ەگەر دە مەكتەپ پارتاسىنداعى بالالاردى تۇسىنە الساق, وندا جاۋابىن تابا الامىز. زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى الەمدە پەداگوگتەر الفا بۋىنداعى بالالارمەن جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي بالالاردىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ءوزىن ءوزى جەتىلدىرۋگە قابىلەتتى, اشىق, شىعارماشىلىق, ينتەللەكتۋالدى دامىعان تۇلعا. وزدەرى قالاعان نارسەنى جاسايدى, ولاردى ءبىر نارسەگە ماجبۇرلەۋ مۇمكىن ەمەس. ولار وزدەرىنە قاجەت ءبىلىمدى عانا الۋعا نيەتتەنەدى. قازىرگى بالالار الەۋمەتتىك قاجەتتىلىككە سۇيەنىپ ءبىلىم الادى. شاماسى, مۇنىڭ دا وزىندىك زاڭدىلىعى بار. ويتكەنى الفا ۇرپاعىنا ادامزات الدىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا تۋرا كەلەدى. ولارعا جۇكتەلىپ وتىرعان مىندەت تە جەڭىل ەمەس.
جالپى العاندا, الفا بالالار (بۇگىندە 10 جاسقا تولعان بالالار) – بۇل تەحنولوگيالاندىرىلعان, تسيفرلاندىرىلعان, اقپاراتتىق گادجەتتەردى جەتىك مەڭگەرگەن ۇرپاق. بىراق بۇل جاس ۇرپاقتىڭ بىزبەن, اعا بۋىنمەن ورتاق مادەني كودى بار. ەگەر ويلانىپ قاراساق, ولاردىڭ الەمدى تانۋى كوشپەلى فيلوسوفيادان باستاۋ الادى.
ەۋرازيا ورتالىعىن مەكەندەگەن كوشپەلىلەرگە قورشاعان ورتانى تانۋمەن جانە ءوز ورىندارىن تابۋ نەگىزىندە ويلاۋدىڭ ەرەكشە ءتاسىلى ءتان بولاتىن. باستى مىندەت – قورشاعان تابيعاتپەن ۇيلەسىمدى جانە ونىڭ ءبىر بولىگى بولۋ, ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءوز ماقساتى ءۇشىن ۇتىمدى پايدالانۋ جانە تابيعات سايكەستىگى قاعيداتى بويىنشا ءومىر ءسۇرۋ. باسقاشا ايتقاندا, تابيعاتتان الىپ, ونى قايتارا ءبىلۋ. وسى فيلوسوفيا نەگىزىندە الەمدى ءتۇسىنۋ جانە ساقتاۋ يدەولوگياسى قۇرىلدى.
ەگەر تاريحقا قىسقاشا شولۋ جاساساق, وندا وتكەن عاسىردىڭ باسىندا وزىندىك ەرەكشەلىگىنەن ايىرۋعا, ۇلتتىق سانانىڭ جويىلۋىنا نەگىزدەلگەن يدەولوگيانىڭ بولعانى ايقىن. سالدارىنان, ادامداردىڭ بارىنە, سونىڭ ىشىندە بالا تاربيەسىنە تۇتىنۋشىلىق قاتىناسى پايدا بولا باستادى. وتباسى بالانى تاربيەلەۋ مىندەتىنەن بوسادى. بارلىعى پەداگوگتىڭ قولىنا بەرىلدى – بوبەكجاي, بالاباقشا, مەكتەپ, ينتەرنات, ۋچيليششە, تەحنيكۋم, جوو. اتا-انالاردان مەملەكەت ورتاق ءۇيدىڭ وركەندەۋىن تالاپ ەتتى دە, ال بالالار تولىعىمەن جاڭا ءبىلىم مەن تاربيە جۇيەسىنە بەرىلدى.
كەڭەس مەكتەبىنىڭ يدەولوگيالىق نەگىزى – ماركسيزم-لەنينيزم جانە
اتەيزم يدەيالارى. پەداگوگيكالىق پروتسەسس ساياساتتاندىرىلىپ, حالىقتىڭ مادەني داستۇرلەرىندە كورىنىس تاپقان الدىڭعى تاجىريبەنى جويدى. توتاليتارلىق مەملەكەتتىڭ يدەولوگياسى ادامدى دارالىعىنان ايىرىپ, ەڭبەك ۇجىمىن قالىپتاستىرۋعا نەگىزدەلدى. عاسىرلار بويى كورىنىس تاپقان پەداگوگيكالىق ءداستۇر ەلەنبەدى, تابيعاتپەن, سىرتقى الەممەن بايلانىس بۇزىلا باستادى.
