سافي وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز كەشەنىنە مامان دايارلايتىن بىردەن-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى رەتىندە عىلىمي جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتىن ارتتىرۋ جولىندا اۋقىمدى وزگەرىستەرگە بەت بۇرىپ, سوڭعى ۋاقىتتا ۇلكەن ترانسفورماتسيادان وتۋدە. اسىرەسە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرۋ, حالىقارالىق قاتىناستارىن كۇشەيتۋ جانە عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.
مۇناي-گاز يندۋسترياسى, اكادەميالىق قوعامداستىق جانە بيزنەس اراسىنداعى جۇيەلى ءوزارا قارىم-قاتىناستى ورناتۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەت ديالوگ الاڭى رەتىندە ء«بىلىم-يندۋستريا-عىلىم-بيزنەس» ءوزارا ءىس-قيمىلدى ىقپالداستىرۋ پروتسەسىن بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرۋدا.
بەلسەندى ترانسفورماتسيالاۋ كەزەڭىندە ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە ۇزدىك تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – ەنەرگەتيكالىق سەكتوردى جوعارى كاسىبي كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جوبالار. ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مۆا باعدارلاماسى ءۇش باعىتتا: مۇناي ينجەنەرياسى, تۇراقتى دامۋ, ادامي رەسۋرستار سالاسىنداعى باعىتتا اشىلدى.
ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا قۇرىلعان ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ سالالىق تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتەر ورتالىعى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى تەحنولوگيالىق يننوۆاتسيالار ماسەلەلەرى بويىنشا ساراپتامالىق قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان. اتاپ ايتقاندا, ۋنيۆەرسيتەتكە تسيفرلاندىرۋ جوبالارىن ساراپتامالىق سۇيەمەلدەۋ جانە بولاشاق كاسىپتەرى بويىنشا ەكسپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردى ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ ءوز قامقورلىعىنا الۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي «ەمبىمۇنايگاز» اق مەن «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس س.وتەباەۆ اتىنداعى اتمگۋ-مەن ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويدى. اتالعان كەلىسىم نەگىزىندە «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس دەمەۋشىلىك كومەگىمەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا «مۇناي-حيميا جانە ەكولوگيا ينستيتۋتى» اشىلدى. ينستيتۋت قۇرىلىمىنا وقىتۋ ورتالىعى مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ قولدانبالى زەرتتەۋلەرى ورىندالاتىن زەرتتەۋ بەيىنىندەگى 15 زەرتحانا كىرەدى. زاۋىت جۇمىسشىلارى اكادەميالىق پروتسەسكە جانە مامانداردى دايارلاۋ ىسىنە بەلسەندى ارالاسادى. زاۋىت وسىدان 5 جىل بۇرىن ۋنيۆەرسيتەتپەن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن جاقسى جولعا قويعان.
«قازمۇنايگاز ۇك» اق جانە «ەمبىمۇنايگاز» اق قولداۋىمەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا وقۋ-وندىرىستىك پوليگونىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەنەرگيا رەسۋرستارىن, ەلەكتر جانە بالامالى ەنەرگەتيكانى ءوندىرۋ جانە تاسىمالداۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە ارنالعان ونەركاسىپتىك قوندىرعىلار ۇلگىلەرى بار تەڭدەسى جوق الاڭى بولماق. بۇل ستۋدەنتتەردىڭ العان بىلىمدەرى مەن داعدىلارىن بەكىتۋ, تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى زەرتتەۋ, وندىرىستىك ۇدەرىستەردى ناقتى ەڭبەك جاعدايىندا يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۋنيۆەرسيتەت گۋبكين اتىنداعى رمۋ, Texas A&M جانە Robert Gordon University سەكىلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە سايكەس ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋدە جانە جەتىلدىرۋ باعىتى بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس اتقارۋدا.
ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارىنىڭ 30%-ى – يندۋستريادان شاقىرىلعان لەكتورلار. يندۋستريالىق كوميتەت مۇشەلەرى ۋنيۆەرسيتەتكە ءبىلىمدى جانە تاجىريبەلى مامانداردى تارتۋمەن قاتار, وقۋ ورنىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋعا كومەكتەسۋدە. التىن سەرىكتەسىمىز – اتىراۋ ء«موز» جشس دەمەۋشىلىگىمەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا مۇناي-حيميا ينجەنەرياسى جانە ەكولوگيا ينستيتۋتى اشىلدى. جاڭارتىلعان, زاماناۋي جاڭا زەرتحانالارىمەن جابدىقتالعان ينستيتۋتتا ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز حيمياسى جانە ەكولوگيا باعىتتارى بويىنشا ماماندار دايارلانۋدا.
ىرگەلى ىزدەنىستەر
جاھاندىق ەنەرگەتيكا سيپاتىنىڭ وزگەرۋى, كليماتتىق رەتتەۋ جانە وعان بايلانىستى ەنەرگياعا الەمدىك سۇرانىستى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىستەرىندەگى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر ەنەرگەتيكالىق يندۋستريانىڭ قاتىسۋشىلارىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن قاۋىپ تۋدىرادى. وسىعان بايلانىستى ۋنيۆەرسيتەت مۇناي-گاز سالاسىنداعى كليماتتىق قۇبىلىستاردىڭ ەكونوميكالىق سالدارىن مودەلدەۋ بويىنشا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا سكولكوۆو ماسكەۋ باسقارۋ مەكتەبىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ورناتتى.
بۇل ۇيىممەن ەنەرگەتيكالىق سەكتور مەنەدجەرلەرىنە ارنالعان «ەنەرگيا الماسۋ 4.0» وقىتۋ باعدارلاماسىن, ەنەرگەتيكالىق مەنەدجمەنت سالاسىنداعى بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىندى. ەنەرگيا الماسۋ 4.0 باعدارلاماسى – ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتور كومپانيالارىنىڭ توپ مەنەدجەرلەرىن, ديرەكتورلارىن ستراتەگيالىق دامىتۋ بويىنشا وقىتۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى.
سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتە UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS (UTP) مالايزيالىق ترانسۇلتتىق مۇناي-گاز كورپوراتسياسى Petroliam Nasional Berhad-قا تيەسىلى جەتەكشى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن سەرىكتەستىك ورناتىلعان. اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق نانوتەحنولوگيا جانە «جاسىل تەحنولوگيالار», گيبريدتى ەنەرگەتيكالىق جۇيە, ينتەللەكتىلى قالا جانە تۇراقتى دامۋ سەكىلدى ماڭىزدى سالالاردى قامتيدى.
وتكەن جىلى بىرقاتار پروفەسسور-وقىتۋشىمىز عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ, مونوگرافيالىق جۇمىستارىن جارىققا شىعاردى. پروفەسسور-وقىتۋشىلارىمىزدىڭ بىرلەسىپ جاساعان جۇمىسىنا «قاتتى جول توسەمىن دايىنداۋ ادىسىنە» اۆتورلىق پاتەنت بەرىلدى. سونداي-اق «گەوەكولوگيا» عىلىمي زەرتحاناسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرىنىڭ «مۇناي ءوندىرۋ كەنورىندارى جۇتاڭدانعان توپىراعىن زەرتتەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى جاساقتاۋ» اتتى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىنا اۆتورلىق كۋالىك بەرىلدى.
سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى «1:1 000 000 ماسشتابتاعى كاسپي ءوڭىرىنىڭ گەولوگيالىق مازمۇنداعى گاج اتلاس قارتاسى» حالىقارالىق جوباسىن جاساۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەولوگيا, گەوفيزيكا جانە گەوحيميا عىلىمي ورتالىعىنىڭ وسى تاقىرىپتاعى جوباسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان بايقاۋدا جەڭىسكە جەتتى. جوبا ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ گەولوگيالىق قۇرىلىمىن ناقتىلاپ, پايدالى قازبالاردىڭ جاڭا كەن ورىندارىن اشۋ بولاشاعىن باعالاۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاعى ءبىر عىلىمي جەتىستىگى – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ گەولوگيا, گەوفيزيكا جانە گەوحيميا عىلىمي ورتالىعى بۇعان دەيىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مۇناي مەن گازدىڭ انتيكلينالدى ەمەس تۇزاقتارىن كەشەندى زەرتتەۋ» تاقىرىبى بويىنشا عىلىمي جوبانى تابىستى ىسكە اسىرۋى.
اكادەميالىق ۇتقىرلىق جانە حالىقارالىق قاتىناستار
2020-2021 وقۋ جىلى لوكداۋنعا قاراماستان اتمگۋ ءۇشىن وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتارعا تولى جىل بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەر مەن عىلىمي-پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى, قوس ديپلومدى باعدارلاما جانە شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.
سولاردىڭ بىرقاتارىنا توقتالا كەتسەك, س. وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى PETRONAS تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن (UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS) ونلاين فورماتتا ەكىجاقتى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەموراندۋم نەگىزىندە ەكى ۋنيۆەرسيتەت اراسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن قولداۋ, ستۋدەنتتەر مەن پروفەسورلىق-وقىتۋشى قۇرامىنىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ايتالىق, ىنتىماقتاستىق اياسىندا اتمگۋ پروفەسسورلىق-وقىتۋشى قۇرامى مالايزيادان تاعىلىمدامادان وتۋگە, ال ماگيسترانتتار مەن Phd دوكتورانتتارعا وقۋلارىن سول ەلدە جالعاستىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر.
سافي وتەباەۆ اتىنداعى مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى مەن ۋنيۆەرسيتەت لوتارينگي (University of Lorraine) اراسىندا گەولوگيا جانە مۇناي-گاز باعىتىندا ءوزارا سەرىكتەستىك ورناتىلۋدا.
فرانتسيانىڭ توتال پروفەسسورلار قاۋىمداستىعى (Total Professeurs Associes) مەن Total E&P Kazakhstan كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن توتال ەنەرگەتيكالىق مەكتەبى (TESS) ۇيىمداستىرىلىپ,
وعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلىق قۇرامى مەن ستۋدەنتەر قاتىستى.
ۋنيۆەرسيتەتتە سونىمەن قاتار ۆيرتۋالدى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى جۇزەگە اسۋدا. بۇل باعدارلاما بويىنشا بۇگىندە 40-تان استام ستۋدەنت ءبىلىم الدى. ونىڭ ىشىندە 5 ستۋدەنت مالايزيانىڭ پەتروناس ۋنيۆەرسيتەتىندە ۆيرتۋالدى موبيلدىلىك باعدارلاماسى بويىنشا وقىدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاعى دا ءبىر ماڭىزدى جوباسى – كاسپيلىك SDG حابى. حاب اياسىندا بىرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, ستۋدەنتتەردىڭ ستارتاپ-جوبالارى كونكۋرستارى مەن حاكاتوندار, كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار وتكىزۋ, كاسپيدىڭ تۇراقتى دامۋ جەلىلىك ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ جوسپارى بار. س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىندە بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى عالامدىق كوممۋنيكاتسيالار دەپارتامەنتىنىڭ قولداۋىمەن قۇرىلعان كاسپي حاب-قا (Caspian SDG Hub) كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاۋىمداستىعى دا وڭ ىقىلاس تانىتىپ وتىر. بىرلەسكەن جوبانىڭ اياسىندا قاۋىمداستىق قۇرامىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 9 رەكتورى كاسپي حاب اياسىندا (Caspian hub on sustainable development goals) ءوزارا سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. وسى قۇجات نەگىزىندە كاسپي ماڭى ايماعىندا كەشەندى تۇردە ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ەكولوگيالىق كومپونەنتتەردى بىرىكتىرۋ ارقىلى تۇراقتى دامۋعا باعىتتالعان جوبالارعا كۇش سالىنباقشى. وسىلايشا, بۇگىنگى تاڭدا س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى ساپالى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, وقۋ ورنىنىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرۋ مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعى اياسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.
گۇلزادا شاكۋليكوۆا,
سافي وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
