ايماقتار • 21 ماۋسىم، 2021

تۇڭعىش پرەزيدەنت جانە تۇركىستان

205 رەت كورسەتىلدى

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن، ياعني 2018 جىلدىڭ 19 ماۋسىمىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ جارلىعىمەن تۇركىستان وبلىسى قۇرىلىپ، تۇركىستان قالاسىنىڭ وبلىس ور­تا­لىعىنا اينالۋى تۇركى الەمىندەگى تاري­حي وقي­عا­عا بالانعانى ءمالىم. ۇلى جىبەك جو­لىن­داعى ەڭ كونە شاھارلاردىڭ ءبىرى تۇركىستان بۇگىندە ينفرا­قۇرىلىمى دامىعان، مادەني ورتالىقتارى كوز تارتاتىن جاسىل جەلەكتى، كو­رىكتى قالاعا اينالدى.

بۇل ورايدا ەكى-ءۇش جىلدىڭ ىشىندە تۇر­كىس­تان جايناپ، باسقا قالا بولىپ، ەڭسەسى كوتەرىلە، ءوسىپ وركەندەيتىنى تۋرالى ەلبا­سىنىڭ دا­نا­لىقپەن ايتىلعان ءسوزى اقيقاتقا اينالدى.

كيەلى قالادا ەل ماقتانىشىنا اينالاتىن ىرگەلى نىساندار بوي كوتەرىپ، قارقىندى قۇرىلىس جالعاسۋدا. ەلباسى جارلىعى تۇركىستان مەن شىمكەنتتىڭ قاي­تا تۇلەۋىنە، جاڭا اۋداننىڭ قۇ­رىل­ۋى­نا مۇمكىندىك بەردى.

ەل­باسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇت قا­سىمبەكوۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريا­لانعان «ەلباسى جانە تۇلەگەن تۇركىستان» ماقا­لا­سىندا تۇركىستاندى قايتا تۇلەتۋ يدەياسىن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىل­دان باستاپ كوتەرىپ، ونى جۇزەگە اسى­رۋعا دەن قويعان تۇڭعىش پرەزي­دە­نت ەكەنىن ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن. مۇنىڭ ايشىقتى ءبىر ايعاعى – تۇر­كىس­تاندا 1991 جىلى ەلباسىنىڭ جارلى­عىمەن حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اشىلۋى.

بۇل ماقساتقا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ابىروي-بەدەلى ارقاسىندا تۇركيادان قو­ماقتى قارجى تارتىلعانى دا بەلگىلى. ءتىپ­تى كەڭەس وداعىنىڭ كەزىندە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز «ازىرەت سۇلتان» كەسەنەسىنە ارنايى كەلگەن. جاعدايىمەن جان-جاقتى تانىسقان. «سودان بەرى بۇل قالاعا دەگەن ىقىلاسى بارعان سايىن ارتا تۇسكەنىنە، ونىڭ بولاشاق تاعدىرى جونىندە ءاردايىم تەرەڭ تولعانىپ كەلگەنىنە جانىندا جۇرگەن ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرىنىڭ ءبارى كۋا»، دەيدى ماقالا اۆتورى.

ءيا، ەلىمىز ەگەمەندى مەملەكەت رەتىندە ەڭسەسىن تىكتەپ جاتقان جاۋاپتى كەزەڭدە ەلباسى تۇركىستان قالاسىنىڭ ابى­رويىن اسقاقتاتار، كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ با­سىن قوسۋعا باعىتتالعان باستامالار كو­تە­­رىپ، ماڭىزدى جوبالاردى بەكىتتى. جۋىردا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىن­تى­ماق­تاستىق كەڭەسىنىڭ بەيرەسمي ساممي­تىندە سويلەگەن سوزىندە 1992 جىلى انكا­را­دا وتكەن العاشقى باسقوسۋدا ەلباسى تۇركى ەلدەرىنىڭ باسشىلارى بۇدان بىلاي كيەلى تۇركىستاندا كەزدەسىپ تۇرادى دەپ ايتقانىن ەسكە سالدى.

«تۇركىستان – بارلىق تۇركى حالىقتارى ءۇشىن قاستەرلى قارا شاڭىراق، قۇتتى مەكەن جانە اڭسارلى اتاجۇرت. بابالارىمىز وسى وڭىردە عۇلاما ۇستاز قوجا احمەت ياساۋيدەن ءدىني ءبىلىم الىپ، تۇركى-يسلام مادەنيەتىن الەمگە تاراتقانى بەلگىلى. تۇركىلەر كىشى ازياعا بەت بۇرعاندا بۇل قۇندىلىقتار ءتۇپ-تامىرىمىزدى ساقتاپ، بىر­لىگىمىزدى بەكەم ۇستاۋعا نەگىز بولدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – تۇركى الەمىن XXI عاسىردا ماڭىزدى ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتىڭ بى­رىنە اينالدىرۋ. تۇركى وركەنيەتىن جاڭعىرتۋدى، ەڭ الدىمەن، ياساۋي مۇراسى مەن قاسيەتتى تۇركىستاندى الەمگە تانىتۋدان باستاۋعا شاقىرامىز. سول سەبەپتى، بۇگىنگى سامميت «تۇركىستان – تۇركى الە­مى­نىڭ رۋحاني استاناسى» دەپ اتالىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربا­ەۆ­تىڭ باستاماسىمەن تۇركىستان قالاسى تۇبەگەيلى وزگەرىپ، جاڭا كەلبەتكە يە بولدى»، دەدى پرەزيدەنت.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەلباسى كەسەنەنىڭ كورىك-كەلبەتىن قال­پى­نا كەلتىرۋگە كۇش جۇمىلدىرىپ، 2000 جىلى تۇركىستاننىڭ 1500 جىلدىق مەرەيتويىن يۋنەسكو دەڭگەيىندە اتاپ وتۋگە بارلىق جاعدايدى جاسادى. ال مەرەيتويداعى بايانداماسى كيەلى قالانى بيىك بەلەسكە كوتەردى. قالانىڭ مەرەيلى مەرەكەسىندە ەلباسىنىڭ: «تۇر­كىستاندى وبلىس ورتالىعى جاسايمىز. بۇل توي – تۇركىستاندى ورتالىققا اينال­دىرۋدىڭ باسى»، دەگەن ءسوزى ەل ەسىندە. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىنە جاساپ وتىرعان قام­قور­­لىعىنىڭ ناتيجەسىندە «مادەني مۇ­را» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا كونە شا­ھار­دىڭ شىنايى شەجىرەسىن ايقىنداۋ قولعا الىندى. بۇل باعدارلاما بويىنشا ورىندالعان ناتيجەلى ەڭبەكتەردىڭ ءوزى ءبىر توبە. مىسالى، اتالعان باعدار­لاما اياسىندا تəۋەلسىزدىك العان كەزەڭ­نەن بەرى العاش رەت ەل اۋماعىنداعى ەس­كەرت­كىشتەر تۇگەندەلدى، وڭىرلەر بو­يىن­­شا ەسكەرتكىشتەر جيناعى əزىرلەندى. اۋما­عىندا 1 663 تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىش ورنالاسقان وڭىردە تۋريزم سالاسى 3 باعىتتا قارقىندى دامۋدا. اتاپ ايتقاندا، تۇركىستان، كەنتاۋ قالالارى مەن وتىرار، ورداباسى، بايدىبەك اۋداندارى باعىتىنداعى تاريحي-تانىمدىق تۋريزم، سارىاعاش كۋرورتى اۋماعىندا ەم­دىك-ساۋىقتىرۋ جانە تۇلكىباس، تولەبي، قازىعۇرت اۋداندارىندا ەكولوگيالىق تۋريزم.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دار­­لاماسىنا سəيكەس ەلىمىزدىڭ تاريحي جəنە كيەلى جەرلەرى بىرىكتىرىلگەن «قازاق­ستان­نىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» ارنايى جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. تاريحي مəلىمەتتەر نەگىزىندە جəنە ەلىمىزدىڭ بەدەلدى عالىمدارى بىرلەسە جۇ­مىس ىستەي وتىرىپ، «Əزىرەت سۇلتان» مۋزەي-قورىعىنداعى ءəربىر وبەكتىنى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمدامالىق جوسپارى əزىرلەندى. ونىڭ ىشىندە must see نىساندارى رەتىندە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى، ساۋران، وتىرار جəنە كۇلتوبە قالاشىعى سىندى ءىرى تاريحي وبەكتىلەر بار. نəتيجەسىندە، عا­سىرلىق تاريحى، كوپ­تەگەن تاريحي-مəدەني، تۋريستىك جəنە ءدىني ەسكەرتكىشى بار ەجەلگى شاھار جاڭا كەلبەتكە يە بولىپ، əلەمنىڭ تۇكپىر-تۇك­پى­رىنەن تۋريستەر كەلە­تىن قالاعا اينالدى.

ەلباسىنىڭ: ء«اربىر حالىق، ءاربىر تاۋەل­سىز مەملەكەت ءوزىنىڭ رۋحاني ورتا­لىعىن ناقتىلاپ الۋى كەرەك. قازاق­ستاننىڭ رۋحاني ورتالىعى – تۇركىستان. ول – قازاق ەلىنىڭ رۋحاني جۇرەگى»، دەگەن سوزدەرى دە جۇرت جادىندا. ال 2009 جىلى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن استانادا تۇركى اكادەمياسى قۇرىلىپ، كەيىننەن وعان حالىقارالىق مارتەبە بەرىلدى. ەلباسى 2010 جىلى احمەت ياساۋي اتىنداعى قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى كەزدەسۋدە ۇلى بابانىڭ وشپەس ونەگەلەرى مەن مۇراسىن مەڭگەرۋدىڭ جولدارىن ايقىندادى. تۇركىستاندا رەسپۋبليكانىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن 2011 جىلعى ناۋرىزدا سۇحبات قۇرىپ، ياساۋي ىلىمدەرىنە جۇيەلى تۇردە دەن قويىپ، اينالىمعا ءتۇسىرۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى. ۇلى ويشىلدى «قازاق دالاسىنىڭ كونفۋتسيى» دەپ اتادى. احمەت ياساۋي كەسەنەسى 2015 جىلى يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرا­لا­رى تىزبەسىنە ەنگىزىلدى. 2016 جىلى وسىناۋ بەدەلى بيىك حالىقارالىق ۇيىم­نىڭ دەڭگەيىندە قوجا احمەت ياساۋي جىلى اتالىپ ءوتتى.

تۇركىستان وبلىسىنا 2018 جىلى جا­ساعان ساپارى بارىسىندا ەلباسى: «تۇركىستان – قازاق ەلىنىڭ رۋحاني جۇرەگى. عاسىرلار بويى ەلىمىزدەگى ەڭ ايتۋلى وقيعا­لاردىڭ بەل ورتاسىندا بولعان تار­لان تاريحتىڭ كونەكوز كۋاگەرى. ول ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ەڭ ءىرى قالالاردىڭ ءبىرى رەتىندە تانىمال بولدى. سوناۋ ءحىى عاسىردان باستاپ الەم نازارىن وزىنە اۋداردى. شىعىستىڭ اريس­تو­تەلى اتانعان ۇلى عالىم ءابۋ ناسىر ءال-فارابي تۇركىستاننىڭ ىرگەسىندەگى وتىراردا ءومىر سۇرگەن. كوشپەلى جۇرتتىڭ مۇسىلماندانۋىنا، حالقىمىزدىڭ يسلام ءدىنىن قابىلداۋىنا تۇركىستاننىڭ ەرەكشە ىقپالى ءتيدى. ورتالىق ازيا مەن دەشتى قىپشاققا يسلام الەمىن تاراتقان كوپتەگەن ايگىلى عۇلاما وسى جەردەن شىقتى. قالا ەكى عاسىر بويى قازاق حاندىعىنىڭ باس ورداسى بولدى. كوپتەگەن ماڭىزدى شەشىم ءدال وسىندا قابىلدانىپ وتىردى. تۇركىستان ماڭىنداعى قاسيەتتى توبە­لەر­دە قازاقتىڭ تاعدىرى شەشىلگەن ايگىلى جيىنداردىڭ وتكەندىگى تاريحتان بارلى­عى­مىزعا بەلگىلى. مارتوبەدە جىل سايىن قازاقتىڭ بۇكىل يگى جاقسىلارى جينالىپ، ءماسليحات قۇرىپ، ەلدىڭ ماسەلەلەرىن تال­قى­لاپ، شەشىپ وتىردى. كۇلتوبەدە ءاز-تاۋكە قازاقتىڭ بارشا اۋزى دۋالى بيلەرىن جيناپ، «جەتى جارعى» زاڭىن قابىلدادى. اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلامادا ناۋبەتتەن كەيىن قازاقتىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارى تۇگەل ورداباسىعا جينالىپ، سول جەردە قۇرىلعان اسكەرمەن جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا تويتارىس بەرگەنىن بىلەمىز. سونىمەن بىرگە تۇركىستان – قازاقتىڭ كوپتەگەن اياۋلى پەرزەنتى ماڭگى جاي تاپقان قاسيەتتى قالا. وسىندا جەرلەنگەن 164 ايگىلى تۇلعانىڭ 21-ءى ەل باسقارعان قىراندار، 30-دان استامى قول باستاعان باتىرلار، ءسوز باستاعان بيلەر. ولاردىڭ اراسىندا ەڭسەگەي بويلى ەسىمحان، حاقنازار حان، ءاز-تاۋكە، ابىلاي حان، قازداۋىستى قازىبەك بي، قانجىعالى بوگەنباي باتىر، جانىبەك باتىر جانە باسقا دا كوپتەگەن جاقسى مەن جايساڭى بار. قاراپ تۇرساڭىز، شىن مانىندە تۇركىستان تاريحى – كۇللى قازاقتىڭ تاريحى. سوندىقتان قاسيەتتى تۇركىستانعا دەگەن ماقتانىش سەزىمى ءار قازاقتىڭ جۇرەگىندە ۇيالاعان. تۇركىستان تەك بىزگە عانا ەمەس، كۇللى تۇركى جۇرتشىلىعىنا قادىرلى ءارى قاسيەتتى مەكەن. ءبىز تاۋەلسىزدىكتى جاريالاعاننان باستاپ تۇرىك مەملەكەتى ءبىرىنشى بولىپ قولداپ، تۇرىك پرەزيدەنتتەرىنىڭ بارلىعى وسىندا كەلىپ، ءتاۋ ەتىپ، ولارمەن بىرلەسىپ قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىن قۇردىق. مەشىت سالدىردىق، كەسەنەنى جوندەدىك. يسلامدا ەرەكشە ورنى بار، سوپىلىق ءىلىمنىڭ نەگىزىن قالاۋشى عۇلاما قوجا احمەت ياساۋي تۇركىستاندا جاتىر. يسلام قاعيدالارىن تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني داستۇرلەرىمەن ۇشتاستىرعان ازىرەت سۇلتان – قازاقتىڭ عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحانياتىندا ەرەكشە ورنى بار تۇلعا. ونىڭ باسىنا تۇرعىزىلعان الىپ كەسەنە – بۇگىندە قازاقستانداعى ەڭ باستى تاريحي ەسكەرتكىشتەردىڭ ءبىرى. تۇركىستان – تالاي عاسىردان بەرى قاپ تاۋىنان قاشعارعا دەيىنگى ارالىقتا مەكەن ەتكەن تۇتاس تۇركى حالىقتارىنىڭ زيارات ەتىپ كەلەتىن قاسيەتتى ورنى. حالقىمىزدا ءمادينادا – مۇحاممەد، تۇركىستاندا – قوجا احمەت دەگەن ءسوز بار. وسىنداي سان الۋان فاكتورلار تۇركىستاندى تۇتاس تۇران دالاسىنىڭ ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني ورتالىعىنا اينالدىردى. بىلتىر تۇركى مەملەكەتتەرى تۇركىستان قالاسىن تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى دەپ جاريالادى. تۇركى الەمىنىڭ مادەني ورتالىعى دەپ تانىدى. وسىنىڭ بارلىعى بۇگىنگى ءبىزدىڭ شەشىمگە الىپ كەلىپ، تۇركىستاندى وبلىس ورتالىعى دەپ جاريالاۋىمىزعا سەبەپ بولدى. ءبىز وتكەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ سامميتىندە تۇركى الەمىنىڭ كيەلى جەرلەرى جوباسىن قولعا الۋدى ۇسىندىق. سونىڭ ىشىندەگى نەگىزگى جەرلەردىڭ ءبىرى – ءدال وسى تۇركىستان. سونىمەن قۇرمەتتى اعايىن، بۇل شەشىم ەلىمىزدىڭ وركەندەۋى ءۇشىن، قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ جايناپ ءوسۋى ءۇشىن ءوز سەبەبىن تيگىزەتىن بولادى»، دەدى.

وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن العان قاستەرلى شاھار بۇگىندە ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن كوتەرەتىن كەلەشەگى كەمەل تۇر­كىس­تانعا اينالۋدا. قارقىندى قۇرى­لىس، سالىنعان ينۆەستيتسيا ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان دۇنيە ەكەنى ءمالىم. وسىلايشا، ەلباسىنىڭ تاريحي شەشىمى شەجىرەلى قالانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. كۇنى كەشە وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ تۇركىستان قالاسىن دامىتۋدىڭ ءى كەزەڭى اياقتالىپ، جوسپارلانعان ءىس-شارالاردىڭ 40%-ى ىسكە اسىرىلعانىن ءمالىم ەتتى. نەگىزگى الەۋمەتتىك ينفرا­قۇ­رى­لىمى قالانىپ، 123 نىسان سالىندى. جاڭادان حالىقارالىق اۋەجاي، اكىمشىلىك-ىسكەرلىك جانە مادەني-رۋحاني ورتالىقتار بوي كوتەرىپ، ب.ساتتارحانوۆ داڭعىلى قايتا جاڭارتىلدى، ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق اي­ماق­تار قۇرىلدى. تۇركىستان قالاسى تو­لىق گازداندىرىلىپ، 13 مىڭ گەكتار جا­سىل بەلدەۋ قۇرىلدى، 3،5 ملن اعاش وتىر­عىزىلدى. قالاعا كەلۋشى تۋريستەر سانى ارتتى.

تۇركىستان قالاسىن دامىتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياسىندا 109 جوبا ىسكە اسىرىلادى. بۇل ماقساتقا 1،3 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا باعىتتالادى. اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىندا 57 جوبا ىسكە اسىرىلىپ، جاڭا تەننيس ورتالىعى، مۇزايدىن سارايى، ەسكەك ەسۋ كانالى، دەمالىس ورىندارى سالىنىپ، قاجەتتى ينفراقۇرىلىم تار­تىلادى. ب.ساتتارحانوۆ داڭعىلى اۋما­­عىندا سپورتتىق كەشەن، «ياسسى» جەلى­لىك ساياباعى، ءىرى ساۋدا ورتالىقتارى، 182 گەكتار بوتانيكالىق باق، پارك لەين كوتتەدج كەشەنى جوبالارى ىسكە اسىرىلادى. مادەني-رۋحاني ورتالىقتا تاريحي نىساندار قايتا جاڭعىرتىلادى. تاري­حي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ بويىنشا 3 اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن، ونىڭ ىشىندە كۇلتوبە قالاشىعىنىڭ تاريحي نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ، «ازىرەت سۇلتان» قورىق-مۋزەيىنىڭ اۋماعىن اباتتاندىرۋ، سونداي-اق «قوجا احمەت ياساۋي» جانە «رابيا سۇلتان بەگىم» كەسەنەلەرىن، تۇركىستان قالاسىنداعى تسيتادەلدىڭ قا­مال قابىرعاسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىس­تارى كوزدەلىپ وتىر. قالپىنا كەل­تىرۋ جۇمىستارىن 2025 جىلى 59 نىساندا اياقتاپ، 24 ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە، باس تاريحي مادەني نىسان – قوجا احمەت ياساۋي كەسە­نەسىنە كەلۋشىلەر سانى ەداۋىر ارتا تۇس­پەك. وبلىستى الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كا­لىق دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىندا جوعارعى جىل­دامدىقتى تۇركىستان – شىمكەنت – تاش­كەنت تەمىر جول ماگيسترالىن جانە «داربازا – ماقتاارال» تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 570 توسەكتىك ورىندىق كوپسالالى اۋرۋحانا، اۋىسىمدا 500 ادام قابىلدايتىن ءۇش ەمحانا، جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسى، سونداي-اق انا مەن بالا ورتالىعى سالىنادى. سونداي-اق وبلىس اكىمىنىڭ مالىمدەۋىنشە، ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى مەكتەپتەردى جويۋ، وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا 130 جاڭا مەكتەپ بوي كوتەرەدى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى مەن جاتاقحاناسى بار «دارىن» مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ قۇرىلىسى، كۇلتو­بە قالا­شىعىنىڭ كەسەنەلەرىن، تاري­حي نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ، تۇركىستان قالا­سىنداعى «ازىرەت سۇلتان» مۋزەي-قورىعىنىڭ اۋماعىن اباتتاندىرۋ جوس­پار­لانعان. دەنە شىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن شۇعىلداناتىن ازاماتتاردى قامتۋدى 45%-عا دەيىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەدى. ول ءۇشىن تەننيس ورتالىعى، مۇز سارايى، ات سپورتى كەشەنى جانە باسقا دا وبەكتى سالىنادى. كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ 2025 جىلعا قاراي شامامەن 40 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋدى، نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار 3 ەسە جانە ونەركاسىپ كولەمىنىڭ 35%-عا ءوسۋىن، ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ 52،1%-عا ۇل­عا­يۋىن، حالىقتىڭ ناقتى كىرىستەرىنىڭ 54،8%-عا ارتۋىن قامتاماسىز ەتەدى. كە­شەندى جوسپاردى ۋاقتىلى جانە تولىق ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ ناقتى ءوسۋى 6،3%-دى قۇ­راي­دى. سونداي-اق وڭىردە 2025 جىل­عا دەيىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 4،9 ملن شارشى مەتر نەمەسە 46 مىڭ باسپانا پايدالانۋعا بەرىلمەك. تۇركىستان قالا­سىندا مەملەكەت-جەكە­شەلىك ارىپتەستىك تە­تىگى شەڭبەرىندە قۇنى 40 ملرد تەڭگەگە جىلۋ ەلەكتر ورتا­لىعىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر.

وسىلايشا، ۇلىلار ورداسى، رۋحانيات استا­ناسى تۇركىستان قارقىندى قۇ­رى­لىس مەكەنىنە دە اينالىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتكەن جىلى قىر­كۇيەك­تەگى تۇركىستانعا ساپارىندا قالا­نىڭ ىرگەلى ورتالىققا اينالىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن بولاتىن.

«تۇركىستاننىڭ جاڭعىرۋى – قازاقستان حالقىنىڭ جەڭىسى دەپ بىلەمىن. سول 2018 جىلى قىركۇيەكتە مەن بۇكىل ازاماتتاردى جيناپ تاپسىرما بەرىپ ەدىم. بۇل­جىت­پاي ورىندالىپ كەلە جاتىر، بۇل ەلگە سالعان ينۆەستيتسيا – حالىققا سالعان ينۆەس­تيتسيا. ەلدىڭ ريزاشىلىعىنا يە بو­­لىڭىزدار»، دەگەن بولاتىن تۇڭعىش پرەزيدەنت. بۇگىندە ءوڭىر حالقى، ونىڭ ىشىندە تۇركىستاندىقتار كيەلى قالانىڭ دامۋىن­داعى ەلباسى ەڭبەگىن ەرەكشە باعالاپ، ينۆەستورلارعا، تاپسىرمانى ورىنداۋشىلارعا ريزاشىلىقتارىن بىلدىرۋدە.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار