ايماقتار • 15 ماۋسىم، 2021

باۋىرلاس ەلمەن بايلانىس نىعايدى

43 رەت كورسەتىلدى

ورتاق تاريحي تاعدىر، بىرەگەي مادەني-رۋحاني قۇندىلىقتارىمىز، وزەگى ءبىر ءتىلىمىز بەن سالت-سانامىز بايلانىستىراتىن كورشى وزبەك ەلىمەن سوڭعى جىلدارى قارىم-قاتىناس نىعايا ءتۇسىپ، بارىس-كەلىستىڭ جيىلەگەنى ءمالىم.

بۇل ورايدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ 2017 جىلدىڭ قىر­كۇيە­گىن­دەگى وزبەكستان رەسپۋب­ليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارى ەكى ەل قارىم-قاتىناسىنا ەلەۋلى وزگەرىس ەنگىزگەن بولاتىن. وسى ساپار بارىسىنداعى كەلىس­سوزدەر ناتيجەسىندە ەكى مەملەكەت باس­شىلارىنىڭ 2018 جىلى قازاق­ستان­دا وزبەكستان جىلىن، 2019 جىلى وزبەكستاندا قازاقستان جىلىن وتكىزۋ جونىندەگى شەشىمى بارلىق سالاداعى بايلانىستى ارتتىرا ءتۇستى.

بۇگىندە كورشىلەس جاتقان وزبەك ەلىمەن رۋحاني-مادەني بايلانىس ەرەك­شە جولعا قويىلعان. سونداي-اق ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى نى­عاي­تۋ باعىتىنداعى جوسپار-جوبالار دا جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە تۇر­كىس­­تانداعى تىگىن فابريكاسى، شىمكەنت قالا­سىنداعى توقىما فابريكاسى سياقتى قازاقستان مەن وزبەكستان ارا­­­سىن­داعى تابىستى ونەركاسىپتىك كووپە­را­­تسيانى ايتۋعا بولادى.

قازىرگى ۋاقىتتا شىمكەنت قالا­سىن­دا مەديتسينالىق بۇيىمدار، تۇر­كىستاندا اس ءۇي پليتالارى مەن سۋ جى­لىت­قىشتار ءوندىرىسى سياقتى بىر­لەس­كەن جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. ەكى ەل اراسىنداعى اۋە قاتىناسىن كەڭەيتۋ اياسىندا بيىلعى 21 ماۋسىمدا Fly Arystan قازاقستاندىق كومپانياسى «تۇركىستان – تاشكەنت» باعىتى بويىنشا تۇراقتى رەيستەر اشادى. سونداي-اق وزبەكستان اۋماعىنا شىعاتىن جوعارى جىلدامدىقتى «تۇركىستان – شىمكەنت – تاشكەنت» تەمىر جول ماگيسترالىن جانە «داربازا – ماقتاارال» تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بۇل ماسەلە قازاقستان مەن وزبەكستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى حاتتاماعا سايكەس پىسىقتالىپ، ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاياۋ ارادا جو­با­لاردى تالقىلاۋ جونىندە وزبەك­ستان­­­نىڭ كولىك مينيسترلىگىمەن كەزدەسۋ وتكىزىلمەك.

بيىلعى قاڭتار-ساۋىردە ەكى ەل ارا­سىن­داعى تاۋار اينالىمى 1،2 ملرد دوللاردى قۇرادى، بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى كورسەتكىشتەن 41،3%-عا جانە 2019 جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىنىڭ كورسەتكىشىنەن 33،3%-عا جوعارى. وتكەن جىلى وزبەكستاندا قازاق­ستاندىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىندار سانى 809-دان 919 كومپانياعا دەيىن كوبەيدى. ال قازاقستاندا وزبەك كاپيتالىنىڭ ۇلەسى بار كاسىپورىندار سانى 1231-گە جەتكەن. ياعني قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى تامىرى تەرەڭدە جاتقان بەكەم بايلانىس بۇگىندە جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. اسىرەسە، كورشى ەلگە جاقىن ورنالاسقان تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ قوس مەملەكەتتىڭ قارىم-قاتىناسىندا الار ورنى ەرەكشە. وسى ورايدا سوڭعى ەكى-ءۇش جىلدا اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالا كەتسەك.

ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامى­تۋ ماقساتىندا الدىڭعى جىلى ناۋ­رىزدا تاشكەنت قالاسىندا قازاق­ستان – وزبەكستان بيزنەس فورۋمى وتكەن بولاتىن. وسى ءىس-شارا اياسىندا «قا­زاقستاندا جاسالعان» قازاقس­تان­دىق تاۋارلاردىڭ كورمەسى ۇيىم­داس­تى­رى­لىپ، وعان شىمكەنت قالا­سى­نىڭ 20-عا جۋىق كاسىپورنى قاتىس­تى. وزبەكستانعا ەكسپورتتالعان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولە­مى 2019-2020 جىلدارى 198،8 ملن اقش دوللارىن قۇرادى. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شىمكەنت قالاسىنىڭ وزبەكس­تان­مەن سىرتقى ساۋ­دا اينالىمى 81 295 مىڭ اقش دوللارىنا جەت­تى، ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 63 104،7 مىڭ اقش دوللارى، يمپورت –
18 190،3 مىڭ اقش دوللارى.

«بۇگىندە شىمكەنت قالاسىندا وزبەك­ستان­دىق ينۆەستورلاردىڭ قاتى­­سۋىمەن 2،8 ملرد تەڭگەگە 2 ينۆەس­تي­تسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىرىنشىسى، BAIKRA جشس-ءنىڭ «گيگيەنالىق ماقساتتاعى قاعاز بۇيىم­دا­رىنىڭ ءوندىرىسى» جوباسى. قۇنى 375 ملن تەڭگە جانە 20 جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ىسكە اسى­رىلۋدا. قىركۇيەكتە ىسكە قوسۋ كوز­د­ە­لىپ وتىر.

جىل سوڭىنا قاراي ىسكە قوسۋ جوس­پار­لانعان ەكىنشى جوبانىڭ قۇنى – 2،5 ملرد تەڭگە. «تاسساي» يندۋستريالىق ايماعىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان DentaFill Kazakhstan جشس-ءنىڭ ء«دارى دارمەك جانە گيگيەنالىق بۇيىمدار ءوندىرىسى» جوباسى بويىنشا 30 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا. سو­نى­مەن قاتار وزبەكستاندىق ينۆەستورلار بۇرىنعى «مەلانج» اق، «يۋتەكس-KZ» جشس كاسىپورىندارىن قايتا ىسكە قوسىپ، ءونىم وندىرۋدە. قازىرگى تاڭدا اتالعان كاسىپورىندار سوك Alliance textile جشس بولىپ قايتا قۇرىلعان»، دەي­دى شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات ايتەنوۆ.

ايتا كەتەلىك، «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا الدىڭعى جىلى قايتا ىسكە قوسىلعان Alliance ءجىپ ءيىرۋ فابريكاسى جىلىنا 5000 توننا ماقتا تالشىعىن وڭدەپ، 4500 توننا ءيىرىمجىپ وندىرۋگە قاۋ­قارلى. وڭتۇستىكتە وندىرىلەتىن ماق­تانىڭ بارلىعىن تولىعىمەن شىمكەنت قالاسىندا وڭدەۋ – ءۇشىنشى مەگاپو­ليس­تىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەرى انىق. بىلتىر 268 158 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ءونىم وندىرىلگەن. سونىمەن قاتار تۇركياعا – 127 توننا، رەسەيگە – 40، قىتايعا – 116 توننا جانە رۋمىنياعا – 13 توننا ءيىرىمجىپ ەكس­پورتتالعان. بۇگىندە تىگىن فابريكاسىندا 78 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.

