ونىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا بىزدەگى e-commerce نارىعى 2-3 ملرد دوللاردى قۇراپ وتىر. 2024 جىلعا قاراي كورسەتكىش 8,5 ملرد دوللارعا جەتپەك. ايتۋىنشا, رەسەيمەن سالىستىرعاندا قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ساۋداعا قادام باسۋى الدەقايدا قارقىندى. بۇگىندە بولشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ 8 پايىزىن ينتەرنەت-بيزنەس يەلەنىپ وتىر. قىتايدا بۇل كورسەتكىش شامامەن 44 پايىزدى قۇرايدى ەكەن. ر.مۋحورياپوۆتىڭ بولجامىنشا, بەس-التى جىلدا اتالعان دەڭگەيدى دە باعىندىرۋعا بولادى.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا بىلتىر ەلەكتروندى ساۋدا اينالىمى 2,5 ەسە ۇلعايىپ, 1,1 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. ەلەكتروندى ساۋداداعى ساتىپ الۋشىلاردىڭ سانى 20 پايىزعا نەمەسە 3,8 ملن ادامعا دەيىن وسكەن. بۇگىندە نارىقتا 650 ينتەرنەت-دۇكەن جۇمىس ىستەيدى. ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەگىنشە, قولما-قول اقشاسىز جاسالعان ترانزاكتسيالار 2,4 ەسە ارتقان. ياعني 35,3 ترلن تەڭگەگە 2,9 ملرد وپەراتسيا جاسالعان. بولشەك ساۋدانىڭ جالپى كولەمىندەگى ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسى 2020 جىلعى 9,7 پايىزدان 2025 جىلى 15 پايىزعا دەيىن وسەدى دەپ كۇتىلۋدە.
سونداي-اق قازاقستان بوند قويمالارىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. الەم ەلدەرىندەگى تاۋار اينالىمىنىڭ ورتاشا ەسەپپەن 10-30 پايىزى بوند-قويمالارىنا تيەسىلى. وسىنىڭ ەسەبىنەن قازاقستاندا قويما ينفراقۇرىلىمى ءتيىمدى ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل رەتتە قويمالاردا تاپسىرىستاردى وڭدەۋ ءۇشىن قوسىمشا جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى جانە كەدەندىك باجداردان تۇسەتىن بيۋدجەتتىك تۇسىمدەر ۇلعايتىلادى. سونىمەن قاتار قازاقستان اۋماعى ارقىلى ەۋروپاعا ينتەرنەت-سالەمدەمەلەردى قايتا باعىتتاۋ مۇمكىندىگى بار. وسىنىڭ ەسەبىنەن قازاقستاندىق لوگيستيكالىق كومپانيالار 2025 جىلعا قاراي 132 ملرد تەڭگەدەن 1,27 ترلن تەڭگەگە دەيىن تابىس تابادى دەگەن بولجام بار.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنشا, ساۋدا سالاسىندا تۇتىنۋشىلارمەن جۇمىس ىستەۋگە ارنالعان تسيفرلاندىرۋدىڭ بىرنەشە باعىتى بار. ولار ساۋدا ماركاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىقتان ساتىپ العانعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدى قامتيدى. سول سەكىلدى لوگيستيكادا وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن باعىتتار قاراستىرىلعان.
«ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ ونىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا قولايلى ەكوجۇيە قۇرۋ, سونداي-اق شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وتاندىق جانە حالىقارالىق ەلەكتروندى ساۋدا الاڭدارىمەن ارىپتەستىككە تارتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ەسەبىنەن جۇرگىزىلەتىن بولادى», دەپ حابارلادى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى.
جالپى «ساۋدا سالاسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا» سايكەس, تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتىنىڭ كولەمىن 2025 جىلى 41 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا. ال ەڭبەك ونىمدىلىگى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 11,8 پايىزعا وسەدى دەپ كۇتىلۋدە. نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار 40 پايىزعا ۇلعايىپ, «كولەڭكەلى» ەكونوميكانىڭ ۇلەسى 5 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى دەگەن بولجام بار. بيرجالىق ساۋدا جالپى ساۋدا كولەمىنىڭ 14 پايىزىنا دەيىن وسپەك.
ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەتىن بولادى. ءبىرىنشى باعىت – وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى ىشكى نارىقتا ىلگەرىلەتۋ قۇرالى رەتىندە ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ. ەكىنشى باعىت – تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ەكسپورتقا شىعۋ قۇرالى رەتىندە ەلەكتروندىق ساۋدانى دامىتۋ.
ر.مۋحورياپوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىزدەگى ەلەكتروندى ساۋدانىڭ دۇرىس باعىتتا ەكەنىن تاكسيدى ونلاين شاقىرۋ قىزمەتىنىڭ قانات جايعانىنان-اق اڭعارۋعا بولادى.
– قازىر بۇل نارىقتاعى باعا جوعارى. سەبەبى تۇسىنىكتى. نارىقتا مونوپوليالىق سيپات باسىم. الايدا جاڭا ويىنشىلاردىڭ كەلۋىمەن قىزمەت قۇنى 15-20 پايىزعا دەيىن ارزاندايدى. مەنىڭشە, سول كەزدە عانا تاكسي قىزمەتىنىڭ ناقتى باعاسى بايقالماق, – دەيدى راميل مۋحورياپوۆ.
ءار قيىندىقتىڭ ارتىندا تىڭ مۇمكىندىك جاتادى دەگەن ءتامسىل بار. پاندەميا كەزىندە وسىعان انىق كوزىمىز جەتتى. ويتكەنى سارساڭعا سالعان ىندەت قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ساۋداداعى مۇمكىندىگىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. بۇعان دەيىن كەۋدەسىن كوتەرە الماي, جەر باۋىرلاپ كەلە جاتقان ەلەكتروندى ساۋدا COVID-19 پاندەمياسى كەزىندە ەرەكشە قارقىن الدى. ماسەلەن, 2018-2019 جىلدارى e-commerce-نىڭ جالپى ساۋداداعى ۇلەسى تيىسىنشە 2,9 جانە 3,8 پايىزدى قۇراسا, 2020 جىلى كورسەتكىش ءۇش ەسە ءوسىپ, 9,7 پايىزعا جەتتى. الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋ, كارانتين, باسقا دا شەكتەۋ شارالارى ساۋدا سالاسىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى.
قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا ىشكى جانە سىرتقى ساۋدانىڭ, قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردىڭ دامۋى مەن كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا, بيزنەستەگى «كولەڭكەلى» اينالىمدى بارىنشا ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. بيىل دا ءوسۋ ءۇردىسى بايقالادى. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-اقپانىندا قولما-قول اقشاسىز تولەمدەر كولەمى وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە ۇلعايىپ, 7,8 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل رەتتە ينتەرنەت جانە ۇيالى تەلەفون ارقىلى جۇرگىزىلگەن ونلاين-تولەمدەردىڭ ۇلەسى جالپى كولەمنىڭ 82 پايىزىنا تەڭ. حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرى بولىنىسىندە بارلىق قولما-قول اقشاسىز ترانزاكتسيالاردىڭ 99,1 پايىزى MasterCard Worldwide جانە VISA International-عا تيەسىلى.
