مىسالى, سوزاق اۋدانىنا قاراستى اققولتىق ەلدى مەكەنىندەگى شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى جالپى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەنىنە 20 جىل بولعان تۇلەكتەر توزىعى جەتكەن مەشىتتە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. مەشىتتىڭ كۇمبەزىن اۋىستىرىپ, اجارىن كەلتىردى. الدىنا 15 مەترلىك باستىرما, كوپشىلىك جينالاتىن ورىن جاسادى, اسحانا سالدى. وت جاعاتىن قازاندىعىن جاڭارتىپ, جىلى ەدەندى توسەدى. مەشىتتىڭ ءىشىنارا ارلەۋ-سىرلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, جاڭارتتى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا 10 ملن تەڭگە قاراجات جۇمسالعان. «اۋىلدا قالىپتاسقان ءداستۇر بار. مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەر جىلدا اۋىلدى كوركەيتۋگە اتسالىسىپ, جاعدايى تومەن وتباسىلارعا كومەك قولىن سوزادى. ءبىلىم وشاقتارىن ۇمىتپايدى. الدىڭعى جىلدارى مەشىتكە «گازەل» اۆتوكولىگىن دە سىيلاعان بولاتىن», دەيدى اۋىل وكرۋگىنىڭ اكىمى بولات ەسەنقابىل ۇلى.
ال سوزاق اۋدانى, تاستى اۋىلىنىڭ اباي جالپى ورتا مەكتەبىن 2001 جىلى بىتىرگەن تۇلەكتەرى اۋىلدىڭ ورتالىق ناۋرىز جانە اباي كوشەسىنە جارىقتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. وسى اۋىلدىڭ 2011 جىلى مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەرى لاتىن تىلىندە جازىلعان «جۇرەكشە TASTY» ماعىناسىندا مونۋمەنتىن تارتۋ ەتتى. سونداي-اق سوزاق اۋىلىنىڭ «سوزاق» مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ تۇلەكتەرى جالعىزباستى اناعا تۇرعىن ءۇي سالىپ بەردى. ءتورت بولمەلى ۇيدە اۋىز سۋ, جارىق جانە جىلۋ جۇيەسى ورناتىلعان. سوڭعى ۇلگىدەگى زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. اۋلاسى دا ارلەنگەن. جاڭا باسپاناعا يە بولعان جالعىزباستى انا سالامات ەراليەۆا قۋانىشىن ءبولىسىپ, جەرلەستەرىنە العىسىن ءبىلدىردى. جالپى سوزاقتىق مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ 20 جىلدىق مەرەكەلەرىنە وراي دەمەۋشىلىك جاساپ, تۋعان جەردىڭ تۇلەۋىنە ۇلەس قوسۋى داستۇرگە اينالعان. ماسەلەن, بىلتىر ءبىر ءۇي كوپبالالى جالعىزباستى اناعا بەرىلسە, بيىل سوزاق اۋىلىندا ءۇش ءۇي بوي كوتەرۋدە. سونىمەن قاتار, بۇعان دەيىن اۋىلدىڭ كىرەبەرىسىنە كيىز ءۇي مەن اۋىل ورتالىعىنا بايتەرەكتىڭ ءمۇسىنى ورناتىلعان بولاتىن.
تۇلكىباس اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى اباي اتىنداعى مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 20 جىل بۇرىنعى تۇلەكتەرى تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزە الماي جۇرگەن كوپبالالى وتباسىعا 4 بولمەلى باسپانا سىيلادى. وتاعاسىنىڭ مۇگەدەكتىگى بار وتباسى 13 جىل جالدامالى پاتەردە تۇرىپ كەلگەن. بۇدان وزگە, اۋدانداعى قاراعاشتى اۋىلىندا داۋان جالپى ورتا مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى ءتورت بىردەي مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانى بار تاجىباەۆتار وتباسىنىڭ قۇلاپ قالعان ءۇيىن قايتا تۇرعىزىپ, باسپاناسىن جاڭارتىپ, ورتالىق مەشىتتىڭ جىلۋ جۇيەسىن جۇرگىزىپ بەرگەن. ال تۇركىستان قالاسىنىڭ جاستارى جالعىزباستى, كوپبالالى اناعا ءۇي سىيلادى. «بەكزات» شاعىن اۋدانىنىڭ 1990 جىلى تۋعان جىگىتتەرى 6 بالانىڭ اناسىنا جاڭا ءۇي سوعىپ, تارتۋ ەتتى. ايتا كەتەرلىگى, ءۇيدىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن دەمەۋشىلەر مەن جىگىتتەر اسارلاتىپ, وزدەرى جۇرگىزگەن. بۇعان دەيىن «بەكزات» شاعىن اۋدانىنىڭ 1988 جانە 1989 جىلى تۋعان جىگىتتەرى ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا ەكى وتباسىنىڭ باسپانالى بولۋىنا سەبەپشى بولعان ەدى. سونداي-اق كەنتاۋ قالاسىنا قاراستى اششىساي اۋىلى №7 ج.جاباەۆ مەكتەبىنىڭ 2001 جىلعى تۇلەكتەرى ساياباققا بالالار ويىن الاڭشاسىن ورناتىپ, بالدىرعانداردى قۋانتتى. ءدال وسىنداي تارتۋدى 1984 جىلى تۋعان تۇلەكتەر 9 مامىر – جەڭىس كۇنىنە وراي, اۋىل پاركىندە ورنالاسقان «ماڭگىلىك الاۋ» مونۋمەنتىن قايتا جاڭارتىپ, ۇلى جەڭىستىڭ 76 جىلدىعىنا كەرەمەت سىي جاساعان بولاتىن. تولە بي اۋدانى قاينار ەلدى مەكەنىنىڭ «قاينار» جالپى ورتا مەكتەبىنىڭ 20 جىل بۇرىن تۇلەپ ۇشقان شاكىرتتەرى «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» مارافونى اياسىندا اۋىلدىڭ اتاۋى جازىلعان كىرەبەرىس قاقپا ورناتىپ, ارنايى اشىلۋ سالتاناتىن وتكىزدى. قازىعۇرت اۋدانىندا ءبىلىم ۇياسىنان وسىدان 20 جىل بۇرىن تۇلەپ ۇشقان قانىش ساتباەۆ مەكتەبىنىڭ شاكىرتتەرى وزدەرى ءبىلىم العان مەكتەپكە زاماناۋي, قۇنى 4 ملن تەڭگەلىك جازعى سپورت الاڭشاسىن سالىپ بەردى.
قايىرىمدىلىق شارالارى جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارى تاراپىنان دا جاسالۋدا. مىسالى, جەتىساي اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى, Nur Otan پارتياسىنان سايلانعان اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتى ءاليحان ۋتانوۆ وتباسىنىڭ اتىنان «اسىقاتا» جالپى ورتا مەكتەبىنە زاماناۋي سپورت الاڭشاسىن سالىپ بەردى. شاعىن فۋتبول, ۆولەيبول جانە باسكەتبول ويناۋعا بولاتىن نىساننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا دەپۋتات بۇگىنگى جەتكەن جەتىستىكتەردىڭ بارلىعى دا مەكتەپتەن العان ءبىلىم مەن تاربيەنىڭ ارقاسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«بىز بۇل مەكتەپتى ءبىتىرىپ كەتكەنىمىزبەن قازىر ءبىزدىڭ پەرزەنتتەرىمىز, نەمەرەلەرىمىز وسىندا ءبىلىم الىپ جاتىر. كەلەشەكتە ءتۇرلى جىلداردا مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەر جينالىپ, وزدەرى وقىعان مەكتەپتەرىنە وسىنداي الاڭشالار سالىپ, كومەك بەرىپ وتىرسا ەكەن دەگەن نيەتتەمىز», دەيدى زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, جوعارعى سوت جانىنداعى عىلىمي-كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ مۇشەسى مۇقتارحان ۋتانوۆ.
بايدىبەك اۋدانى, كەڭەستوبە اۋىلىندا وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى, كاسىپكەر عابيدەن قاپالباەۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن سالىنعان زاماناۋي شاعىن فۋتبول الاڭشاسى پايدالانۋعا بەرىلدى. فۋتبولدى جاقسى كورەتىن اۋىل جاستارى ءۇشىن بۇل – تاماشا سىيلىق. ياعني شىنىعامىن, شىڭدالامىن دەگەن اۋىل جاستارى ءۇشىن بۇل الاڭشانىڭ ەسىگى ءاردايىم اشىق بولماق. بۇل وڭىردەگى قايىرىمدىلىق جانە اۋىلدىڭ گۇلدەنۋىنە ۇلەس قوسۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ بىرقاتارى عانا جانە وسى باعىتتاعى يگى ىستەر جالعاسىن تاباتىنى ءسوزسىز.
