشەۋ قيىن ساعىنىشتىڭ شىدامىن,
ۇزارىپ تا كەتكەندەي مە مىنا كۇن.
ايىرسا ەگەر انا تىلدەن – اناڭنان,
ادام ءۇشىن قاجەت بولماس جۇماعىڭ, –دەپ ءبىر-اق قايىرادى. اقىننىڭ كوز الدىنداعى تاۋ مەن تەڭىزدىڭ بار سۇلۋلىعى ءاپ-ساتتە عايىپ بولادى. جاڭا عانا اقىنمەن بىرگە تابيعاتتى تاماشالاپ ءارى جاقسى جىر وقىپ سەرگىپ وتىرعان سەنىڭ دە كوڭىل كۇيىڭ ورتايىپ, انا ءتىلىڭنىڭ جايىن ويلاپ, ءىشىڭ ايرانداي اشىپ قويا بەرەدى.
اقىندار ءۇشىن جىرلايتىن تاقىرىپتار سان الۋان. سولاردىڭ ىشىندە تابيعات ليريكاسى مەن تۋعان جەر ەرەكشە ورىن الادى. ويتكەنى, بۇل ەكەۋى – اقىننىڭ تۋعان اناسىنان كەيىنگى ەكىنشى اناسى, جانىنىڭ ەگىزى. اقۇشتاپ اقىن تابيعاتتى سىرتتاي تاماشالاپ سۋرەتتەمەيدى, ونىمەن تىلدەسىپ, قۇربىسىنداي سىرلاسادى. ول, اسىرەسە, ءوزىنىڭ اق جايىعىنا دەگەن ىستىق سەزىم, ماحابباتىن ونداعان ولەڭ جازسا دا جىر ەتىپ تاۋىسا الماي قويادى. «جايىققا سالەم دە سەن» اتتى جىرىنداعى:
سەن جايىققا ايت, ەركە قىز كەلەدى دە,
ولەڭ جازىپ اق كويلەك جەلەگىنە.
ساعىنىشى باسىلماي ءجۇر دەگەيسىڭ,
قۇلاش ۇرىپ قايتپاسا تەرەڭىڭە,–دەگەن باسقى شۋماقتىڭ وزىنەن-اق اقۇشتاپقا ءتان شىنايى سەزىمنىڭ جان جادىراتار جىپ-جىلى لەبى ەسەدى. وسىندا تۇنىپ تۇرعان ەپيتەت, تەڭەۋ, مەتافورالار جوق. بىراق سەزىم شىنايىلىعىمەن جانىڭدى باۋرايدى. جىر سوڭىندا اقىن ءداستۇرلى جۇرىسىنەن جاڭىلماي ادەمى وي ايتىپ, ءوزىنىڭ ارنالى دا ارىندى وزەنىنە تارتىپ تۋعان بىربەتكەي ءور مىنەزىن تانىتادى.
ال اقۇشتاپتا سۋرەتتەن وي باسىم ءتۇسىپ جاتادى. اباي جىل مەزگىلدەرىن سۋرەتتەگەندە سول كەزدەگى ەلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن قوسا جىرلاپ وتىرادى عوي. اقۇشتاپ تا سولاي تابيعات قۇبىلىستارىنان تىڭ وي تۋىنداتىپ, سۋرەت پەن ويدى قىز بۇرىمىنداي قاتار ءورىپ جانە كەيدە وعان ەل ءومىرىن ساباقتاستىرىپ جىبەرەدى. مىسالى «كۇزگى جايىق» جىرىندا سولاي:
ايدىندا بارجا-قايىقتىڭ,
جىلجىعان ءىزى قالادى.
ارناسىندا دا جايىقتىڭ,
التىن ءدان كوشىپ بارادى.