الايدا وسى كەزەڭنىڭ يدەولوگيالاندىرۋ ۇدەرىستەرىمەن قاتار كوشپەلى دالادا شىندىقتىڭ جاڭا سىن-قاتەرلەرىنە جاۋاپ رەتىندە وزىندىك يدەولوگيا دا ساقتالدى. ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا كوشپەلىلىك رۋحتىڭ بولۋى ەرەكشە سەزىلدى. سوعىس عالامدى جويۋدى كوزدەگەن الەمدىك داعدارىس رەتىندە تانىلدى. وسى كەزدە الەمدى قورعاۋ سەزىمى پايدا بولا باستادى. بۇل دا – يدەولوگيا. كوشپەندىنىڭ يدەولوگياسى – وزىنە جانە اينالاسىنا ۇيلەسىمدى الەم قۇرۋ.
سودان كەيىن كوممۋنيزمنىڭ يدەولوگيالىق داعدارىسى باستالدى. كوپتەگەن جىل بويى بوتەن نارسە ماڭىزىن جوعالتا باستادى. اقىر اياعىندا داعدارىس كوشپەندىلەردىڭ كوپ عاسىرلىق يدەولوگياسىنىڭ جاندانۋىنا الىپ كەلدى. كوشپەندىنىڭ ساناسىندا ءبىلىمى بار, ونىڭ ۇستىنە وسى ءبىلىمدى بەرەتىن ادام قۇرمەتكە لايىق جانە ءسوزسىز بەدەلگە يە بولدى. مۇعالىمگە قۇرمەتپەن قاراۋ, ونىڭ ميسسياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىنداۋ دالا فيلوسوفياسىنىڭ مازمۇنىنا كىردى. بۇل – ايقىن مادەني قۇبىلىس. وسى جايلى ۇلى اباي, ىبىراي التىنسارين, ماعجان جۇماباەۆ جانە حالقىمىزدىڭ باسقا دا اعارتۋشىلارى جازدى. بىراق مۇعالىمنىڭ ادام ومىرىندەگى ورنى مەن ءرولىن انىقتاۋمەن قاتار, قوعام ارقاشان دا ونىڭ جەكە باسىنا جوعارى تالاپتار قويا ءبىلدى. ء«بىلىمدى حالىقتا بالالاردى پەداگوگيكالىق عىلىمدى مەڭگەرگەن ارنايى ارنادا وقىتادى. بۇل وتە دۇرىس, سەبەبى سوت زاڭ ىستەرىن وقىسا, دارىگەر مەديتسينا عىلىمىن يگەرەدى, ال پەداگوگ پەداگوگيكانى مەڭگەرۋى ءتيىس», دەپ احمەت بايتۇرسىن ۇلى جازعان.
ءسوز جوق, قازىرگى كەزدەگى پەداگوگيكالىق جوو-لار مەن كوللەدجدەر قارقىندى ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارىن قۇرىپ, پاندىك سالاداعى پەداگوگيكا مەن پسيحولوگيانى وقىتادى, بولاشاق مۇعالىمدەردى بالا وقىتۋ مەن تاربيە بەرۋ ىسىنە قاجەت تاكتيكالار مەن ستراتەگيالاردى ۇيرەتەدى. بىراق تا وسىنىڭ بارلىعىندا قوعام مەن سانانىڭ ادامگەرشىلىگى مەن رۋحانيلىعىن كورسەتەتىن قۇندىلىقتار باسىم بولۋى ءتيىس. وسى تاراپتا زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەتتەر تۇلعانى نەگىزگە الاتىن جاڭا پەداگوگيكالىق يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋدا قاجەتتى باسىم مۇمكىندىكتەرگە يە.
ادەتتە يدەولوگيا ساياساتپەن, ونىڭ ساياسي فورماسىمەن انىقتالادى. بىراق ءبىلىم بەرۋدە پەداگوگيكالىق يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋ كەرەك. بۇل جەردە كەز كەلگەن يدەولوگيانىڭ قۇندىلىقتار توڭىرەگىندە داميتىنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. سوندا پەداگوگيكالىق يدەولوگيا ءبىلىم بەرۋدەگى قۇندىلىقتار كوزقاراسىنىڭ جيىنتىعى بولا الادى. مىسالى, جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا پەداگوگيكالىق يدەولوگيا – بۇل جوعارى بىلىكتىلىك يدەولوگياسى, ياعني جوعارى اكادەميالىق جانە كاسىبي بىلىكتىلىك قۇندىلىعى. بۇلاردىڭ بولماۋى ادامنىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.
