ءبىلىم • 14 ماۋسىم, 2021

ءبىلىم مەن يندۋستريانى ۇشتاستىرعان ۋنيۆەرسيتەت

663 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ دامۋىنىڭ نەگىزى – ءبىلىم مەن عىلىم. ء«بىلىم-يندۋستريا-عىلىم-يننوۆاتسيا» ينتەگراتسياسى ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋدىڭ تەمىرقازىعى بولىپ وتىرعان قازىرگى كەزەڭدە ۋنيۆەرسيتەتتەر دە وسى ينتەگراتسيانىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى.

سافي وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز كەشەنىنە مامان دايار­لايتىن بىردەن-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى رەتىندە عىلىمي جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتىن ارتتىرۋ جولىندا اۋقىمدى وزگەرىستەرگە بەت بۇرىپ, سوڭعى ۋاقىتتا ۇلكەن ترانسفورماتسيادان وتۋدە. اسىرەسە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرۋ, حالىقارالىق قاتىناستارىن كۇشەيتۋ جانە عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. 

مۇناي-گاز يندۋسترياسى, اكادە­ميا­لىق قوعامداستىق جانە بيزنەس ارا­سىنداعى جۇيەلى ءوزارا قارىم-قا­تى­ناستى ورناتۋ ماقساتىندا ۋني­ۆەر­سيتەت ديالوگ الاڭى رەتىندە ء«بىلىم-يندۋستريا-عىلىم-بيزنەس» ءوزارا ءىس-قيمىلدى ىقپالداستىرۋ پرو­تسەسىن بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرۋدا.

بەلسەندى ترانسفورماتسيالاۋ كەزە­ڭىندە ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە ۇزدىك تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – ەنەرگەتيكالىق سەكتوردى جوعارى كاسىبي كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جوبالار. ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بە­رەتىن مۆا باعدارلاماسى ءۇش با­عىتتا: مۇناي ينجەنەرياسى, تۇ­راقتى دامۋ, ادامي رەسۋرستار سالاسىنداعى باعىتتا اشىلدى.

ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا قۇرىل­عان ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ سا­لا­لىق تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتەر ور­تالىعى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى تەح­نولوگيالىق يننوۆاتسيالار ماسە­لە­لەرى بويىنشا ساراپتامالىق قول­داۋ كورسەتۋگە ارنالعان. اتاپ ايت­قاندا, ۋنيۆەرسيتەتكە تسيفرلاندى­رۋ جوبالارىن ساراپتامالىق سۇيە­مەل­دەۋ جانە بولاشاق كاسىپتەرى بويىن­شا ەكسپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لامالارىن ازىرلەۋ.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ وڭىرلىك ۋني­ۆەرسيتەتتەردى ونەركاسىپتىك كاسىپ­ورىنداردىڭ ءوز قامقورلىعىنا الۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي «ەم­بى­مۇنايگاز» اق مەن «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس س.وتەباەۆ اتىنداعى اتمگۋ-مەن ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويدى. اتالعان كەلىسىم نەگىزىندە «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس دەمەۋشىلىك كومەگىمەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا «مۇناي-حيميا جانە ەكولوگيا ينستيتۋتى» اشىل­دى. ينستيتۋت قۇرىلىمىنا وقى­تۋ ورتالىعى مەن جەر قويناۋىن پاي­دالانۋشىلاردىڭ قولدانبالى زەرت­تەۋلەرى ورىندالاتىن زەرتتەۋ بەيى­نىندەگى 15 زەرتحانا كىرەدى. زاۋىت جۇمىسشىلارى اكادەميالىق پروتسەس­كە جانە مامانداردى دايارلاۋ ىسىنە بەلسەندى ارالاسادى. زاۋىت وسىدان 5 جىل بۇرىن ۋنيۆەرسيتەتپەن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن جاقسى جولعا قويعان.

«قازمۇنايگاز ۇك» اق جانە «ەمبىمۇنايگاز» اق قولداۋىمەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا وقۋ-وندىرىستىك پوليگونىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەنەرگيا رەسۋرس­تارىن, ەلەكتر جانە بالامالى ەنەرگەتيكانى ءوندىرۋ جانە تاسىمالداۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە ارنالعان ونەركاسىپتىك قوندىرعىلار ۇلگىلەرى بار تەڭدەسى جوق الاڭى بولماق. بۇل ستۋدەنتتەردىڭ العان بىلىمدەرى مەن داعدىلارىن بەكىتۋ, تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى زەرتتەۋ, وندىرىستىك ۇدە­رىس­تەردى ناقتى ەڭبەك جاعدايىندا يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۋنيۆەرسيتەت گۋبكين اتىنداعى رمۋ, Texas A&M جانە Robert Gordon University سەكىلدى جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ حالىقارالىق تاجىري­بەسىنە سايكەس ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋدە جانە جەتىلدىرۋ باعىتى بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس اتقارۋدا.

ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارىنىڭ 30%-ى – يندۋستريادان شاقىرىلعان لەكتورلار. يندۋستريالىق كوميتەت مۇشەلەرى ۋنيۆەرسيتەتكە ءبى­لىم­­دى جانە تاجىريبەلى مامان­دار­­­دى تار­تۋ­مەن قاتار, وقۋ ورنىن ماتە­ريال­­دىق-تەحنيكالىق جاب­دىق­­تاۋعا كو­مەك­تەسۋدە. التىن سەرىك­تەسى­مىز – اتىراۋ ء«موز» جشس دەمەۋ­شى­لىگى­مەن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا مۇ­ناي-حيميا ينجەنەرياسى جانە ەكو­­لوگيا ينستيتۋتى اشىلدى. جاڭار­تىل­عان, زاماناۋي جاڭا زەرتحانا­لارىمەن جاب­دىقتالعان ينس­تيتۋتتا ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز حيميا­­سى جانە ەكولوگيا باعىتتارى بويىنشا ماماندار دايارلانۋدا.

ىرگەلى ىزدەنىستەر

جاھاندىق ەنەرگەتيكا سيپاتى­نىڭ وزگەرۋى, كليماتتىق رەتتەۋ جانە وعان بايلانىستى ەنەرگياعا الەم­دىك سۇرا­نىستى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىس­تەرىن­دەگى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر ەنەر­گە­تي­كالىق يندۋستريانىڭ قاتىسۋ­شى­لارىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن قاۋىپ تۋدىرادى. وسىعان بايلانىستى ۋني­­ۆەرسيتەت مۇناي-گاز سالاسىنداعى كلي­­­ماتتىق قۇبىلىستاردىڭ ەكو­نو­ميكالىق سالدارىن مودەلدەۋ بو­يىن­­شا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا سكول­كوۆو ماسكەۋ باسقارۋ مەكتە­بى­­مەن ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ورناتتى.

بۇل ۇيىممەن ەنەرگەتيكالىق سەك­تور مەنەدجەرلەرىنە ارنالعان «ەنە­رگيا الماسۋ 4.0» وقىتۋ باع­دار­لا­ماسىن, ەنەرگەتيكالىق مەنەدج­مەنت سالاسىنداعى بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىندى. ەنەرگيا الماسۋ 4.0 باعدارلاماسى – ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتور كومپانيالارىنىڭ توپ مەنەد­جەر­لەرىن, ديرەكتورلارىن سترا­تەگيالىق دامىتۋ بويىنشا وقىتۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى.

سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتە UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS (UTP) مالايزيالىق ترانس­ۇلتتىق مۇناي-گاز كورپوراتسيا­سى Petroliam Nasional Berhad-قا تيە­سىلى جەتەكشى زەرتتەۋ ۋنيۆەر­سي­تەت­ت­ەرىمەن سەرىكتەستىك ورناتىلعان. اتال­عان ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتى­ماقتاستىق نانوتەحنولوگيا جانە «جاسىل تەحنولوگيالار», گيبريدتى ەنەرگەتيكالىق جۇيە, ينتەللەكتىلى قالا جانە تۇراقتى دامۋ سەكىلدى ماڭىزدى سالالاردى قامتيدى.

وتكەن جىلى بىرقاتار پروفەس­سور-وقىتۋشىمىز عىلىمي-زەرت­تەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ, مونو­گرافيالىق جۇمىستارىن جا­رىق­قا شىعاردى. پروفەسسور-وقىتۋ­شى­لا­رىمىزدىڭ بىرلەسىپ جاساعان جۇ­مى­سىنا «قاتتى جول توسەمىن دايىن­داۋ ادىسىنە» اۆتورلىق پاتەنت بەرىل­دى. سون­داي-اق «گەوەكولوگيا» عى­لى­­مي زەرت­حاناسىنىڭ عىلىمي قىز­مەت­كەرى­نىڭ «مۇناي ءوندىرۋ كەنورىن­دارى جۇ­تاڭد­انعان توپىراعىن زەرتتەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا ۇسىنىس­تاردى جاساقتاۋ» اتتى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىنا اۆتورلىق كۋالىك بەرىلدى.

سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت عالىم­دارى «1:1 000 000 ماسشتاب­تاعى كاسپي ءوڭىرىنىڭ گەولوگيالىق مازمۇنداعى گاج اتلاس قارتاسى» حالىقارالىق جوباسىن جاساۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. س.وتەباەۆ اتىن­داعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ گەولوگيا, گەوفيزيكا جانە گەوحيميا عىلىمي ورتالىعىنىڭ وسى تاقىرىپتاعى جوباسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مي­نيسترلىگى ۇيىمداستىرعان باي­قاۋدا جەڭىسكە جەتتى. جوبا ناتي­جەسىندە ءوڭىردىڭ گەولوگيالىق قۇ­رىلىمىن ناقتىلاپ, پايدالى قازبا­لاردىڭ جاڭا كەن ورىندارىن اشۋ بولاشاعىن باعالاۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاعى ءبىر عى­لىمي جەتىستىگى – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ گەو­لوگيا, گەوفيزيكا جانە گەوحيميا عىلىمي ورتالىعى بۇعان دەيىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مۇناي مەن گازدىڭ انتيكلينالدى ەمەس تۇزاقتارىن كەشەندى زەرتتەۋ» تاقىرىبى بويىنشا عىلىمي جوبانى تابىستى ىسكە اسىرۋى.

 

اكادەميالىق ۇتقىرلىق جانە حالىقارالىق قاتىناستار

2020-2021 وقۋ جىلى لوكداۋنعا قارا­ماستان اتمگۋ ءۇشىن وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتارعا تولى جىل بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەر مەن عىلىمي-پەداگوگيكالىق قىزمەت­كەر­لەردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى, قوس ديپ­لومدى باعدارلاما جانە شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.

سولاردىڭ بىرقاتارىنا توقتالا كەتسەك, س. وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى PETRONAS تەحنولوگيالىق ۋني­­ۆەر­­سي­تەتىمەن (UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS) ونلاين فور­ماتتا ەكىجاقتى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاس­تىقتى دامىتۋ جونىندەگى مەموران­دۋمعا قول قويدى. مەموراندۋم نەگى­زىندە ەكى ۋنيۆەرسيتەت اراسىندا عى­لىمي-زەرتتەۋ جانە جوعارى ءبى­لىم بەرۋ قىزمەتىن قولداۋ, ستۋدەنت­تەر مەن پروفەسورلىق-وقىتۋ­شى قۇ­را­مى­نىڭ اكادەميالىق ۇت­قىر­لىق باع­دارلاماسىنىڭ جۇزە­گە اسۋىن قام­تاماسىز ەتۋ جۇمىس­تارى جۇر­گىزى­لۋ­دە. ايتالىق, ىنتى­ماق­تاستىق ايا­سىن­دا اتمگۋ پروفەسسورلىق-وقى­تۋ­شى قۇرامى مالايزيادان تاعى­لىم­دا­مادان وتۋگە, ال ماگيسترانتتار مەن Phd دوكتورانتتارعا وقۋلارىن سول ەلدە جالعاستىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر.

سافي وتەباەۆ اتىنداعى مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى مەن ۋنيۆەرسيتەت لوتارينگي (University of Lorraine) ارا­سىندا گەولوگيا جانە مۇناي-گاز با­عىتىندا ءوزارا سەرىكتەستىك ورناتىلۋدا.

فرانتسيانىڭ توتال پروفەسسور­لار قاۋىمداستىعى (Total Profess­eurs Associes) مەن Total E&P Kazak­hstan كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن توتال ەنەرگەتيكالىق مەكتەبى (TESS) ۇيىم­داستىرىلىپ,

وعان ۋنيۆەر­سي­تەت­تىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلىق قۇرامى مەن ستۋدەنتەر قاتىستى.

ۋنيۆەرسيتەتتە سونىمەن قاتار ۆيرتۋالدى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باع­دارلاماسى جۇزەگە اسۋدا. بۇل باع­دار­لاما بويىنشا بۇگىندە 40-تان استام ستۋدەنت ءبىلىم الدى. ونىڭ ىشىن­دە 5 ستۋدەنت مالايزيانىڭ پەت­روناس ۋني­ۆەرسيتەتىندە ۆيرتۋالدى موبيل­دىلىك باعدارلاماسى بويىن­شا وقىدى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاعى دا ءبىر ما­ڭىزدى جوباسى – كاسپيلىك SDG حابى. حاب اياسىندا بىرلەسكەن عى­لى­مي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, ستۋ­دەنتتەردىڭ ستارتاپ-جوبالارى كون­ك­ۋرستارى مەن حاكاتوندار, كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار وتكىزۋ, كاسپيدىڭ تۇراقتى دامۋ جەلىلىك ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ جوس­پارى بار. س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىندە بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى عالامدىق كوممۋنيكاتسيالار دەپارتامەنتىنىڭ قولداۋىمەن قۇرىلعان كاسپي حاب-قا (Caspian SDG Hub) كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ مەم­­لە­كەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاۋىم­داس­تىعى دا وڭ ىقىلاس تانىتىپ وتىر. بىرلەسكەن جوبانىڭ اياسىن­دا قاۋىم­داستىق قۇرامىنداعى مەم­لە­­­كەت­­تىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 9 رەكتورى كاسپي حاب اياسىندا (Caspian hub on sustainable development goals) ءوزارا سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. وسى قۇجات نەگىزىندە كاس­پي ماڭى ايماعىندا كەشەندى تۇردە ەكو­نو­ميكالىق, الەۋمەتتىك, ەكو­­لو­­گيا­لىق كوم­پونەنتتەردى بىرىك­تىرۋ ارقىلى تۇراقتى دامۋعا باعىت­تالعان جوبالارعا كۇش سالىنباقشى. وسىلايشا, بۇگىن­گى تاڭدا س.وتەباەۆ اتىنداعى اتى­راۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى سا­پا­لى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, وقۋ ورنى­نىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرۋ مەن حالىق­ارالىق ىنتىماقتاستىعى اياسىن كەڭەيتۋ جۇ­مىس­تارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.

 

گۇلزادا شاكۋليكوۆا,

سافي وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار