بۇل تۋرالى مەگاپوليس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ الماتىنىڭ بيىلعى جىلدىڭ 5 ايىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى ەسەپ بەرۋ بارىسىندا باياندادى. ارينە, الماتىداي قالانى باسقارىپ وتىرعان اكىمنىڭ بايانداماسى قۇلاش-قۇلاش, تولعان تسيفر, اتقارىلعان شارۋالار مەن الداعى جوسپارلاردان تۇراتىنى بەلگىلى. قازىرگىدەي جاعدايدا ەڭ باستى ماسەلە – حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى مەن دەنساۋلىعى بولىپ قالا بەرمەك.
قىسقا مەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتور 5 ايدا 107,8%-دى قۇرادى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 32,7% وسىممەن 355,4 ملرد تەڭگەگە جەتسە, 1,1 ترلن تەڭگە كولەمىندە سالىق (+27,8%) جينالدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە بارلىعى 791 ملرد تەڭگە (+ 26,8%), جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 349,3 ملرد تەڭگە (+ 30%) سالىق ءتۇستى. الماتىدا جىل باسىنان بەرى ينفلياتسيا 3,4%-دى قۇرادى, بۇل رەسپۋبليكا دەڭگەيىنەن تومەن (قر – 3,5%).
ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدە
200-دەن اسا جوبا بار
بيىل قولعا الىنعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ارقاسىندا الماتىدا 10 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلعان. 2021-2024 جىلدارعا ارنالعان 201 ينۆەستيتسيالىق جوبادان 4,5 ترلن تەڭگەنىڭ پۋلى قۇرىلىپ, 35,4 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق.
جاقىن ارادا حالىقارالىق اۋەجايدىڭ جاڭا تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. تەرمينال ىسكە قوسىلعاندا جولاۋشىلار اعىنى جىلىنا 6 ملن ادامعا ارتادى ءارى وتكىزۋ قابىلەتى 2,5 ەسە ۇلعايادى.
الاتاۋ اۋدانىندا «سامۇرىق-قازىنانىڭ» ەسەبىنەن جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىن (350 ورىن) سالۋ, قىركۇيەك ايىندا مونفورت-قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل بريتاندىق ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونىمەن بىرگە الداعى 5 جىلداعى ينۆەستيتسيا كولەمى 50 ملن دوللاردى قۇرايدى.
سونىمەن قاتار «الاتاۋ» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا 2 مىڭ ستۋدەنتتى وقىتۋ ءۇشىن Nazarbayev University-ءدىڭ «جاساندى ينتەللەكت مەكتەبى» مەن «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار (اكت) سالاسىندا زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە ارنالعان زەرتحانا» جوبالارىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنادى.
بۇعان قوسا كورەيالىق سەرىكتەستەردى تارتىپ, 300 توسەكتىك ورىندى حالىقارالىق كلينيكا سالۋ جوباسى پىسىقتالىپ جاتىر. 250 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ينۆەستيتسيا كولەمى – 38,7 ملرد تەڭگە. جانە اۋستراليالىق VAMED كومپانياسىمەن بىرگە 200 توسەكتىك ورىندى كوپبەيىندى اۋرۋحانا سالىنادى, ينۆەستيتسيا كولەمى – 90 ملن دوللار.
باسپانا – قاي كەزدە دە باستى ماسەلە
جىل سوڭىنا دەيىن الماتىدا 2 ملن 604 مىڭ شارشى مەتردەن اسا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن – 248,5 مىڭ شارشى مەتر نەمەسە 3 266 پاتەر بەرىلمەك. قازىرگى كەزدە «شاڭىراق» پيلوتتىق باعدارلاماسىنا قاتىسۋ ءۇشىن قۇجاتتار قابىلدانىپ جاتىر, جىل باسىنان بەرى جەكە پاتەر, ءۇي ساتىپ الۋعا 800-دەن اسا نەسيە بەرىلدى.
«باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا الماتىدا جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر سانى 272-دەن 1 010-عا دەيىن ءوستى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 3,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى, وسى باعدارلاما بويىنشا كوپبالالى وتباسىلارعا 220 نەسيە بەرىلدى.
الماتىدا ەكىنشى جىل قاتارىنان «الماتى جاستارى» قالالىق باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. مۇندا 35 جاسقا دەيىنگى مىڭ الماتىلىق جەڭىلدىكپەن نەسيە الىپ, باسپانالى بولا الادى. 2021 جىلى وسى باعدارلاما بويىنشا 116 وتباسى باسپانا ساتىپ العان.
بۇدان وزگە ەكى مىڭ ازاماتقا العاشقى تولەمنىڭ ءبىر بولىگىن جابۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 2 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل 31 مامىردا قالالىق ءماسليحات تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعاندارعا تەگىن جانە قايتارىمسىز نەگىزدە 1 ملن تەڭگە كولەمىندە بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىنىڭ مولشەرى انىقتادى.
الماتىدا ەسكى ۇيلەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قورىن رەنوۆاتسيالاۋ باعدارلاماسى قابىلداندى. ول توزىعى جەتكەن 708 ءۇيدى نەمەسە 6 637 پاتەردى بۇزۋدى جانە 683 ءۇي سالۋدى قاراستىرادى, بىراق قازىردىڭ وزىندە جالپى اۋدانى 2,3 ملن شارشى مەتردى قۇرايتىن 34 605 پاتەر سالىنادى. باعدارلاما رەنوۆاتسيالاناتىن پاتەرلەر يەلەرىنىڭ تولىق كەلىسىمىمەن, مەنشىك قۇقىعىنىڭ كەپىلدىگىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.