پەداگوگيكالىق يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋدىڭ كۇردەلىلىگى قۇندىلىقتار جۇيەسىن انىقتاۋدى تالاپ ەتەدى. سونىمەن قاتار بۇل قۇندىلىقتار كوبىنەسە وزدىگىنەن قالىپتاسادى جانە ولار بەلگىلى ءبىر قوعامنىڭ ءومىر سالتىنا بايلانىستى بولادى. ناتيجەسىندە پەداگوگيكالىق يدەولوگيانىڭ قالىپتاسۋى ماقساتتى بولۋى كەرەك. سوندىقتان مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ستاندارتتارىندا (مجمبس) قۇندىلىقتار ايقىندالعانى زاڭدى بولىپ كورىنەدى. بۇل ەلدەگى ءبىلىم بەرۋدى ستاندارتتاۋ تاريحىندا العاش رەت بولىپ وتىرعان قۇبىلىس. ستاندارتتار قازاقستاندىق پاتريوتيزم جانە ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك, قۇرمەت, ىنتىماقتاستىق, اشىقتىق, ەڭبەك پەن شىعارماشىلىق, ءومىر بويى ءبىلىم الۋ. باسقا سوزبەن ايتقاندا, مەكتەپتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە وسى قۇندىلىقتاردىڭ قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قازاقستان يدەولوگياسىنىڭ ءمانىن قۇرايدى.
جاڭا مجمبس قابىلداۋ كەزىندە كوپتەگەن سۇراق تۋىنداعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى: نەلىكتەن ءدال وسى قۇندىلىقتار؟ ولار قازاقستاندىقتاردىڭ جاس ۇرپاعى ءۇشىن قانشالىقتى وزەكتى؟ مۇعالىمدەر اتالعان قۇندىلىقتارعا قالاي ساي كەلەدى؟ بۇل قۇندىلىقتار مۇعالىمنىڭ دارا قاسيەتى ەكەنىن قالاي انىقتاۋعا بولادى؟ ەڭ سوڭعىسى, مۇعالىمدەر وسى قۇندىلىقتاردى كۇندەلىكتى مەكتەپ ومىرىنە قالاي ەنگىزەدى؟
كورىپ وتىرعانىڭىزداي, بۇل سۇراقتاردىڭ كوپشىلىگى مۇعالىمنىڭ جەكە باسىنا قاتىستى بولدى. وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋدە ءار پەداگوگتىڭ, پەداگوگيكالىق ۇجىمنىڭ جۇيەسى رەتىندە پەداگوگيكالىق يدەولوگيانى تانۋ بولىپ تابىلادى.
بۇگىنگى تاڭدا بۇل قۇندىلىقتار قازاقستان پەداگوگىنىڭ كاسىبي ستاندارتىندا ايقىندالعان: ءبىلىم الۋشىنىڭ تۇلعاسىنا, ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قۇرمەت; باسقا نانىمدارعا, الەم مەن ادەت-عۇرىپتارعا دەگەن كوزقاراسقا توزىمدىلىك; مادەني سان الۋاندىلىققا اشىقتىق; يكەمدىلىك, بەيىمدەلۋشىلىك, ەمپاتياعا قابىلەتتىلىك; جەكە ادامنىڭ, ءتىل مەن كوممۋنيكاتسيانىڭ قۇندىلىقتارىن ءتۇسىنۋ; ءوزىن ءوزى وقىتۋ, تالدامالىق جانە سىني ويلاۋ داعدىلارى; كوممۋنيكاتيۆتىك جانە تىلدىك داعدىلار; ىنتىماقتاستىق داعدىلارى, جانجالداردى شەشە ءبىلۋ.
بۇگىنگى تاڭدا پەداگوگيكالىق يدەولوگيانىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى – «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى. وسى زاڭدى قابىلداي وتىرىپ, ءبىز جاۋاپكەرشىلىكتى كوتەرۋگە جانە ەلىمىزدىڭ ءبىلىمدى حالىق رەتىندە قالىپتاسۋىنا جاعداي جاساۋعا دايىن ەكەنىمىزدى كورسەتتىك دەپ سانايمىن.
زاڭنىڭ قابىلدانۋى – تاۋەلسىزدىگى بەرىك مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جۇيەلى ىسكە اسىرۋ جانە ماقساتتى جۇمىستىڭ ناتيجەسى. جالپى العاندا زاڭدى قابىلداۋ تۋرالى العاش مىندەتتەمەنى ۇلت كوشباسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ وزىنە الدى. سايلانعان باعىتتىڭ ساباقتاستىعىن كورسەتە وتىرىپ, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا پەداگوگ مارتەبەسىن ارتتىرۋ مىندەتتەرىن ەنگىزدى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىز ورىن العان فاكتىنى – قۇقىقتار مەن مىندەتتەردى, الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى, ەتيكالىق ماسەلەلەردى, پەداگوگيكالىق قايتا دايارلاۋدان ءوتۋدىڭ شارتتارى مەن تالاپتارىن, پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىن ايقىنداۋ تەتىكتەرىن جانە پەداگوگتىڭ قازىرگى قازاقستاندىق قوعامداعى ورنى مەن ءرولىن ستراتەگيالىق تۇرعىدان قالىپتاستىراتىن باسقا دا ماسەلەلەردى ايقىندايتىن ناقتى زاڭ قابىلداۋدى تۇجىرىمداي الامىز.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پەداگوگ مارتەبەسىن بەكىتۋ جونىندەگى باستاماسى مۇعالىمدەرگە اكادەميالىق ەركىندىك پەن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر بەردى.
زاڭ پەداگوگ ەڭبەگىن لايىقتى باعالاۋعا كەپىلدىك بەرەدى, بۇل رەتتە مىندەتتى شارت – ء«بىلىم الۋشىلاردىڭ, تاربيەلەنۋشىلەردىڭ جانە ولاردىڭ اتا-انالارىنىڭ نەمەسە وزگە دە زاڭدى وكىلدەرىنىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋگە; بالالاردى زاڭعا, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارىنا, اتا-انالارىنا, ۇلكەندەرىنە, وتباسىلىق, تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتارعا, مەملەكەتتىك رامىزدەرگە, جوعارى يماندىلىققا, پاتريوتيزمگە, قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋعا قۇرمەت رۋحىندا تاربيەلەۋ».
«پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدا ماماننىڭ بىلىكتىلىگىنە قويىلاتىن تالاپتار – ماڭىزدى تارماق. دەمەك, مۇعالىمنىڭ بالالاردى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدى سەنىپ تاپسىرۋعا بولاتىن ماماننىڭ ساپالىق تالاپتارىنا سايكەستىگى وعان قوعامداعى ەرەكشە مارتەبەگە كەپىلدىك بەرەدى.
كورىپ وتىرعانىمىزداي, بارلىق قابىلدانعان رەسمي قۇجات ءبىر-بىرىنە قايشى كەلمەيدى, كەرىسىنشە, مۇعالىم كاسىبىنىڭ قۇندىلىق مازمۇنىن كۇشەيتەدى.
مەملەكەت كەپىلدىك بەرەدى, بىراق مۇعالىم سول كەپىلدىككە ساي بولۋى ءتيىس. وسىعان بايلانىستى ۋينستون چەرچيللدىڭ ايگىلى ءسوزىن كەلتىرگىم كەلەدى: «مەكتەپ مۇعالىمدەرى پرەمەر-مينيسترلەر ارمانداي الاتىن كۇشكە يە». مۇعالىمگە بيلىك بەرىلدى, بۇل جەردە «قانداي مۇعالىمگە بيلىك بەرىلدى؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
بۇل جەردە كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پەداگوگيكالىق ماماندىقتارىنا تالاپكەرلەردى ىرىكتەۋ – باستى ۇستانىم. بۇل تۇرعىدا شەت ەلدەردىڭ تاجىريبەسى ەرەكشە. پەداگوگ مارتەبەسى جوعارى ەلدەرگە قىتاي, مالايزيا, تايۆان, وڭتۇستىك كورەيا, سينگاپۋر, فينليانديا, كانادا, ۇلىبريتانيا كىرەدى. بۇل ەلدەردە تالاپكەرلەر اراسىندا پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارىنىڭ تانىمالدىعى مۇعالىم ماماندىعىنىڭ بەدەلىن انىقتايدى. مۇنىڭ ءبارى مۇعالىمدەردىڭ جوعارى تابىس دەڭگەيىمەن, قوعامداعى لايىقتى مارتەبەسىمەن بەكىتىلگەن. پەداگوگتەر جاقسى ناتيجەلەر بەرىپ, حالىق ساپالى ادامي كاپيتالعا يە بولىپ, مەملەكەت الەمدەگى ءوز ۇستانىمىن نىعايتىپ جاتىر. ول قاراپايىم سىزبا جانە بارلىعى قيسىندى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا ءتۇسۋ ءۇشىن تالاپتاردى كۇشەيتۋ بويىنشا ماڭىزدى قادامدار جاسالدى. ەگەر وتكەن جىلى تالاپكەرلەرگە پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا ءتۇسۋ ءۇشىن 70 ۇپاي جيناۋ قاجەت بولسا, بيىل بۇل كورسەتكىش جوعارىلاپ, ەندى ول 75 ۇپايعا تەڭ.
مەملەكەت پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن شاكىرتاقى مولشەرى ۇلعايتىلعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.
ناتيجەسىندە, ۇمىتكەرلەردىڭ ساپالىق قۇرامى وزگەردى. پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى ۇكىمەت تاراپىنان ايتارلىقتاي قولداۋ الادى, لايىقتى الەۋمەتتىك مارتەبەسى بار, مەملەكەت تاراپىنان جوعارى تابىس دەڭگەيىمەن نىعايتىلعان كاسىپتىڭ تۇبەگەيلى جاڭا فورماتى قۇرىلدى. جاستار بۇل ماماندىقتى وزدەرى ءۇشىن بولاشاعى بار دەپ سانايدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاستاردىڭ ءۇمىتىن ۇزبەۋ, ولارعا سالاماتتى باسەكەلەستىك ورتادا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن وقىتۋدىڭ جاڭا فورماتتارىن قۇرۋ.
سوڭعى جىلدارى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى پرەزيدەنتتىڭ بىرقاتار نەگىزگى تاپسىرمالارىن ورىنداعانىن اتاپ كەتۋ كەرەك. تۇبەگەيلى جاڭا يدەيالار جۇزەگە اسىرىلىپ, اۋقىمدى وزگەرىستەر جۇرگىزىلۋدە. ولار ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەت. سونىمەن قاتار جاھاندانۋدىڭ نەگىزگى تۇلعاسى – جاڭا ويلاۋ مەن دۇنيەتانىمعا يە وقۋشىعا ساي كەلەتىن مۇعالىم.
سوندىقتان پەداگوگيكالىق يدەولوگيانىڭ نەگىزىنە بولاشاق مۇعالىمدەردى وزىق دايارلاۋ يدەياسى الىنۋى ءتيىس. قازىرگى مۇعالىمنىڭ مىندەتى – قارقىندى وزگەرىپ جاتقان الەمدە وقۋشىنىڭ تالىمگەرى بولۋ, ونى باعىتتاي ءبىلۋ, ماڭىزدى قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ جانە قولداۋ, ونىڭ جەكە باسى قالىپتاسۋىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ءوزىن ءوزى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ. بۇگىنگى تاڭدا كاسىبي مۇعالىمنىڭ نەگىزگى يمپەراتيۆى تەك ءوز ءپانىنىڭ اياسىندا شەكتەلمەي, مەتا-ءپان دەڭگەيىنە جەتۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل جاعدايدا پەداگوگيكالىق كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ مىندەتى مەن وقىتۋ تراەكتورياسىن قۇرۋدا جانە قوسىمشا قۇزىرەتتەردى يگەرۋدە جاڭا تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ, وتكەن, بۇگىن جانە بولاشاق ۇردىستەرىنىڭ تاريحي ساباقتاستىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن قۇرۋ دەپ بىلەمىن. ياعني بۇكىل ءۇردىس قابىلدانعان قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلۋى كەرەك. سوندا عانا جاڭا قازاقستاندىق قوعام قۇرۋدىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن كورسەتەتىن, حالىقتىق پەداگوگيكانىڭ كوپ عاسىرلىق مادەنيەتى مەن داستۇرلەرىن بەينەلەيتىن ءتۇيىندى تۇجىرىمدامالاردان تۇراتىن جاڭا پەداگوگيكالىق يدەولوگيا ىسكە اسىرىلادى. ءبىزدىڭ الدىمىزدا جيناقتالعان تاجىريبەنى ساقتاي جانە دامىتا وتىرىپ, العا جىلجۋ مىندەتى تۇر.
جانبول جيلباەۆ,
پاۆلودار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور
