ناقتى ءبىر كۇن بەلگىلەنبەسە دە, جيىنعا قاتىسقان مەملەكەتتەردىڭ كوبى كونفەرەنتسيا وتكىزىلگەن ءدال 1 ماۋسىمدى قۇپ كوردى. بۇل, اسىرەسە, كەڭەس وداعىنا مۇشە مەملەكەتتەردە رەسمي مەرەكەگە اينالدى. البەتتە, بۇل كۇن ۇلكەن مەرەكە رەتىندە جانە بارلىق ەلدە بىردەي تويلانباسا دا, بالالار ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى كەرەگىن ەسكە سالىپ تۇرادى. ماسەلەن, اقش-تا بالالار كۇنى 20 قاراشادا اتالىپ وتىلەدى.
بالالاردى قورعاۋ كۇنى بەلگىلەنگەن كەزدە بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ناسىلىنە, جىنىسىنا, تۇسىنە, دىنىنە, شىققان تەگىنە قاراماستان, ءار بالانىڭ ماحابباتقا, جاقسى تاماقتانۋعا, مەديتسينالىق قورعاۋعا, تەگىن بىلىمگە, زورلىقتان قورعالۋ مەن بەيبىت كۇندە ءومىر سۇرۋگە قۇقىعى بار دەگەن ورتاق قارار قابىلدادى.
بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ مۇشەلەرىنەن باسقا, البانيا, الجير, بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا, ەكۆادور, گرۋزيا, گەرمانيا, سولتۇستىك كورەيا, موڭعوليا, ميانما, موزامبيك, پولشا, رۋمىنيا, سەربيا, سلوۆاكيا, سلوۆەنيا, تانزانيا, يەمەن دە 1 ماۋسىمدا بالالاردى قورعاۋ كۇنىن تويلايدى.
20 قاراشانىڭ دا ءوز سەبەبى بار. 1959 جىلى 20 قاراشادا بۇۇ باس اسسامبلەياسى بالالار قۇقىعى دەكلاراتسياسىن قابىلدادى. ال 30 جىلدان كەيىن ءدال وسى كۇندە باس اسسامبلەيا بالالار قۇقىعى كونۆەنتسياسىن قارادى.
جوعارىدا اتالعان ەكى قۇجاتتىڭ دا جاھاندىق ساياساتتا ماڭىزى زور. ماسەلەن, 54-باپتان تۇراتىن بالالار قۇقىعى كونۆەنتسياسىندا بالالاردىڭ ءومىر سۇرۋگە, اتى-ءجونى بولۋىنا, ءبىر ەلدىڭ ازاماتتىعىن الۋعا قۇقىعى سىندى نەگىزگى قۇقىعىنان سوعىس, اپاتتىق جاعداي سىندى توتەنشە جاعدايلاردا قورعانۋىنا دەيىن كورسەتىلگەن.
كونۆەنتسيادا جاقسى وتباسىدا ءومىر ءسۇرۋ, تۇلعانىڭ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاساۋ, ءبىلىم بەرۋدەن بولەك, ونىڭ رۋحاني دامۋى دا ءسوز بولعان.
البەتتە, بالانىڭ قۇقىعىن نەگىزگى قورعاۋشىلار – ونىڭ اتا-اناسى. دەگەنمەن اتا-انا دا كەيدە قاۋقارسىز. سوندىقتان بالانىڭ قورعالۋى – مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان بالدىرعاننىڭ ءبىلىم الۋى, مادەني كەمەلدەنۋى, تاماقتانۋى سىندى كەي ماسەلەلەر دە ۇكىمەتكە جۇكتەلەتىن مىندەت.
الايدا قاي مەملەكەتتە دە كۇرمەۋى شەشىلمەي تۇرعان ماسەلە – زورلىق-زومبىلىق. يۋنيسەف ۇسىنعان مالىمەتكە نازار سالساق, اقش-تا 10 بالانىڭ بىرەۋى – زورلىق-زومبىلىق قۇربانى. ال ولاردىڭ 90 پايىزىن وزدەرى تانيتىن, سەنەتىن ادامدار زورلايتىن بولىپ شىققان. قازاقستاندا دا بۇل – وزەكتى ماسەلە. وعان قوسا, ەلىمىز بالالاردىڭ وزىنە قول جۇمساۋى بويىنشا ناشار ستاتيستيكامەن كوزگە ءتۇسىپ وتىر. 2016 جىلى قازاقستان بالالاردىڭ وزىنە قول سالۋى بويىنشا الەمدە 2-ورىندا بولدى.
بۇگىنگى تاڭدا الەم بويىنشا بالالار قۇقىعىنىڭ قورعالۋىن قاداعالاپ, سول جولدا جۇمىس ىستەپ جاتقان بىرنەشە ۇيىم بار. سونىڭ ىشىندە ECPAT International ۇيىمى بۇگىنگى تاڭدا بالالار قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا ۇلكەن قۇرىلىم بولىپ سانالادى. بانگكوكتا ورنالاسقان ۇيىم بالالار ەڭبەگىن قاناۋ جانە ولاردى ساتۋ سىندى وزەكتى ماسەلەلەردى دە نازاردا ۇستايدى.
«بالالار قۇقىعى بويىنشا حالىقارالىق جەلى» توبى بۇل ماسەلەگە مادەنيەت پەن زاڭ تۇرعىسىنان قارايدى. ونىڭ مۇشەلەرى – زومبىلىققا قارسى ادىلەت ىزدەۋشىلەر.
PLAN International ۇيىمى الەمنىڭ 76 مەملەكەتىندە جۇمىس ىستەيدى. ولار كوبىنە بالالاردى قولداۋدى ماقسات ەتەدى. ال Save the Children حالىقارالىق ۇيىمى الەمنىڭ 120 مەملەكەتىنە قىزمەتكەرلەرىن جىبەرۋ ارقىلى بالالاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسۋدا.
بۇلاردان بولەك, WE Charity, «بالالار قۇقىعى بويىنشا حالىقارالىق بيۋرو», World Vision, Humanium ۇيىمدارى دا وسى جولدا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. سوعىس جاعدايىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان سيريا, اۋعانستانداعى بالالاردىڭ دا جاعدايى – نازاردا. دەگەنمەن ۇكىمەتتەر مەن ۇلكەن ۇيىمدار قانشا باعدارلاما جازىپ, جوبالاردى قولعا السا دا بالالاردىڭ بارلىعى بىردەي قاۋىپسىز ورتادا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوق. بالالار قۇقىعىنىڭ قورعالۋى, ولاردىڭ ءومىر ساپاسىنىڭ ارتۋى ەرەسەكتەر قابىلدايتىن شەشىمدەرگە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن جانە ولاردىڭ بالالىق شاعىنىڭ الاڭسىز ءوتۋى دە ۇلكەندەر جاۋاپكەرشىلىگىندە ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ابزال.