قالاي ادەمى ايتقان! – دەيسىڭ. جانە جايىق پەن قايىقتىڭ ۇيقاس جاعىنان دا, مازمۇن جاعىنان دا ۇندەسە كەتكەنىن قاراڭىزشى. جىردىڭ سوڭعى جولى قانداي اسەرلى! اقىن اق جايىعىنىڭ جاعاسىندا جايعاسىپ الىپ, ونىمەن سىر بولىسەدى, نازىن ايتادى. تابيعاتتىڭ تاڭدامالى تۋىندىلارىنىڭ ءبىر تاماشاسى بۇلبۇل قۇسقا ارناعان ولەڭىن كانە وقىپ كورەلىك:
سايرايدى بۇلبۇل بيىكتەن الىپ داۋىسىن,
تەربەلتىپ باقتى, مۇلگىتىپ بۇكىل تاۋ ءىشىن.
سايرايدى بۇلبۇل قۇبىلتىپ ءۇنىن تىنباستان,
تىرشىلىك وعان ريزا سول ءبىر ءانى ءۇشىن.
ءان قاجەت گۇلگە قىرلاردى جاپقان كوكتەمدە,
ءان قاجەت شىڭعا ساۋلەسىن اق تاڭ توككەندە.
نە جەتسىن شىركىن, عاجايىپ مىناۋ ومىردە,
ءبىر رەت ناعىز بۇلبۇلشا سايراپ وتكەنگە!!!
اقىن بۇلبۇل ءانىن بارلىق جاندى تىرشىلىك يەلەرىمەن بىرگە گۇلگە دە, تاۋعا دا, تاسقا دا تىڭداتادى جانە مۇلگىتە تىڭداتادى. وعان قوسا سول بۇلبۇل سەكىلدى بارشا ەل-جۇرتتى ونەرىمەن ءسۇيسىندىرىپ, جىرمەن تامساندىرىپ سايراپ وتەر مە ەدى, دەگەن ارمان-ويىن ايتادى. اقۇشتاپ – سول ارمانىنا ومىردە جەتكەن اقىن, بۇلبۇلشا داۋىسىن بيىكتەن الىپ سايراپ كەلە جاتقان اقىن. حالقىمىزدىڭ سۇيىكتى اقىن قىزى اقۇشتاپتىڭ دا ولەڭ-جىرلارى قازاق پوەزياسىنىڭ التىن قورىنا ءمولدىر بۇلاق سۋىنداي قۇيىلىپ, قوسىلىپ جاتقان جانە بايىتىپ جاتقان قۇندى قازىنالار ەكەنى ايدان انىق!
3. ورەلى ويلار
اقۇشتاپ – ايدىنىندا اقشاباقتاي شورشىپ- ويناپ, تولقىنىمەن جارىسا ءجۇزىپ وسكەن اق جايىعىنا قاي جاعىنان دا ۇقساپ, تارتىپ تۋعان اقىن. جايىق بىردە بۋىرقانىپ تۋلاپ اقسا, ارناسى كەڭىپ, جازىققا شىققاندا سابىرمەن شالقىپ اعىپ جاتپاي ما. سول كەزدە ونى كەڭپەيىلدى انالارعا, ماڭدايى كەرەقارىس اقىلمان دانالارعا ۇقساتاسىڭ. اقۇشتاپتىڭ ءوزى دە, جىرلارى دا سونداي. «بىرەۋدە جاس تا بولسا, دانالىق بار, بىرەۋدە قارت تا بولسا, شالالىق بار», دەپ ءبىر اقىن جازعانداي, ونىڭ 1967 جىلى «ءورىمتال» اتتى ءوزى دە ءورىمتالداي شاعىندا شىعارعان الاقانداي جىر جيناعى ورمانداي ويلى ولەڭدەرگە تولى بولاتىن. جاس اقىن قىز سول كەزدىڭ وزىندە كوكىرەك كوزىنىڭ قىراعىلىعىن تانىتقان ەدى. مەنى اقۇشتاپ ولەڭدەرىندەگى فيلوسوفيالىق ويلار وتە-موتە قىزىقتىرادى.
ءمولدىردى اڭدامايمىز بۇلاق تۇنباي,
ومىردە ويلانبايمىز سۇراق تۋماي.