جىل باسىنان بەرى باعدارلاما اياسىندا ينۆەستورلاردىڭ وزدەرى اكك-مەن بىرلەسە وتىرىپ, 126 پاتەرلى 14 توزىعى جەتكەن ءۇيدى ءسۇردى, جەتىسۋ, تۇركسىب, بوستاندىق اۋداندارىندا ەسكى ۇيلەر بۇزىلۋدا, ال تۇركسىب اۋدانىندا 16 پاتەرلى ءبىر اپاتتى ءۇي سۇرىلۋدە.
ازىق-ت ۇلىك باعالارى تۇراقتالا ما؟
ازىق-ت ۇلىكتىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن الماتى بيلىگى بىرقاتار كەشەندى جانە جەدەل شارالار قابىلداۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. «ماگنۋم» مەن «تويمارت» ءىرى ساۋدا جەلىلەرىنە ءامات-تىڭ 15 اتاۋىمەن تىركەلگەن, تومەن باعامەن ساتىپ الىپ, ساتۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن قارىزدار بەرىلدى.
سونىمەن قاتار «اينالىم» نەسيەلەرىن بەرۋ ارقىلى ءىرى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ساتۋ باعالارى بەلگىلەندى. ماسەلەن, نان جەتكىزۋ ءۇشىن «اقساي» «نتك» جشس, سيىر ەتىن جەتكىزۋ ءۇشىن Union Products جشس قارىز بەردى. بۇل دا تاۋىق ەتىن دۇكەندەرگە ۆ, س سىنىپتان بەلگىلەنگەن باعامەن ساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «اينالىم» سىزباسىنا باسقا دا ءىرى تاۋار وندىرۋشىلەردى تارتۋ قوسىمشا پىسىقتالىپ جاتىر. وسىلايشا, قازىرگى ۋاقىتتا 3 جىل مەرزىمگە بەلگىلەنگەن شەكتى باعا بويىنشا 49,6 ملن جۇمىرتقا جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن «الساد» جشس-نە «اينالىم» زاەمىن بەرۋ ماسەلەسى پىسىقتالدى. سونداي-اق «اسىل Meat» جشس سيىر ەتىن ۆ, س دۇكەندەرىنە بەلگىلەنگەن باعا بويىنشا جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 2022 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن قارىز بەرىلدى.
قالانىڭ 7 نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك بازارلارىندا «الەۋمەتتىك دۇكەندەر» جۇمىس ىستەيدى. رەسپۋبليكا بويىنشا «فورۆاردتىق» شارتتار شەڭبەرىندە بارلىعى 38 مىڭ توننا كوكونىس ساتىپ الىندى, ونىڭ 60%-ى الماتى قالاسىنا تيەسىلى.
ەكى مەترو ستانساسى ىسكە قوسىلادى
باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەترو قۇرىلىسىنىڭ كىدىرۋىنە پاندەميا ىقپال ەتىپ, جۇمىسشىلار مەن مامانداردىڭ جۇمىسقا شىعۋى شەكتەلدى جانە شەكارا جابىق بولدى.
«مەترونىڭ ءبىرىنشى جەلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ ەكىنشى ىسكە قوسۋ كەشەنىنىڭ قۇرامىنا ەنەتىن «سارىارقا» جانە «دوستىق» بەكەتتەرى ۇزىندىعى 3,1 شاقىرىمدىق مەترو جەلىسىن قامتيتىن قۇرىلىس جالعاسۋدا. قازىر مۇنداعى دايىندىق 80%-دى قۇرايدى. جىل سوڭىنا دەيىن ترافيكتى تەستىلىك رەجىمدە ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
قازىرگى كەزدە بەكەتتەردى ىشكى ارلەۋ, اۋماقتى اباتتاندىرۋ, سىرتقى جانە ىشكى ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن اۆتوماتيكا جۇيەلەرىن جابدىقتاۋ, سيگنال بەرۋ جانە بايلانىس, تەحنولوگيالىق جابدىقتى ورناتۋ جۇمىستارى جۇرۋدە.
اتالعان بەكەتتەردەن وزگە 2020 جىلى ۇزىندىعى 2,5 شاقىرىمعا سوزىلعان «قالقامان» بەكەتى جانە جۇمىس ىستەيتىن توننەلدەردى قامتيتىن الماتىداعى مەتروپوليتەننىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ ءۇشىنشى ىسكە قوسۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ونىڭ قۇرامىنا الماتى مەتروپوليتەنىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ «قالقامان» بەكەتى جانە ۇزىندىعى 2,5 شاقىرىمدىق قۋما توننەلدەر ەنەدى.
سونىمەن قاتار قالانىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, باتىس باعىتتا حالىقارالىق اۋەجايعا, سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك باعىتتا مەتروپوليتەن سالۋ جوبالارى قاراستىرىلۋدا.
بۇدان وزگە 8 جاڭا ەلەكتر پويىز قۇرامالارى ساتىپ الىنعان. ەكى بەكەت ىسكە قوسىلسا, وندا جولاۋشىلار اعىنى تاۋلىگىنە 86 مىڭ ادامعا ارتادى دەپ بولجانىپ وتىر.
الماتى
