ەكونوميكا • 17 ماۋسىم, 2021

شارۋاعا شىنايى كومەك

551 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جالعىز تۇيەدەن باستالعان كاسىپ جالعاسىپ كەلەدى. وتىرار اۋدانىنىڭ ارىس اۋىلىندا تۇراتىن سوۆەت ەرجانوۆ كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە ەگىس القابىندا تىنباي ەڭبەك ەتىپ, ۋاقىتىندا تاماقتانباعاندىقتان اسقازانىن اۋىرتىپ العان. قىمىراننىڭ قاسيەتىنە قانىق قازاق ءدارى-دارمەككە ونشا سەنە قويماسا كەرەك, ءبىر تۇيە ساتىپ الىپ, سونىڭ سۇتىمەن ەمدەلۋگە بەكىنىپتى. اسقازانداعى اۋرۋدان ايىقتىرعان اعارعاننىڭ پايداسىن وزگەلەردىڭ دە كورگەنىن قالاپ, كەلەسى جىلى تۇيە سانىن ۇشەۋگە جەتكىزگەن. ەم ىزدەگەندەردەن بولەك, ۇلتتىق سۋسىندى اڭساپ كەلەتىندەر دە كوبەيگەن.

شارۋاعا شىنايى كومەك

زايىبى امانقىز دا وتاعا­سىن قولداپ, ويسىلقارانىڭ كوبەيگەنىن قالايدى. سوڭعى جىل­دارى جۇمىستى ۇيلەستىرۋ جاۋاپكەرشىلىگىن وزىنە العان. جانتاق, شەڭگەل, قاراسورا, الابوتا باردا تۇيە اش قالماس. دەگەنمەن شاعىن شارۋا قوجالىعى مال ازىعىن دايىنداۋ ماقساتىندا جايىلىمدىق, سۋارمالى جەر اۋماعىن ۇلعايتادى. بۇگىندە شارۋا قوجالىعى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە مال سانىن كوبەيتىپ وتىر. شارۋا كوبەيىپ بارا جاتسا, مەحانيزاتور, باقتاشى, ساۋىنشىنى ناۋقاندىق جۇمىسقا قابىلدايدى. مال ازىعىن دايىنداۋعا قاجەت «متز-80» تراكتورىن نەسيەگە العان.

ءيا, بۇل ولكەدە تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتۋدەن ەشقاشان ەرىنبەيتىن جاندار كوپ. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنان بەرى ويسىلقارا ت ۇلىگىن باعىپ-كۇتىپ, وسى ءىستىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ جولىندا ايانباي جۇمىس ىستەگەن سوۆەت ەرجانوۆ وتباسىمەن ەڭبەكقور. جەتى ۇل مەن ءۇش قىزدى جارىق دۇنيەگە اكەلگەن كوپبالالى «باتىر انا» امانقىز تاسبولاتقىزى توراعالىق ەتەتىن «عاني» شارۋا قوجالىعى بۇگىندە كوپكە ۇلگى. ۇزاق جىلدار بويى اۋىل شارۋاشىلىعى  سالاسىندا اگرونوم قىزمەتىن ادال دا جەمىستى اتقارىپ, زەينەتكەرلىك دەمالىسقا شىققان وتاعاسى سوۆەت امانقىز انانىڭ ءاربىر يگى ىسىنە قولداۋ كورسەتىپ ءجۇر.

ومىردەن كوكەيىنە تۇيگەن پايدالى اقىل-كەڭەستەرىمەن ءىستىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا قوسقان ۇلەسى زور. وسىنداي ونەگەلى اتا-انادان ادەپتى ءتالىم-تاربيە العان پەرزەنتتەرى دە شەتتەرىنەن ەڭبەكسۇيگىش, ىسكە بەيىم بولىپ ءوستى. ادال ەڭبەكپەن وتباسىن اسىراپ, ءناسىبىن تاۋىپ جۇرگەن ازاماتتار قوعامعا قاي كەزدە دە ۇلگى.

تۇڭعىش نەمەرەلەرى ابدىقا­سىم ۇلى عانيدىڭ اتىنان اشىل­عان قوجالىقتا قازىر 101 تۇيە بار. 65 تۇيەسى بار قوجالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان 10 جىلعا 30 ميلليون تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە العان. ول قارجىعا 850 مىڭ تەڭگەدەن 36 تۇيە ساتىپ الىپتى.

«بۇگىندە ەڭبەك ەتۋگە نيەتتى جان­دارعا بارلىق جاعداي جاسال­عان. قوردان العان قارجى بىزگە ۇلكەن كومەك بولدى. مال باسىن وسىرۋگە العان نەسيەمىز 16 پايىزبەن بەرىلدى, ونىڭ 10 پايىزىن مەملەكەت سۋبسيديالايدى. سوندا ءبىز نەسيەنى 6 پايىزبەن عانا تولەيمىز. بۇل – مەملەكەتتىڭ شارۋالارعا كورسەتىپ وتىرعان قولداۋى», دەيدى امانقىز تاسبولات­قىزى.

«بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ارقىلى قوجالىقتار مەن فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتارعا, جەكە كاسىپكەرلەرگە, اۋىل شارۋا­شى­­لىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆ­تەرىن اشۋعا جانە جەكە بيزنەستى كەڭەي­تۋگە مول مۇمكىندىك جاساپ كەلەدى.

بۇگىندە امانقىز تاسبولات­قىزىنىڭ ۇلى ءابدىرايىم مەن كەلىنى ايبالا بارلىق جۇمىس­تى اتقارىپ وتىر. شارۋا قوجا­لىعى قازىر 37 تۇيە ساۋادى. ءابدىرايىمنىڭ 15 جاستاعى تۇڭ­عىشى ءالىبي دە اتا-اناسىنا قولعانات بولىپ ءجۇر. ەڭبەك­سۇيگىشتىك سەكىلدى ىزگى قا­سيەت­تىڭ ۇرپاقتان ۇرپاققا جال­عاسۋى دەگەنى­مىز وسى بولسا كەرەك. يەلىگىندە 275 گەكتار جايى­لىمدىق, 28 گەكتار سۋار­مالى جەرى بار قوجالىقتا تۇيەلەر كۇنىنە 3 مەزگىل ساۋىلىپ, 200 ليتر­دەي ءسۇت الىنادى ەكەن. ءار ءليترى 500 تەڭگەگە باعالاناتىن بالداي قى­مى­رانعا سۇرانىس جوعارى. مەم­لەكەتتىك قولداۋدىڭ شاراپاتىن كورىپ, مال باسىن كوبەيتىپ وتىرعان وتباسى ەرتەڭىنە سەنىمدى ءارى شارۋاشىلىعىن تاعى كەڭەيتە ءتۇسۋدى جوسپارلاپ ءجۇر.

سونىمەن قاتار اۋىل شارۋا­شىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى  «ەڭبەك» مەملەكەت­تىك باعدار­لاما­سى اياسىندا كاسىپ­كەرلەردىڭ جوباسىن قارجىلاندىرىپ كە­لەدى. اۋىل تۇرعىندارىنا, ونىڭ ىشىن­دە شالعاي ەلدى مەكەندەگى ەڭبەكقور جۇرتقا ۇلكەن قولداۋ بولىپ وتىرعان «ەڭبەك» باعدار­لاماسىنىڭ ماقساتى – ازاماتتاردى كاسىپكەرلىككە تارتۋ. وڭىردە بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جات­قان جۇمىستار وڭ ناتيجە بەرىپ كەلەدى.

مىسالى, «اۋىل شارۋاشى­لىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق تۇركىستان فيليالىنىڭ ديرەك­­تورى مۇحيت جۋاسباي وتكەن جىلى وتىرار اۋدانى بويىن­­شا جالپى سوما­سى 363,8 ملن تەڭگە بولاتىن 78 جوبا قار­جىلاندىرىلىپ, قوسىمشا 111 جۇمىس ورنى قۇرىلعانىن ايتادى.

«بيىل جىل باسىنان بەرى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا  2,2 ملرد تەڭگەنىڭ 282 جوباسىن قارجىلاندىردى. ناتيجەسىندە 300-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. جالپى وبلىسىمىزدا بيىل 9,5 ملرد تەڭگەنىڭ شاعىن نەسيەسىن بەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەيدى فيليال ديرەكتورى مۇحيت جۋاسباي.

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار