ادەبيەت • 13 ماۋسىم, 2021

جازاتىن تاقىرىپ كوپ

580 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىنگىدەي تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىعان ۋاقىتىندا قوعام­دا دا, ادامدا دا كوپ وزگەرىس­تەر پايدا بولدى. ماسەلەن, قازىر ءبارى قول­­جەتىمدى. اقپارات اعىن­ىنىڭ جىلدامدىعى سونشا­لىق, اي­نالا­مىزداعى جاقسىلى-جا­ماندى وقيعالاردىڭ ءبارى حالىق­تىڭ نازا­رىندا. ءتىپتى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ادامداردىڭ ءومى­رىن دە, تىرشىلىگىن دە, مىنەزىن دە تانۋعا بولادى. قوعامداعى بۇل اشىق­­­تىقتىڭ ادەبيەتكە, جازۋعا اسەرى بار ما؟..

جازاتىن تاقىرىپ كوپ

ادەبي ساۋالدامامىزدىڭ كە­زەك­­تى قوناعى – جازۋشى-دراما­تۋرگ مادينا ومار. ءداستۇرلى سۇراق: نە جازىپ ءجۇرسىز؟

– جازۋدى كاسىپ ەتكەن ادامعا جا­زاتىن نارسە وتە كوپ. قاراپ تۇر­ساڭىز, قازىرگى قوعام, زامان بارلىق مۇم­كىندىكتى بەرىپ وتىر. اسىرەسە قازىر­گى زامان – جازۋشى ءۇشىن تاپتىرمايتىن كەن ءتا­رىزدى. قازىپ تا اۋرە بولمايسىڭ, بار­لىعى (قازى­نا-بايلىق) جەردىڭ بەتىنە شىعىپ, شا­شىلىپ جاتىر. كەڭەس كەزىندەگى اقىن-جازۋ­شىلاردان ءبىزدىڭ ارتىق­شىلى­عىمىز وسى. ادام بالاسى دا سان قيلى, قيتۇرقى بولمىسىن جا­سى­رىپ-جاۋىپ اۋرە بولمايدى. كەرى­سىنشە, «مەن مىنادايمىن, ماعان قاراشى» دەگەندەي بىرىنەن-ءبىرى اسى­رىپ, نەشە ءتۇرلى قىلىقتار مەن مىنەزدەرىن جا­ريا ەتىپ, جانتالاسادى. كەز كەل­گەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شانى نەمەسە پىكىرلەردى ال دا پور­ترەت جاساي بەر. ادامدار وسى­لاي بەتپەردەلەرىن سىپىرىپ, ارسىزدانعان سايىن جازۋ­شى قاۋىم  قۇتىرىناتۇسەدى (شىعار­ماشىلىق تۇرعىسىنان) دەگەن ويدامىن. دەگەنمەن بۇل وز­گەرىس­تەرگە نە سەبەپ؟ اقىل-وي كە­مىستىگى ەپيدەمياسى ما الدە ەسەپ­سىز ەركىندىك, قۇدايدى ۇمىتۋ ادامزاتتى ماس قىلا ما؟

ءبىر وكىنىشتىسى, بىزدە جاقسى شى­­عار­مالار كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ,  كوزى قاراقتى وقىرمانعا جە­تىپ جاتقان جوق. ادەبي كىتاپ – ادام جانىنىڭ تاربيەشىسى بولسا, قازىر­گى تاڭدا وقىرمان (حالىق) مەن سول اقىلدى, مەيىرىمدى تاربيەشى ءبىرىن-ءبىرى كورمەيدى, ءبىر-بىرىمەن كەز­دەسپەيدى.  