بىلتىر شىمكەنت جانە بۇحارا، حيۋا قالالارى اراسىندا تۋريزم سالا­سىن­دا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەمو­ران­دۋمعا قول قويىلىپ، بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. اتالعان مەموراندۋم ەكى جاقتى دوستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ، الداعى ۋاقىتتا ءتۋريزمدى دامىتۋدا بىرلەسە جۇيەلى شارالار قابىلداۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى. مەموراندۋم شەڭبەرىندە پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدە ورتاق تۋريستىك ونىمدەر ازىرلەپ، ولاردى ىشكى جانە حالىقارالىق تۋريستىك نارىقتا ىلگەرىلەتۋ، جارنامالىق-ماركەتينگتىك ناۋقاندار جۇرگىزۋ جانە ەكى ءوڭىردىڭ تۋريزم يندۋسترياسىن دامىتۋدا تاجىريبە الماسۋ جوسپارلانۋدا. شىمكەنت قا­لاسى مەن سامارقاند وبلىسى اراسىندا تۋريستىك ونىمدەردى ىلگەرىلەتۋ تۋرالى ورتاق جوسپار قابىلدانعان.

بۇگىندە ميلليوننان استام شىم­كەنت­تىك تۇرعىننىڭ 17 پايىزىن (183 696 ادام) وزبەك ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى قۇرايدى. وڭىردەگى وزبەكتەردىڭ باسىم بولىگى سايرام ەلدى مەكەنىندە قو­نىس­تانعان. قالادا 4 مەكتەپ وزبەك تىلىندە ءبىلىم بەرسە، 32 مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ قازاق - وزبەك ارالاس تىلدە جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار ءۇشىنشى مەگاپوليستە وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگى جۇمىس ىستەيدى. بىرلەستىك قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى دامىتۋ، ەل بىرلىگىن بەكەمدەۋ، قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ باعىتىنداعى سىندارلى ساياساتتىڭ ىسكە اسۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. انا ءتىلى مەن مادەنيەتىن، سالت-ءداستۇرىن جاس بۋىنعا ۇيرەتۋ باعىتىندا دا اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ اتقارىلۋىنا ۇيىتقى بولۋدا. وڭىردەگى ءتۇرلى بايىپتى باس­تامالارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ، ونى ىسكە اسىرۋدا بەلسەندىلىك تانىتۋدا. ياعني وزبەك ەتنوسى وكىلدەرى ەلىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىندا ءتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتىپ، ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى. وڭىردەگى ىنتىماق-بىرلىكتىڭ نى­عايۋىنا 2003 جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اشىل­عان سايرام ەلدى مەكەنىندەگى وزبەك دراما تەاترى دا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋدا. تەاتر ءوز قىزمەتىندە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وت­باسى قۇندىلىقتارىن ساقتاۋ، وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك، جاستاردى پاتريوتتىققا تاربيەلەۋ باعىتىندا 87 قويىلىم قويدى. بۇعان قوسا، تەاتر ۇجىمى وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ – تاشكەنت، قىرعىزستاننىڭ – وش، بىشكەك، رەسەيدىڭ  –  قازان قالالارىندا گاسترولدىك ساپارمەن بولىپ، ءوز قويى­لىم­دارىن ساحنالادى. وسىلايشا ەجەلدەن اۋىلى ارالاس، قويى قورالاس باۋىرلاس قازاق ەلى مەن وزبەك ەلى ارا­سىن­داعى دوستىق قارىم-قاتىناس تامىرىن تەرەڭگە، قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى.

 

شىمكەنت

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرتەڭ ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى

ۇكىمەت • بۇگىن، 15:00

شاپپا شوت پەن «قۇيرىقتى» پىشاق

ايماقتار • بۇگىن، 08:32

ۇقساس جاڭالىقتار