قازاقستان • 25 ماۋسىم، 2021

يننوۆاتسيالىق 10 جىل: يدەيادان ناقتى ىسكە

26 رەت كورسەتىلدى

نۇر-سۇلتان – ءىرى مەگاپوليس. سوندىقتان بۇل شاھار ۇزدىكسىز دامۋ مەن جاڭاشىلدىقتى جاقسى كورەدى. بۇرىن «Smart» قالا» دەگەن ءسوزدى تەك شەتەلدىك كينو نە بولماسا جاڭالىقتاردان ەستيتىنبىز. ال، قازىر ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ بارلىق ماسەلەلەرى زاماناۋي «Smart» تەحنولوگيالار ارقىلى شەشىلەدى.

نۇر-سۇلتاندا تسيفرلىق تەحنولوگيالار بويىنشا ەڭ ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەلەر جۇزەگە اسىرىلۋدا. ايتالىق، سونىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى «اقىلدى قالا» جوباسى. ونىڭ نەگىزگى 6 باعىتى بار: ەكونوميكا، باسقارۋ، ءومىر، ۇتقىرلىق، ادامدار، قورشاعان ورتا. بۇل شەتەلدىك كەڭەسشىلەرمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلۋدە. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ باس قالاسى الەمدەگى اقىلدى قالالار رەيتينگىندە 21-ءشى ورىنعا يە.

بىراق وسىدان 10 جىل بۇرىن، يندۋستريالاندىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سالاسىندا بىلىكتى ماماندار مەن تالداۋشىلار توبىن قۇرۋ قولعا الىندى. 2011 جىلى ەلوردا اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن «استانا Innovations» اق قۇرىلدى. جىل بويى قالا تولىققاندى زەرتتەلىپ، تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ پروتسەستەرىندەگى پروبلەمالاردى انىقتادى. الدىڭعى قاتارلى حالىقارالىق تاجىريبەگە تالداۋ جاساي وتىرىپ، كوماندا قازىرگى زامانعى قالالىق ينفراقۇرىلىمعا قاتىستى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ەسەبىنەن انىقتالعان پروبلەمالاردى شەشۋدى ۇسىندى.

وسىلايشا، «استانا Innovations» اق قالا اكىمدىگىنە ۇسىنعان Smart Astana جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى پايدا بولدى. 2012 جىلى تۇجىرىمداما قالا اكىمدىگىنىڭ 2012 جىلعى 3 قاراشاداعى № 180-1479 قاۋلىسىمەن بەكىتىلدى. وسى قاۋلىمەن «استانا Innovations» اق تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋدىڭ وپەراتورى جانە ۇيلەستىرۋشىسى بولىپ بەلگىلەندى.

Astana Innovations «Smart Astana» جوباسىنىڭ سەرۆيستىك ينتەگراتورى عانا ەمەس، سونداي-اق «قاۋىپسىز قالا» جوباسىن ىسكە اسىرۋ وپەراتورى، قالانىڭ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن دامىتۋ ينستيتۋتى، نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ دەرەكتەردى باسقارۋ وپەراتورى بولدى.

قالالىق تاپسىرمالاردى شەشۋ ءۇشىن Big data، زاتتار ينتەرنەتىن، گاج، «بۇلتتى» تەحنولوگيالار، جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ارقىلى قالا قۇرىلىسىنىڭ بارلىق سالالارىن تسيفرلاندىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ، Astana Innovations-تا بىرقاتار ورتالىقتار اشىلدى: بەينەجازۋ جۇيەلەرىن باقىلاۋ (بجبو)، تىرشىلىكتى كەشەندى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەلەرىن باقىلاۋ (تكقجب)، SMART جوبالاردى دامىتۋ، يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ (يەدو)، اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ (اتدو)، كابەلدىك كارىزدى پايدالانۋ (ككپو).

قاۋىپسىز قالا

قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، جولدارداعى قىلمىستىق احۋالدى جانە اپاتتىلىقتى بارىنشا ازايتۋ، جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋدىڭ الدىن الۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، قىلمىستى اشۋعا قاجەتتى دەرەكتەردى ىزدەۋ جانە تالداۋ ءۇشىن تەحنيكالىق قۇرالداردى پايدالانۋ – نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى قۇرعان جانە ەنگىزگەن بەينەباقىلاۋ مەن بەينەجازباعا ارنالعان اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەننىڭ (ابك) باستى ماقساتى بولدى. بۇل ابك-ءنىڭ نەگىزگى پايدالانۋشىلارى – نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ جول پوليتسياسىنىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى.

وسى باعدارلامانى ورناتۋ ارقىلى 2020 جىلى 2320; 2019 جىلى 1724; 2018 جىلى 1043; 2017 جىلى 446 قىلمىستىڭ بەتى اشىلدى. وعان قوسا، بەينەباقىلاۋ كامەرالارى قاربالاس كەزىندە دە، جولداعى كولىك كەپتەلىسىندە دە كومەكتەسەدى. كەپتەلىس كەزىندە پوليتسيا سول جول ۋچاسكەسىنە جول قوزعالىسىن رەتتەۋ ءۇشىن جول پوليتسياسىنىڭ جاساعىن جىبەردى.

ءوز كەزەگىندە، ابك-ءنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن تەحنيكالىق باقىلاۋعا جانە كامەرالاردىڭ جۇمىس ىستەۋىن باقىلاۋعا Astana Innovations-تەگى بەينەجازبا جۇيەلەرىن باقىلاۋ ورتالىعى جاۋاپ بەرەدى. ورتالىق كامەرالاردىڭ جۇمىسى بويىنشا كەڭەس بەرەدى، ياعني، ولاردى قايدا باعىتتاۋ كەرەك، قايدا ورناتۋ كەرەك جانە ت.س.س. جانە كامەرالاردى ورناتقانعا دەيىنگى جانە كەيىنگى لوكاتسيالاردى زەرتتەۋمەن اينالىسادى. قاۋىپسىزدىكتىڭ بىرىڭعاي تالاپتارىنا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس، رەزەرۆتىك جۇيەلەردىڭ بۇتىندىگى جانە سەرۆەرلىك جابدىقتاردىڭ تۇگەندەلۋى تەكسەرىلەدى.

«اقىلدى» قوعام جانە يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ

ەلوردانى اقىلدى قالاعا اينالدىرۋ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قۇرۋسىز مۇمكىن ەمەس. ول ءۇشىن «نۇر-سۇلتان – يننوۆاتسيالار قالاسى» جول كارتاسى ازىرلەندى. ول  3 نەگىزگى باستامادان تۇردى:

  1. يننوۆاتسياعا دەگەن سۇرانىستى ىنتالاندىرۋ;
  2. يننوۆاتسيا ۇسىنىسىن قولداۋ;
  3. قالانىڭ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن جەتىلدىرۋ.

Astana Innovations كومانداسى بارلىق ءۇش باعىتتا جۇمىس جاسايدى. 2017 جىلدىڭ باسىنان بەرى 18 ستارتاپ-كونكۋرس وتكىزىلدى (10 ستارتاپ ۋيكەند جانە 8 حاكاتون). ءار ءىس-شارانىڭ تاقىرىبى قالا تۇرعىندارىنىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىنەن قۇرىلعان نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ قالالىق تەحنولوگيالىق مىندەتتەرىنىڭ اراسىنان انىقتالدى. ءىس-شاراعا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، رەسپۋبليكانىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىنان (پاۆلودار، قوستاناي، الماتى، اقتوبە، ورال، قاراعاندى، پەتروپاۆل) 5800-دەن استام ادام قاتىستى.

مەكتەپ، قوعام، بۇكىل الەم اراسىندا تۇراقتى بايلانىس ورناتاتىن جانە «اقىلدى» قوعامنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى جىل سايىنعى ءىس-شارا – 8-11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى STEM وليمپياداسى.

3 جىلدىڭ ىشىندە وليمپيادانىڭ ىرىكتەۋىنە جانە قورىتىندى كەزەڭىنە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 14000-نان استام وقۋشى قاتىستى. 2018 جىلى قالالىق STEM وليمپياداسىنا 100 وقۋشى، 2019 جىلى STEM رەسپۋبليكالىق وليمپياداسىنا 500-گە جۋىق وقۋشى قاتىستى. 2020 جىلى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى بارلىق ساقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ ۇيىمداستىرىلعان قالالىق STEM وليمپياداسىنا 90 ادام قاتىستى. رەسپۋبليكالىق وليمپيادانى 2021 جىلى دا وتكىزۋ جوسپارلانعان.

دەرەكتەردى «اقىلدى» باسقارۋ

نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەستيتىن ۇكىمەتتىڭ ۇلگىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرقاتار Smart جوبالار ىسكە اسىرىلدى:

Smart Astana موبيلدىك قوسىمشاسى 70-تەن استام قىزمەتتى ۇسىنادى (مەملەكەتتىك جانە قالالىق قىزمەتتەر، كوممەرتسيالىق قىزمەتتەر، تولەمدەر). موبيلدىك قوسىمشانى جۇكتەۋ سانى 247 مىڭنان اسادى، ال بىرەگەي بەلسەندى قولدانۋشىلار سانى ايىنا  7،5 مىڭنان اسادى.

ۆيرتۋالدى كومەكشىلەر مەن اسسيستەنتتەر – Telegram، Facebook، Whatsapp، Instagram سەكىلدى بارلىق تانىمال مەسسەندجەرلەر قىزمەت كورسەتۋ، ءجيى قويىلاتىن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋ سەكىلدڭ تاۋلىك بويى قوڭىراۋ قابىلداۋعا ارنالعان كوپارنالى قۇرال بولىپ تابىلادى.

بەلسەندى تۇرعىن – تۇرعىنداردى قالانى باسقارۋعا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىرادى، ساۋالناما جۇيەسى ارقىلى اكىمدىككە دەگەن ادالدىقتى ارتتىرادى.

قاتىسۋ بيۋدجەتى – ازاماتتاردىڭ باستامالارى مەن ۇسىنىستارى نەگىزىندە قالا تەرريتورياسىن دامىتۋ جانە ساۋلەتتەندىرۋ.

اشىق مالىمەتتەر پورتالى (OPEN DATA) – نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ءتۇرلى اۋداندارى بويىنشا اقىسىز مالىمەتتەر بازاسى.

BIG DATA جوباسى –جاساندى ينتەللەكتى نەگىزىندە الداعى جاعدايلاردى بولجاۋ جانە مودەلدەۋ ءۇشىن كوپتەگەن دەرەكتەردى باسقاراتىن جانە تالدايتىن اقپاراتتىق جۇيە.

«اقىلدى» ءومىر سالتى جانە «اقىلدى» ينفراقۇرىلىم

Astana Innovations-تىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەتى – قالا ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ جانە جاقسارتۋ بولىپ تابىلادى. نۇر-سۇلتاندا «ەسىل»، «الماتى» جانە «سارىارقا» اۋداندارى اكىمدىكتەرىنىڭ قولداۋىمەن «اقىلدى اۋدان» اتتى اۋقىمدى جوبا ىسكە قوسىلدى. جوبانىڭ يدەياسى – بۇگىنگى تاڭدا تانىمال اقىلدى تەحنولوگيالار مەن ءتيىمدى شەشىمدەر ەلوردا اۋداندارىنىڭ بىرىندە پيلوتتىق رەجيمدە ەنگىزۋ.

بۇگىنگى كۇنى جوبا اياسىندا بىرقاتار تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ەنگىزىلدى:

- جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ جاقىنداعانىن بىلەتىن جانە لازەرلىك ساۋلە شاشقىش پەن جارىقتاندىرعىش ارقىلى جۇرگىزۋشىلەرگە حابار بەرەتىن «اقىلدى» جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى;

- جەراستى قوقىس جاشىكتەرىندەگى قوقىس كولەمىن انىقتايتىن جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى شاقىرۋ كەرەكتىگى جايلى حابارلاۋشى قوقىس تولتىرۋ داتچيكتەرى بار «اقىلدى» قوقىس جاشىكتەرى;

- بەينەباقىلاۋ جۇيەسى جانە ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى ەسىكتى اشۋمەن، توتەنشە جاعدايلار ءۇشىن SOS باتىرماسى جانە توتەنشە جاعدايلار مەن باسقا وقيعالار تۋرالى ءار پاتەرگە حابار بەرۋ فۋنكتسياسىمەن جابدىقتالعان «اقىلدى» دوموفوندار;

- شيكىزاتتى وڭدەۋگە قابىلدايتىن قايتالاما شيكىزاتتى قابىلداۋ پۋنكتى، ال تۇرعىندار، ەسەسىنە، ازداعان تولەم الادى;

- رۇقسات ەتىلمەگەن، اشىلۋ تۋرالى كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە حابار بەرەتىن ليۋك داتچيكتەرى;

- اۋانى شۋسىز دەزينفەكتسيالاۋدى، بولمەنى يونيزاتسيالاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جانە ۆيرۋستاردىڭ بەلسەندىلىگىن جوياتىن، قاشىقتىقتان باسقارىلاتىن تاۋلىك بويعى بەينەباقىلاناتىن IP-كامەراسى بار پاۆيلونداردىڭ اۆتونومدى دەزينفەكتسيالانۋى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ جۇيەسى;

- سونىمەن قاتار، سۋ مەن گازدى ەسەپتەگىشىنىڭ كورسەتكىشىن قاشىقتىقتان بەرۋ قىزمەتى بار سۋ جانە گاز ەسەپتەگىشتەرى.

مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەلورداداعى ەكى مەكتەپتە پيلوتتىق رەجيمدە ادام ءجۇزىن تانۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى.

«اقىلدى قالانى» دامىتۋدىڭ كريتەريلەرىنىڭ ءبىرى – عيماراتتاردىڭ ەنەرگيالىق تيىمدىلىگى، تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى قولدانا وتىرىپ ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى جانە ۇتىمدى پايدالانۋ بولىپ تابىلادى. پيلوتتىق جوبا اياسىندا ەسىل اۋدانى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن اقىسىز تۇردە جىلۋ وقشاۋلاعىش تىسقاپ ورناتۋ بويىنشا تاعى ءبىر جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ولشەۋ ناتيجەسىندە قۇرىلعىنىڭ بەتىندەگى تەمپەراتۋرا شامامەن 71%-74% تومەندەگەن.

Astana Innovations بۇل قىزمەتى ەلوردانىڭ تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جانە نىعايتۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى جانە جوعارى جىلدامدىقتى بايلانىس جەلىلەرىن سوڭعى پايدالانۋشىعا دەيىن جەتكىزۋگە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

«اقىلدى» ەكونوميكا

قالانىڭ قاجەتتى قاجەتتىلىكتەرىن انىقتاۋ جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋ ماقساتىندا، Astana Innovations كومپانياسى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ، ەلوردانىڭ اناليتيكالىق بەينەسىن جاساۋدى قولعا الدى. «بىرىككەن تۇراقتى قالالار» جوباسى شەڭبەرىندە اقىلدى تۇراقتى قالالار ءۇشىن نەگىزگى تيىمدىلىك كورسەتكىشتەرى (نتك) تۋرالى مالىمەتتەر جيناۋدىڭ دايىن ادىستەمەسىمەن بۇۇ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسى
(بۇۇ ەەك) شەتەلدىك سەرىكتەسكە اينالدى.

بۇۇ-نىڭ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسى كەلەسى وزگەرىستەردى قولعا الۋعا كەڭەس بەردى: تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى باسقارۋدى جۇيەسىن جاقسارتۋ، سەرتيفيكاتتاۋ شارالارىن جانە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ، قوعامدىق عيماراتتارداعى رەسۋرستاردىڭ بالانسىن جاقسارتۋ. سونىمەن قاتار، قالالىق جانە كەڭىستىكتىك جوسپارلاۋدى جەتىلدىرۋ، ساپالى جانە قول جەتىمدى تۇرعىن ۇيگە قول جەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ جانە تۇراقتى دامۋ ءۇشىن قالالىق باسقارۋدى جەتىلدىرۋ، قالا تۋرالى دەرەكتەردىڭ بولۋى مەن وعان قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ.

العاشقى 10 جىل

وسىدان جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن، كەڭ دالانىڭ قاق ورتاسىندا قازاقستان استاناسى «پايدا بولدى». مىنە، 10 جىلدان بەرى قالانى تۇرعىندار مەن قوناقتارعا بارلىق جاعىنان ىڭعايلى ەتۋ ءۇشىن Astana Innovations استانانىڭ قالىپتاسۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ءوز ءىسىن سۇيەتىن ادامداردىڭ، ۇيىمشىل جانە ءورشىل ماماندار توبىنىڭ، كومپانيانىڭ قۇندىلىقتارى مەن داستۇرلەرىنىڭ ارقاسىندا كوپ دۇنيە شىندىققا اينالدى.

ۇنەمى جەتىلدىرۋ، حالىقارالىق تاجىريبەنى زەردەلەۋ، «اقىلدى» قالا ءۇشىن ەڭ جاقسى تەحنولوگيالىق جانە يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى قابىلداۋ جانە ونى بارلىق تۇرعىندار مەن قوناقتار ءۇشىن، مۇمكىندىگىنشە، ىڭعايلى جانە جايلى ەتە وتىرىپ، استانامەن بىرگە دامۋ. وسى جانە باسقا دا كوپتەگەن مىندەتتەردى استانا Innovations الداعى 10 جىلعا الدىنا ماقسات ەتىپ قويىپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىمكەنتتە كارانتين كۇشەيتىلەدى

ايماقتار • بۇگىن، 15:47

اتوم كولگە ساپار

ايماقتار • بۇگىن، 15:37

قازاقستاندا جاڭا تەلەارنا اشىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 11:55

ۇقساس جاڭالىقتار