مادينانىڭ باستاماسىمەن وسىدان بەس جىل بۇرىن قۇرىلعان Almaty Nomad ساياحاتشىلار كلۋبى قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىنا قاتىستى تىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, وسكەلەڭ ۇرپاق بويىندا تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ناسيحاتتاۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
تىڭ يدەيالار مەن جارقىن جوبالاردىڭ جارشىسى – مادينا اشيلوۆانىڭ باستامالارىنا بەيجاي قاراي المايتىنىمىز انىق. كۇنى كەشە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي ول جەتەكشىلىك ەتەتىن شىعارماشىلىق توپ «قارلاگ بالالارى» تاقىرىبىنا ارنالعان جاڭا ءفيلمدى تانىستىردى. الداعى ۋاقىتتا كورەرمەندەر ەلىمىزدەگى لاگەرلەر تۋرالى كەڭ كولەمدى كينوتۋىندىمەن تانىسادى.
ەڭبەك جولىن تەلەۆيدەنيە سالاسىنان باستاعان جاس ماماننىڭ «حابار» تەلەارناسىندا جۇرگىزگەن «بيزنەس مەكەن», «ىسكە ءسات», ء«بىلىم» ارناسىنداعى «ەنشتەين ىزىمەن» باعدارلامالارى ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن تاريحىمىزعا, بىلىمگە قاتىستى ۇتقىر يدەيالارعا سەرپىن بەرگەنى انىق. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا ءبىلىم العان جىگەرلى جاستىڭ ەسىمى ابىلايحان اتىنداعى شەت تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى ءارى ءبىلىم, مەديا سالاسى مەن ەلىمىزدىڭ مادەني مۇراسىن ناسيحاتتايتىن جوبالاردىڭ باستاماشىسى رەتىندە كاسىبي ورتاعا تانىس.
«حابار» تەلەارناسىندا رەداكتور, «الماتى» تەلەارناسىنىڭ شەف-رەداكتورى سياقتى شىعارماشىلىق جولدان وتكەن مادينا قازىرگى كەزدە «تۇران-تۆ» تەلەارناسىنىڭ ءجۋرناليسى ءارى جۇرگىزۋشىسى. وسى ورايدا تۇڭعىش پرەزيدەنت قورىنىڭ قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن «تۋعان جەر: قازاقستاننىڭ ۇلى مۇراسى» سيۋجەتتەر تسيكلى, جاستاردىڭ ىشكى ءتۋريزمىن دامىتۋ ماقساتىندا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى قولداعان «تۋعان جەر: تۋعان ولكەگە ساياحات», Internews قولداۋ كورسەتكەن قازاقستاننىڭ شالعاي وڭىرلەرىندە تۇراتىن ادامدار تۋرالى «مەن وسىندامىن!» باعدارلامالارى مادەني-تانىمدىق تۇرعىدان قۇندى. مۇنىڭ قاتارىندا تۋعان ولكە كەرەمەتتەرىن مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا ناسيحاتتاۋدى ماقسات ەتەتىن الەۋمەتتىك باعىتتاعى جوبالارى بار. سونىڭ دالەلىندەي, «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا گەوگرافيا ءپانى مۇعالىمدەرىنە ارناپ, مادەني ورىنداردان تۇسىرىلگەن سىنىپتان تىس بەينەساباقتاردى اتاپ وتۋگە بولادى. اباي ءۇيى, بوكەي ورداسى, وتىرار, ساۋران سياقتى كيەلى ورىنداردان ءۇش تىلدە تۇسىرىلگەن 50 شاقتى سيۋجەت رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار مەكتەبىنە تەگىن ۇلەستىرىلگەن.
Almaty Nomad ساياحاتشىلار كلۋبى بۇگىندە كوپتەگەن جوبانى ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. جۋىردا قىزىلوردا وبلىسىنداعى اقەسپە اۋىلىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن زەرتتەپ, وركەنيەتتەن الىستاعى ەلدى مەكەندەردىڭ, ارالدىڭ احۋالىمەن تانىسىپ قايتقان جۇمىس توبىنىڭ ماقساتى – ەلىمىزدىڭ تۋريزمدەگى بەدەلىن ارتتىرۋعا ۇلەس قوسۋ. بۇگىندە ارال وڭىرىندەگى اۋىز سۋى تاپشى ەلدى مەكەندەردە تۋريستەر ءۇشىن عانا ەمەس, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىنا ىقپال ەتەتىن ينفراقۇرىلىمدار جاسالماعان. تۋريزم مەن ساياحاتشىلىق ەكى ۇعىمدى بىلدىرگەنىمەن, تۋريست ءۇشىن دە, ساياحاتشى ءۇشىن دە جولدىڭ قولايلى ءارى قاۋىپسىز بولعانى ءتيىمدى. «اقەسپەدەگى شيپالى سۋ كوزى, ارالداعى قۇمدى ءوڭىر تۋريستەر ءۇشىن تارتىمدى ايماق دەگەنىمىزبەن, تۋعان ولكەگە, تابيعات ەسكەرتكىشتەرىنە دەگەن نەمقۇرايدىلىق – الەم ەلدەرىندە كەزدەسپەيتىن جايت. ءبىز ءوزىمىز ماقتان ەتەتىن تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى, كوركەم تابيعاتىمىزدى قانشالىقتى باعالايتىندىعىمىز وسىدان كورىنىس بەرەدى», دەيدى مادينا.
مادينا اشيلوۆا – تۋريستەر ءۇشىن تارتىمدى مەكەنگە اينالعان كوبەيتۇز كولى تۋرالى جازعان العاشقى جۋرناليست. بوزجىرا شاتقالى تۋرالى ماقالاسى ءۇشىن ارنايى سىيلىقپەن ماراپاتتالسا, Kazakh Tourism-ءنىڭ تۋريزم تۋرالى ۇزدىك ماقالالارى ءۇشىن, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت پەن ونەردى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن, سونىمەن بىرگە شەتەلدىك كينوفەستيۆالدەردىڭ سىيلىقتارى جانە ديپلومدارىمەن ماراپاتتالعان.
مادينا ەكولوگيالىق مادەنيەتتىڭ جوقتىعىنان عاجايىپ ولكەلەرىمىزدەگى تاريحي-مادەني ورىندار ءوزىنىڭ باستاپقى كەيپىنەن ايىرىلىپ قالۋى مۇمكىن دەپ الاڭدايدى. بۇگىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەمدىك قاسيەتى بار ەرەكشە كول رەسەيلىك تۋريستەر كوپ كەلەتىن وڭىرگە اينالعان. سونىمەن قاتار مادەني مۇرامىز ۇلى ابايدىڭ مۇراجايى, تۇركىستان ولكەسىنىڭ كەرەمەتتەرى, جىلاعان اتا سارقىراماسى تىلسىم الەمنەن سىر شەرتەتىندەي. ماڭعىستاۋدىڭ عارىشقا بەرگىسىز تابيعاتى قانداي دەسەڭىزشى. ول ءار ساپارىندا وزىمەن بىرگە ستۋدەنتتەردى ەرتە ءجۇرىپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى تابيعاتتى ايالاۋعا ۇيرەتىپ ءجۇر. العاش باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان ولكەسىنە بارعانىندا جانە وسى جولى دا جيىرما شاقتى ستۋدەنت مادينانىڭ جولسەرىگىنە اينالدى. ول جوبالاردىڭ جەتەكشىسى, ۇيلەستىرۋشى عانا ەمەس, وپەراتور, رەجيسسەردىڭ كومەكشىسى ءارى ۇجىمنىڭ جولباستاۋشىسى قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرگەن ءوز ءىسىنىڭ كاسىپقويى دەسەك, ارتىق ايتپايمىز.
مادەني مۇرامىزدى زەرتتەي وتىرىپ, عىلىمي جۇمىستارمەن بەلسەندى اينالىسىپ جۇرگەن عالىمنىڭ 200-دەن استام عىلىمي ەڭبەگى, ونىڭ ىشىندە وقۋلىقتارى, وقۋ قۇرالدارى, سونىمەن بىرگە ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك-فيلوسوفيالىق وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا مونوگرافيالارى ستۋدەنتتەرگە جاقسى تانىس. رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر, امەريكانىڭ دجوردجيا, بەيجىڭ, تەحاس, گونكونگ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە العان تاجىريبەسىن ءتيىمدى پايدالانا ءجۇرىپ, الەۋمەتتىك فيلوسوفيا سالاسىنداعى ءبىلىمىن جۋرناليستيكامەن ۇشتاستىرا ءبىلدى. ول – رەسەي فيلوسوفيالىق قوعامىنىڭ, ازيالىق جاھاندىق كوشباسشىلار باعدارلاماسىنىڭ (گونكونگ) مۇشەسى. Scopus بازاسىندا يمپاكت-فاكتورى جوعارى جۋرنالداردا ماقالالارىن جاريالاپ تۇاتىن عىلىم دوكتورى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتاۋدىڭ نەگىزى تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتە جاتقاندىعىن ايتادى.
مادينا اشيلوۆا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ء«بىلىم بەرۋ قۇندىلىقتارىن جاھاندانعان جانە كوپ مادەنيەتتى الەمدە ترانسفورماتسيالاۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ جوباسىنا دا جەتەكشىلىك ەتۋدە. «2021-2023 جىلدارعا ارنالعان جاس عالىمدار بايقاۋىندا» جەڭىسكە جەتكەن جاس عالىم ءبىلىم سالاسىنداعى قۇندىلىقتاردى زەرتتەۋ ءىسىن جالعاستىرۋ ۇستىندە. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ءۇشىن باق الەۋەتىن پايدالانۋ, جاستارعا تۋعان ولكەسىن تانىستىرۋدى نەگىزگى جۇمىسىنا اينالدىرعان مادينا اشيلوۆا قازىرگى كەزدە «قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن تەڭ مۇمكىندىكتەرى ينستيتۋتى» قق جانە اقدم تاپسىرىسى بويىنشا جاستار اراسىندا سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىقتىڭ, سونداي-اق تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا بەينەروليكتەر ءتۇسىرۋدى دە قولعا العان. سونىمەن بىرگە قازاقستاننىڭ ەڭ كورىكتى جەرلەرى تۋرالى بەينەروليكتەر ءتۇسىرىپ, 12 تىلگە اۋدارىپ, الەمنىڭ ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە تانىستىرۋدى, قازاقستان مەن الەمدەگى جوعارى ءبىلىمنىڭ بولاشاعى تۋرالى دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋدى ماقسات ەتەدى. كەلەر جىلى الەمگە ساياحات جاساۋدى جوسپارلاپ وتىرعان جۋرناليست بۇل ساپارىنىڭ العاشقى شاقىرىمدارىن اۆتوكولىكپەن باستايتىنىن ايتادى. وسى ساپارى اياسىندا ءموبيلدى فوتو-بەينە كورمە وتكىزۋدى جوسپارلايتىن جيھانكەز ءجۋرناليستىڭ وزبەكستاننان باستالىپ, امستەردام, بەرلين, قازان باعىتىن ءجۇرىپ وتكەن ساپارلارى ۇلكەن ساياحاتقا دايىندىقتىڭ باستاماسىنداي.
بۇگىندە بەس بالاسىنىڭ تاربيەسىن قوعامدىق جۇمىستارىمەن ۇشتاستىرىپ جۇرگەن جۋرناليست اۆتوكولىكپەن تۇماندى البيونعا توقتاپ, ءارى قاراي امەريكاعا, ودان سان-فرانتسيسكو ساپارىندا جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تانىسىپ قايتپاقشى. امەريكادا تۇراتىن دوستارىمەن وسى جولى قاۋىشاتىنىن قۋانا جەتكىزگەن مادينا الەمدىك ساپارى اياسىندا جاپونيا, قيىر شىعىس, التاي ارقىلى موڭعوليا جەرىنە دە تابان تىرەمەك. بايكال دا – وسى ءىسساپاردىڭ ماڭىزدى مارشرۋتتارىنىڭ ءبىرى. مادينانى بۇل ساپارلارىندا دا جولداسى ولجاس جۇزەلباي ۇلى جانە الدى 11-دەگى, كىشىسى 3-كە كەلگەن بالالارىنىڭ قاسىندا بولاتىندىعى قۋانتادى. جىگەرلى جەتەكشى, بىلىكتى مامان الداعى جوسپارلارىن بولىسە كەلىپ, قانداي قيىندىق بولسا دا جەڭە ءبىلىپ, قورقىنىشتى ارتقا تاستاپ, جارقىن ويمەن العا جىلجۋدى عانا ماقسات ەتەمىن, دەيدى. ال جۋرناليست جيھانكەزدىڭ الداعى مارشرۋتى ۇزاق بولعانىمەن, ونى عاجايىپ ولكەلەر مەن تاماشا ادامدار كۇتىپ تۇرعانى انىق.
الماتى
