ونەر • 10 ماۋسىم, 2021

ۋاقىت ءۇنىن تارازىلاعان تۋىندىلار

265 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارى ەل تاريحىنداعى ەرەكشە ۋاقىت. بۇل ادامزات بالاسىنا الاپات قاسىرەت شەكتىرگەن سۇم سوعىس اياقتالىپ, ەت جاقىنىنان ايىرىلعان جۇرت كۇيزەلىستەن, ۋايىم-قايعىدان ەندى-ەندى ەس جيا باستاعان كەزەڭ بولاتىن. سۋرەتشىلەر قالامىنداعى تۇرمىس شاتتىعىن, تابيعات كوركەمدىگىن, ادام سۇلۋلىعىن جىرلاعان ءتۇرلى تۋىندىلار ءومىردى قايتا تىرىلتكەندەي ەدى.

ۋاقىت ءۇنىن تارازىلاعان تۋىندىلار

ۋاقىت ءۇنىن ءادىل تارازىلاعان مۇنداي كارتينالار كورەرمەندى ءدال سول كەزەڭگە, تاپ سول مەكەن­گە ءيىرىپ اكەتكەندەي اسەرگە قال­­دىراتىنى بار. سولاردىڭ ىشىند­ەگى ەڭ ىرگەلى تۋىندىلار ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۇ­راجايىنىڭ قورىندا ساق­تاۋلى تۇر. كۇنى كەشە ونەر ورداسىنىڭ زاماناۋي شەتەل ونەرى قورىنان جيناقتالعان رەسەي شەبەرلەرىنىڭ قولتاڭ­باسىنان سىر شەرتەتىن كورمە ەسىك اشتى.

ۆلاديمير رۋتشتەيننىڭ 1957 جىلى جازعان «جەڭىستەن سوڭ» دەپ اتالاتىن جۇمىسى ءوزىنىڭ اتاۋىمەن دە, ەموتسيو­نالدىق مازمۇنىمەن دە بۇكىل كورمەنىڭ وزەگىن ۇستاپ تۇر. سۋرەتتە – كوركەم دە جىگەرلى جاس جىگىتتەر فۋتبول ماتچىن­دا جەڭىسكە جەتكەن زاۋىت كو­مانداسىنىڭ وكىلدەرى ەكە­­نى بايقالادى. ولاردىڭ جۇز­دەرىنە شۋاق ۇيالاتقان جەڭىس قۋا­­نىشى, جەڭىس شاتتىعى. شا­كىرتتەر جىگەرىنە ريزا بولعان جاتتىقتىرۋشىنىڭ تۇلعاسى دا ەستە قالارلىقتاي. اننا كوس­تينانىڭ «مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشى» دەپ اتالاتىن جا­­رىق پەن باقىت سەزىمىنە تولى سەرپىندى جۇمىسى دا قۇ­رى­لى­مى جاعىنان الدىڭعى كوم­پو­زيتسياعا جاقىن.

كورمەدە قازاقستان تاقى­رىبى ايرىقشا ءۇن قاتادى. بۇ­كىل ەلدىڭ باسىن قوسقان تىڭ يگەرۋ تاريحي وقيعاعا اي­نال­عانى ءمالىم. 1954 جىلى كوك­تەمدە ون مىڭداعان ادام دالا ءتوسىن تىلگىلەپ جاڭا جەر­لەردى باعىندىرۋعا ات­تاندى. بۇل وقي­عادان سۋرەت­شىلەر دە شەت قالعان جوق. كور­مەدەگى لي­ريكالىق ەكپىنگە تولى ۆا­لەن­تين بوگدانوۆتىڭ «دوس­تاردان حات», يرينا ۆيت­ماننىڭ «جا­ڭا جەردە», روستيسلاۆ سلە­توۆتىڭ «تىڭ­عا» جۇمىستارى جاس تىڭ يگەرۋ­شىلەردىڭ «شا­تىرداعى» ءومىرىن كورسەتەدى. كورمەدەگى پاۆەل كوريننىڭ ماس­­كەۋ مەتروسىنداعى بەكەت­تىڭ ساندىك جابدىقتارىنا ارنالعان ەسكيزدەرى الماتىلىق كورەرمەننىڭ نازارىنا العاش رەت ۇسىنىلىپ وتىر. اسىرەسە نوۆوسلابوتسكايا مەتروسى ۆي­تراج­دارىنىڭ ەسكيزدەرى ەرەك­شە قىزىقتى. ولاردىڭ نەگى­زىندە ەسكىلىكتى ماتالاردىڭ ور­­نەكتەرىمەن ورىلگەن وسىمدىك­تەك­تەس گۇلدى ناقىشتاردان قۇ­رالعان كۇردەلى كومپوزيتسيا­لار دا كورمە قابىرعاسىنان ورىن العان.

كورمەدە ايەلدەر بەي­نەسى باسىم. سەرگەي گەراسي­موۆ پەن لەونيد كاباچەكتىڭ, ستە­پان دۋدنيك پەن الەك­ساندر ءپۋشنيننىڭ كەسكىندەمە­لە­رىندەگى اۋىلدىڭ ەڭبەككەر ايەل­­دەرى اسەرلى بەينەلەنگەن. كوشپەلى كورمەگە كەلگەن جۇ­مىس­شى قىزدار كونستانتين دوروحوۆ كارتيناسىنىڭ نەگىزگى كەيىپ­كەرلەرىنە اينالعان. ساياباقتا سەرۋەن قۇرعان قۇربى قىزدار الەكسەي تكاچەۆتىڭ شابىتىنا دەم بەرسە, جول جيەگىندە نە­مە­ر­ەسىن جەتەكتەگەن اجەيلەر گلەب سا­ۆينوۆتىڭ قىلقالامىنا ىلىك­كەن.

كورمە جەتەكشىسى گالينا سىرلىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, 1960-جىلدارى ماسكەۋدىڭ كور­كەمسۋرەت كورمەلەرى ديرەك­تسياسى مۋزەيگە بىرقاتار تۋىن­دىسىن سىيعا تارتقان. ال كەي­بىر تۋىندى اۆتورلاردىڭ وزىنەن تىكەلەي ساتىپ الىنسا كەرەك. ايتالىق, ۆيكتور ورەش­نيكوۆتىڭ «سۋرەتشى ا.ف.كوس­تينانىڭ پورترەتى». پەتر كونچالوۆسكيدىڭ «بالا­لايكا ۇستاعان بالا» جانە «سۋ­قۇيعىشتاعى جۇپارگۇل», اريستارح لەنتۋلوۆتىڭ «قى­رىققابات بەينەلەنگەن ناتيۋرمورت», الەكساندر وسمەركيننىڭ «ەرەۆان ناتيۋرمورتى» اتتى جۇ­مىستارى كەڭەس ونەرىندەگى ءىرى سۋرەتشىلەردىڭ تىكەلەي مۇرا­گەرلەرىنەن الىنعان.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار