كەشە حالىق الدىندا ەسەپ بەرگەن قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ اتالعان باعىتقا ەرەكشە توقتالدى. قازىر بارلىق سالا بويىنشا «كولەڭكەلى» ەكونوميكاعا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن وزەكتەندىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. بۇل رەتتە بيۋدجەتتى تۇراقتى كىرىس كوزدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن سالىقتىق-كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا ايرىقشا باسىمدىق بەرىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە بيۋدجەتكە 2 ترلن تەڭگە كولەمىندە قوسىمشا ءتۇسىم تۇسكەن. ونىڭ ىشىندە بىلتىر «كولەڭكەلى» اينالىمدا جۇرگەن 710 ملرد تەڭگە بيۋدجەتكە قۇيىلدى.
– «كولەڭكەلى» ەكونوميكانىڭ تومەندەۋىنە حالىقتىڭ تابىسىن جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ دا ىقپال ەتەدى. 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جالپىعا بىردەي سالىقتىق دەكلاراتسيالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى باستالدى. ونداعى ماقسات – جەكە تۇلعالاردىڭ كىرىستەرى مەن مۇلكىن باقىلاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ. سونداي-اق بۇل سىبايلاس جەمقورلىقتى تومەندەتۋگە جانە بيۋدجەتكە تۇسەتىن قوسىمشا تۇسىمدەردى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. دەكلاراتسيالاۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەدى. جاڭاشىلدىق الدىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى قامتىدى. كەيىننەن حالىقتىڭ بارلىق ساناتىنا اۋىسادى, – دەدى ە.جاماۋباەۆ.
بۇل رەتتە حالىققا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن دەكلاراتسيانى تاپسىرۋ بويىنشا ەلەكتروندى سەرۆيستەر جەتىلدىرىلدى. جاڭادان ىسكە قوسىلعاندارى دا بار. ءسويتىپ دەكلاراتسيانى تاپسىرۋدا سالىق تولەۋشىنىڭ كابينەتىن, «ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ» ۆەب-پورتالىن جانە ە-Salyq Azamat ءموبيلدى قوسىمشاسىن پايدالانۋعا بولادى. بۇگىنگى تاڭدا دەكلاراتسيالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياسىندا 462 مىڭنان استام ادام سالىق ەسەبىن تاپسىرعان. بۇل بيىلعى جوسپاردىڭ 97 پايىزىنا تەڭ.
– جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋدى تولىقتاي ەنگىزگەنگە دەيىن كەڭ اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جالعاساتىن بولادى. تسيفرلاندىرۋ جانە اكىمشىلەندىرۋ جۇمىستارى قارقىن الادى. ماقسات – ءتيىمدى فيسكالدىق جۇيە مەن ساپالى سەرۆيستى قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى بيزنەس پەن حالىققا قولايلى جاعداي جاساۋ. ول ءۇشىن ينتەگراتسيالانعان دەرەكتەر بازاسى مەن سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جۇيەسى جاڭعىرتىلادى. وسى ماقساتتا ازاماتتارىمىزدىڭ شەتەلدىك يۋريسديكتسيالارداعى قارجىلىق شوتتارى بويىنشا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىمەن مالىمەتتەر الماسۋ جاعى جولعا قويىلۋدا. ەكونوميكانى دەوفشورلاۋ جۇمىسى جانداندىرىلادى, – دەپ ناقتىلادى مينيستر.
ماسەلەن, بيىلدان باستاپ ە-Salyq Azamat ءموبيلدى قوسىمشاسى ىسكە قوسىلدى. ول كوپ دەرەكتى تولتىرماي-اق سالىق تولەۋگە, قاتە تولەمدەردى بولدىرماۋعا, ەكى مينۋت ىشىندە ونلاين تولتىرۋدى, سالىقتى اۆتوماتتى تولەۋدى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن E-Salyq Business قوسىمشاسى ازىرلەنۋدە. مۇندا جەكە كاسىپكەرلىكتى تىركەۋ مەن جابۋدى وڭايلاتۋ, سالىق ەسەپتىلىگىن ۇسىنۋ, سونداي-اق كوميسسيانى جانە فيسكالدىق دەرەكتەر وپەراتورلارىنىڭ قىزمەتتەرىنە اقى تولەۋدى الىپ تاستاۋ كوزدەلگەن. ءىرى سالىق تولەۋشىلەر ءۇشىن دەڭگەيلەس مونيتورينگ ەنگىزىلۋدە. بۇل – شىعىنداردى جانە سالىقتىق باقىلاۋ شەڭبەرىندەگى تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا جول اشاتىن سالىقتىق باسقارۋدىڭ ءتيىمدى مودەلى.
– قارجىنى قولما-قول اقشاعا اينالدىرىپ بەرەتىن فيرمالاردىڭ قىزمەتى دە – وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى. كاسىپكەرلەر مۇنى سالىق تولەۋدەن جالتارۋ ءۇشىن پايدالانادى. بۇل جاعداي ءتيىستى ساقتىق قاعيداتىن ەنگىزۋگە جانە كونتراگەنتتەردى دەربەس تەكسەرۋ ءۇشىن اشىق ينتەگراتسيالانعان دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋعا العىشارت بولدى. ءبىز ءتيىستى ساقتىق شارالارىن كورسەتۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر ازىرلەدىك. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ترانسشەكارالىق ساۋدانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن كەشەندى جوسپار ءتۇزىلدى. سونىڭ اياسىندا بىرقاتار مىندەت ايقىندالدى. جالعان ءترانزيتتى بولدىرماۋ جانە جالعان ساتىپ الۋشىلارعا تاۋارلار جەتكىزۋدى قاداعالاۋ ءۇشىن اۆتوكولىك قۇرالدارىنا ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋ تاجىريبەسى ءورىس الدى, – دەدى ە.جاماۋباەۆ.
ءمينيستردىڭ پىكىرىنشە, سالىقتار تولىق تولەنۋى ءۇشىن يمپورتتان باستاپ, بولشەك ساۋداعا دەيىنگى بۇكىل تىزبەكتى باقىلاۋ ەنگىزىلەدى. بۇدان بولەك, ەاەو ەلدەرىنىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارىمەن تاۋارلاردىڭ سانى مەن قۇنى تۋرالى اقپارات الماسۋ قامتاماسىز ەتىلەدى.
– الكوگول ونىمدەرىن تسيفرلى تاڭبالاۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوباسى جالعاسۋدا. سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ بۇدان كەيىنگى شارالارى قاناتقاقتى جوبانىڭ قورىتىندىسى نەگىزىندە وسى جىلدىڭ قازان ايىندا ايقىندالادى. سونداي-اق كەدەندىك راسىمدەردى جاقسارتۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت جانە كولىك اعىندارىن اۆتوماتتى باسقارۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزە وتىرىپ, وتكىزۋ پۋنكتتەرى جاڭعىرتىلادى. احۋالدىق ورتالىق سالۋ جانە ءبىر تەمىر جول جانە 9 اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتىن جاڭعىرتۋ جوسپارلانۋدا. زاڭسىز ساۋدا اينالىمىنا قارسى كۇرەسكە جانە بيۋدجەتكە قوسىمشا تۇسىمدەردى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باسقا دا شارا قابىلدانباق, – دەدى مينيستر.
ە.جاماۋباەۆ ۆەدومستۆونىڭ وزگە دە نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى باياندادى. ايتۋىنشا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جەتىلدىرىلەدى. بىلتىر سول ءۇشىن بيۋدجەت كودەكسىنە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. تۇزەتۋلەر ستراتەگيالىق جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن جانە بيۋدجەت قاراجاتىن بارىنشا قايتارىممەن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەردى قاراستىرادى. تۇزەتۋلەرگە سايكەس ستراتەگيالىق مىندەتتەرگە باسا نازار اۋدارىلىپ, بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى شىعىستارىنىڭ ليميتتەرى ايقىندالدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىندا ۇلتتىق جوبالاردى دايىنداۋ جونىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
– ءبىزدىڭ ماقسات – الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان تەڭگەرىمدى بيۋدجەت قالىپتاستىرۋ. بۇل رەتتە ۇلتتىق قور بيۋدجەت پروتسەسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ سانالادى. قوردىڭ اكتيۆتەرى بيىلعى
1 ماۋسىمىندا 27,6 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ۆاليۋتالىق پورتفەل 58,5 ملرد دوللارعا تەڭ. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قور 744 ملرد تەڭگەگە ءوستى. بيۋدجەت كودەكسىنە ۇلتتىق قوردان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت مولشەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قىسقارتۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل شارا قور اكتيۆتەرىنىڭ جيناقتالۋىنا جانە تاپشىلىقتىڭ بىرتىندەپ تومەندەۋىنە ىقپال ەتەدى, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
بۇدان بولەك, مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جاڭا كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە جەكەشەلەندىرۋ پروتسەسى جالعاسادى. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك مەنشىك پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ 733 نىسانىن جەكەشەلەندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار ساتىپ الۋلاردى جەتىلدىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بويىنشا زاڭ جوباسى پارلامەنتتە جاتىر. زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى ءبىر كوزدەن الۋ تاسىلىمەن وتكىزۋدىڭ 53-تەن 49-عا دەيىنگى نەگىزدەمەسىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – مەملەكەتتىك اۋديت ساپاسىن جاقسارتۋ. 2020 جىلى اۋديتورلىق قىزمەت تۋرالى زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل ينۆەستيتسيالىق احۋالدى, جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسى رەيتينگىندە «اۋديت جانە ەسەپتىلىك ستاندارتتارىن جەتىلدىرۋ» كورسەتكىشىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. اۋديتورلىق قىزمەت بويىنشا كاسىبي كەڭەس قۇرۋ كوزدەلگەن. بۇل قازاقستانداعى اۋديت سالاسىنداعى ساپانى باقىلاۋ جانە بىلىكتىلىك ەمتيحاندارى ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