كوركەمدىك سۇزگى, رەداكتسيالىق القا دەگەن ۇعىم مۇلدە جوعالدى. ول, ءبىر جاعىنان, جازامىن, جاز­عانىمدى كىتاپ ەتىپ باسىپ شىعا­رامىن دەگەن ادامعا بارلىق مۇم­كىندىكتى بەرەتىن بولسا, ەكىنشى جا­عىنان, وقىرمان جاقسى مەن جاماندى, كوركەم تۋىندى مەن شالاجانسار گرافوماندىق تۇسى­نىكتىڭ اراجىگىن اجىراتا الماي قالدى. كىمنىڭ جارناماسى, مەنەدجمەنتى مىقتى – سول توپ باستايتىنداي, سونداي ءبىر ءۇردىس پايدا بولدى.

بىزگە شۇعىل تۇردە ادەبيەتتانۋ­شىلاردان تۇراتىن بەدەلدى ءبىر ۆەدوم­ستۆو, ينستيتۋت كەرەك. ول قۇ­رام­عا اقىن-جازۋشىلار سياق­تى شىعارماشىلىق ادامدارى ەن­بەۋى ءتيىس. سەبەبى ونەر جۇر­گەن جەردە باسەكە, داۋ-داماي, ادام­دىق قارىم-قاتىناس جۇرەتىنى زاڭ­دى. ول توپ – سالقىنقاندى, كاسى­بي ادامداردان, تەك قانا عالىم­داردان تۇرۋى ءتيىس. جانە بۇل اۋقىمدى, ۇلكەن قۇرىلىم بو­لۋى كەرەك. سەبەبى نارىققا شى­عىپ, وقىرماندارعا ۇسىنىلىپ جات­قان كىتاپتا ەسەپ جوق. سولاردى جۇيەلەپ, ەسەپتەرىن, قو­رى­تىندىلارىن ماقالا تۇرىن­دە تۇراقتى جاريالاپ وتىراتىن (الەۋمەتتىك جەلىلەر, گازەت-جۋر­نالدار ارقىلى, جيناقتار تۇ­رىندە), وزگە تىلدەرگە اۋدارۋ ءۇشىن ىرىكتەۋلەر جاسايتىن ء(دال قازىرگى, بۇگىنگى ادەبيەتكە) مەملەكەتتىك ينستيتۋت كەرەك... وسى ماسەلەنى كوتەرىپ دابىل قاعاتىن ءسات تۋدى.

ەگەر جالپىدان جالقىعا ءوتىپ, ء«وزىڭ نە تىندىرىپ ءجۇرسىڭ» دەگەن ساۋالعا اۋاتىن بولساق, مەن توعىز جىل­دىڭ ءجۇزى بولدى, م.اۋەزوۆ اتىن­داعى قازاق مەملەكەتتىك دراما تەاترىندا دراماتۋرگ بولىپ قىزمەت ەتىپ كەلە جاتىرمىن. وزىن­دىك جۇمىس جاساپ, مونو بولسىن, كوپ كەيىپكەرلى بولسىن, ءوز سپەك­تاكلىندە باس رولدە ويناعىسى كەلەتىن اكتەرلەردىڭ يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن پەسالار ىزدەيمىز, اۆتورلارعا تاپسى­رىس بەرەمىز, كەيدە ء(تىپتى كوپ جاع­دايدا) ءوزىمىز جازىپ بەرەمىز, ينس­تسە­نيروۆكالار جاسايمىز. وسى تەاتر­داعى توعىز جىلدىق ەڭبەك وتى­لىمدە جيىرماعا جۋىق پەسا جازىپپىن. قازىر عانا اكتريسا گ.شىڭعىسوۆانىڭ تاپسىرىسىمەن «ۇزىلگەن ءان» اتتى ميۋزيكل­دى جازىپ بولا سالىپ, اكتەر ج.سادىرباەۆتىڭ مونوسپەكتاكلگە تاپسىرىسىن قابىلداپ الدىم. وسىنداي ۇزدىكسىز شىعارماشىلىق پروتسەسس ءجۇرىپ جاتىر... 

– شىعارماشىلىق وي-سى­رى­ڭىز­­بەن بولىسكەنىڭىزگە راحمەت.

سوڭعى جاڭالىقتار