ءبىز ءجۇرۋ, جۇزۋگە دە ۇيرەنبەيمىز,
الدىمەن قارا جەرگە قۇلاپ تۇرماي.
اقۇشتاپ ومىردەن كورگەندەرى مەن ءتۇيگەندەرىنەن وسىنداي تۇيىندەر تۇيۋگە شەبەر. جاعادان سۋعا بويلاعان سايىن تەرەڭدەي بەرەتىنى سەكىلدى, ءتورت جول جىردىڭ ءار جولىنان باسپالداقتاپ ءارى اتتاعان سايىن ماعىناسى دا كۇردەلەنىپ بارادى.ولەڭدى وقي وتىرىپ, ءوزىڭنىڭ وتكەن ومىرىڭە ەرىكسىز كوز جىبەرەسىڭ. قاي تۇستا, قاي جەردە قالاي ءسۇرىندىڭ, سەبەبى نە ەدى, نەدەن قاتەلەستىڭ؟ سولاردى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, بىرەر ءسات قامىعىپ تا الاسىڭ. جاس بالا بىرەر قۇلاپ-ءسۇرىنىپ, ءجۇرۋدى ۇيرەنىپ كەتسە, ۇلكەندەر ومىردە ولاردان الدەقايدا كوپ قاتەلەسەدى ەكەنبىز. ءيا, ومىردە جۇمباق تا كوپ, سۇراقتار دا كوپ. جاۋابىن ۇنەمى ءدوپ تابا بەرمەيمىز. ءومىردىڭ كۇردەلىلىگى دە سوندا. اقىننىڭ جالعىز شۋماق ولەڭىنەن قورا-قورا وي ءوربيدى .
قازاق فيلوسوفياسىنىڭ باستاۋىندا ءال-فارابي بابامىز تۇر. ودان كەيىن قازاقتا فيلوسوفيالىق ويلارىن قارا سوزبەن جازىپ قالدىرعان – ۇلى اباي. ەكى ورتادا الدەنەشە عاسىرلار جاتىر. بىراق سول ارالىق ۋاقىتتاردا قازاقتىڭ فيلوسوفيالىق ويى توقىراۋعا ۇشىراعان جوق. شىڭعىسحان وتىراردى كۇيرەتىپ, جازۋ-سىزۋىمىزدى جويىپ جىبەرگەننەن كەيىن, ءبىزدىڭ جازبا ادەبيەتىمىز اۋىز ادەبيەتىنە ورىن بەردى. ال ونىڭ كورنەكتى وكىلدەرى ۇلى جىراۋلارىمىز بەن اقىندارىمىز, ۇلى بيلەرىمىز بەن اۋزى دۋالى شەشەندەرىمىز بولدى. سولاردىڭ بىزگە جەتكەن, اسىرەسە, ناسيحاتتىق ولەڭ-جىرلارى مەن شەشەندىك سوزدەرىندەگى فيلوسوفيالىق تەڭىزدەي تەرەڭ ويلار كانت پەن گەگەلدەردىڭ ەڭبەكتەرىنەن ەش كەم ەمەس. «سوناۋ ءبىر كوكتەم, سوناۋ كۇز» اتالاتىن جەتى شۋماق ولەڭىنىڭ ورتا تۇسىنداعى:
قۋلىق پەن سۇمدىق, الداۋدى,
نە دەگەن باقىت بىلمەگەن! – دەگەن ەكى جولدان كوزىمدى الا الماي قويدىم. قۋلىق-سۇمدىقپەن, باسقالاردىڭ نەسىبەسى ەسەبىنەن بايىپ, ادىلدىك-ادالدىق, ار-ۇيات دەگەن قۇندىلىقتارىڭدى بەلدەن باسىپ, وزدەرىن باقىتتى ادامدار ساناپ جۇرگەندەر قانشاما. ال ناعىز شىن باقىت قايدا؟ ناعىز شىن باقىت: قۋلىق-سۇمدىقتى بىلمەي, اقپەيىلمەن ءومىر ءسۇرىپ, عۇمىر كەشۋدە. اقىن سونى جاي ايتا سالماعان. نە دەگەن باقىت! – دەپ وتە ەرەكشەلەپ, ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتقان. تۇرمىسى جۇپىنى, ءتىپتى, كەدەي بولسا دا, ادالدان اس ءىشىپ, ەش كىسىنىڭ الا ءجىبىن اتتاماي, الداۋدى بىلمەي, ادال ءومىر سۇرگەنگە نە جەتسىن! اللا سىيلاعان ءومىردىڭ ءمان-ماعىناسى دا سوندا! ءاربىر سانالى ادامنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى دا سول بولۋى كەرەك ەمەس پە.
بىزدەر, ادەبيەت سىنشىلارى, وسى ۋاقىتقا دەيىن اقىنداردىڭ ولەڭ-جىرلارىن زەردەلەۋ بارىسىندا ولارداعى جاي ويدان بيىكتە جوعارى تۇراتىن فيلوسوفيالىق ءمانى ماڭىزدى ويلاردى سارالاي الماي كەلىپپىز. سول ەسىمىزگە كەلمەي ءجۇرىپتى. سوعان وقىرمانداردىڭ دا, اقىنداردىڭ دا نازارىن اۋدارماپپىز. اقۇشتاپتىڭ «ارداقتى انانىڭ ايتقانى» جىرىنداعى:
...مامالاپ شىققان الدىڭنان ءسابي داۋىسى,
ەڭ ۇلكەن باقىت, ەڭ ۇلكەن سىي عوي ايەلگە! – دەگەن ءتۇيىندى دە مەن فيلوسوفيالىق ورەلى ويعا قوسار ەدىم. ونداي دارەجەگە كوتەرىپ تۇرعان «ۇلكەن باقىت» دەگەن ءسوز ەمەس, «ۇلكەن سىي» دەگەن ءسوز. سول سىيدى ايەلگە بالپاناقتاي ەتىپ سىيعا تارتقان كىم؟ ول – قۇدىرەتى كۇشتى اللا! سول سىيى ءۇشىن ايەلدەر دە, بىزدەر دە اللاعا مىڭ مارتە العىس ايتىپ, مىڭ مارتە قۇلشىلىق قىلساق ءلازىم. «تاۋ سوقپاعىنىڭ»:
...بيىكتەرگە باستايتۇعىن بۇرالاڭ,
ءومىر دە سول تاۋ سوقپاعى سەكىلدى, – دەگەن جانە «تۋلايدى تەڭىز» اتتى جىرىنىڭ سوڭعى:
...كەۋدەسى تولى الىپتا,
تىنىشتىق دەگەن بولمايدى-اۋ! – دەگەن جىر جولدارى دا كىسىنى كۇردەلى, بۇرالاڭ-بۇرالاڭ ءومىر جولدارى جايلى جانە كەۋدەسى تۋلاعان جال-جال تەڭىز تولقىندارى سەكىلدى قات-قابات ويلارعا تولى تۇلعالار تۋرالى سان ويدىڭ سوقپاعىنا سالارى ءسوزسىز. كەلەسى ولەڭدەرىندەگى تۇيىندەر دە كىم-كىمدى دە ويعا قالدىرادى:
...ال تاعدىر – اساۋ اتتىڭ تىزگىنى ەكەن,
تارتقانعا, تارتىسقانعا كونبەيتۇعىن.
***
...اساۋدان جۋاس بولدىق, ءومىر بىراق,
قويار ما مويىنداتپاي كۇشتىلىگىن.
اقۇشتاپ ولەڭدەرىندە مۇنداي-مۇنداي ورەلى ويلار كوپتەپ كەزدەسەدى. دەمەك, ا.باقتىگەرەەۆا قاتارداعى ويلى اقىنداردىڭ ءبىرى عانا ەمەس, شىن مانىندە فيلوسوف اقىن دەپ باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك.
جۇما-نازار سومجۇرەك,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى,
ادەبيەت سىنشىسى.
