سۇحبات • 30 مامىر, 2021

اقىن تاعدىرى – كينو تىلىندە

622 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق كينوسى تاريحىندا جەكەلەگەن اقىن-جازۋشىلاردىڭ ومىرىنە ارنالعان كوركەم فيلمدەر كوپ ەمەس. ءتىپتى تەرەڭدەپ ويلانساڭىز, ەسىڭىزگە دەرەكتى فيلمدەردەن باسقا ەشتەڭە تۇسپەيتىن سياقتى. شىعارماشىلىق ادامدارىنىڭ تاعدىر جولى اۋىر, سوقپاقتى دەپ جاتامىز. ادەبيەتىنە جاقسى شىعارمالار سىيلاعان قالام يەلەرىنىڭ ءومىرى, ورتاسى, قوعامى وقىرمانعا ارقاشان تاڭسىق. القيسسا.

 

اقىن تاعدىرى – كينو تىلىندە

ونەر ادامدارىنىڭ شى­عار­­ما­شىلىق جۇمىستارى­نا سۇراۋ سالاتىن ساۋالداما­مىز­دىڭ بۇگىنگى قوناعى – قا­زاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن ءارتىسى, حالىقارالىق كينو­فەستيۆالداردىڭ لاۋرەاتى, رەجيسسەر بولات قالىمبەتوۆ. ءداس­تۇرلى سۇراق: قانداي فيلم ءتۇسىرىپ جاتىرسىز؟

– ءبىز «مۇقاعالي» اتتى كي­نو­كارتينانى اياقتادىق. اقيىق اقىننىڭ 90 جىلدىعىنا ارنال­عان جۇمىسىمىز تاۋەل­سىزدىگىمىزدىڭ 30 جىل­دى­عىمەن دە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر.

فيلم مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قارجى­لان­دىرۋىمەن تۇسىرىلگەن «قازاق­فيلمنىڭ» تۋىندىسى. جالپى, مۇقاعالي اعا تۋ­را­لى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋ بۇ­­رىننان ارمانىم بولدى. بۇل – اقىننىڭ ەستەلىكتەرىن وقىپ, مۇقاعاليتانۋشىلارمەن كەڭە­سىپ, ۇزاق جىل ىشتەي دايىندالىپ كەلگەن ءفيلمىم.

ستسەناريىن قالامگەر جۇ­سىپ­بەك قورعاسبەك ەكەۋمىز جاز­دىق. پروديۋسەرى المات ماسا­ليم, كومپوزيتورى نيكيتا كا­رەۆ, قويۋشى وپەراتورى ەدىگە نۇسىپ­­بەكوۆ, قويۋشى سۋرەتشى ەرمەك وتەگەنوۆ.

مۇقاعاليدىڭ تالانتى بارى­نە ءمالىم, سوندىقتان اقىن­نىڭ از عانا عۇمىرىن, وت­با­سىن, ورتا­سىن, سول ۋاقىت­تاعى قوعامدى ءفيلم­نىڭ نەگى­زىنە الدىق.

كينوعا دايىندالىپ, ىزدە­نىپ جۇرگەن كەزدە قولىما قا­دىر مىرزاليەۆتىڭ ء«يىرىمى» ءتۇس­تى. سوندا: «قازاقتار ءبارىن كەشى­رەدى, بىراق سەنىڭ ءتىرى جۇر­گەنىڭدى كەشىرە المايدى», دەيدى. وسى ءسوزدىڭ استارى, فيلوسوفياسى ماعان قاتتى اسەر ەتتى. قادىر اقىن سونشالىقتى نەدەن كەيىدى؟ نەگە ولاي ايتتى؟ وسى ويدىڭ توڭىرەگىندە وي­لانا باستادىم. بۇل ىشكى تول­عانىس بىزگە مۇقاعالي تۋرالى كينونىڭ وزەگىن تابۋعا كومەك­تەستى.

فيلمدە اقىن وبرازىنان بولەك فاريزا وڭعار­سىنوۆانىڭ, باۋىرجان مو­مىش­ ۇلىنىڭ, نۇرعيسا تىلەن­ديەۆتىڭ بەينەسى بار.

– مۇقاعاليدىڭ ءرولىن كىم سومدادى؟

–اسىلانبەك جانبا­لاەۆ.­­ ال باۋىرجان اتامىز­دى وي­ناعان تەاتر اكتەرى­ باۋىر­­جان قاپتاعاەۆ. نۇر­عيسا اعانى قاجىمۇقان اتا­مىزدىڭ نەمەرەسى, كومپوزيتور باقىتجان قاجىمۇقان, لاشىن اپانى تولعاناي تال­عات, مۇقاعاليدىڭ اناسى ناعيمانى قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى جامال سايداح­ماتوۆا سومدادى.

– كينو ءتۇسىرۋ بارىسىن­دا قانداي قيىندىقتار بولدى؟

– قازىر الماتىدا ترامۆاي جوق. ەسىك-تەرەزەلەردىڭ ءبارى پلاس­تيك. سونىمەن, ءبىز بۇرىن­عى الماتىنىڭ اتموسفەراسىن ىزدەپ, بۇكىل قازاقستاندى ارالادىق. سوڭىندا وسكە­مەنگە توقتادىق. ول جاقتا ارحيتەك­تۋرالىق جاعىنان ال­ماتىعا ۇقساس جەرلەر كوپ ەكەن ءارى ترامۆاي دا بار. ال مۇقاعاليمەن قوشتاسۋ ەپيزودىن جازۋشىلار وداعىندا تۇسىردىك. ەسكى ۇكىمەت ءۇيى دە كادرعا ىلىكتى. كينو ءۇش تىلدە, 1 ساعات 50 مينۋتقا سوزىلدى. فيلمدە ءسوز از, كوبىنە ۆيزۋالدى كورىنىستەر, مۋزىكا...

پاندەميالىق جاعدايعا بايلانىستى ءفيلمنىڭ پروكات­قا شىعۋى كەشەۋىلدەدى. كينو­ستۋ­ديانىڭ جوسپارى بويىنشا, قازان ايىنىڭ 7-سىنەن باس­تاپ نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىندا پرەمەراسى وتكى­زىل­مەك. قازىر شەتەلدىك فەستيۆالدەرمەن كەلىسىمشارت ءجۇرىپ جاتىر, جانرى سايكەس كەلسە, فيلم الەمدىك ارەنادا دا باق سىناۋى مۇمكىن.

– الداعى ۋاقىتتا قان­داي جوسپار بار؟

– «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دار­لاماسى اياسىندا 24 جا­سىن­دا كەڭەس وداعىنىڭ حا­لىق ءارتىسى اتاعىن العان كۇلاش بايسەيىتوۆانىڭ ومىرىنە ار­نالعان كينوعا دايىندالىپ جاتىرمىز. ستسەناريىن جۇ­سىپبەك قورعاسبەكپەن قولعا ال­دىق. بۇل كىسى دە 45 جاسىندا ومىر­دەن وتكەن. مۇن­دا دا سول كەزدەگى ورتا, ءانشى­نىڭ ءومىرى, اي­نالاسى – شارا جيەنقۇلوۆا, ەۆگەني برۋ­سي­لوۆسكي, جۇمات شا­نين, قانابەك بايسەيىتوۆ, قۇر­مانبەك جانداربەكوۆتەر  سۋرەتتەلەدى.

– شىعارماشىلىق جوسپارىڭىزبەن بولىس­كە­نىڭىز­گە راحمەت. ءفيلم­دى اسى­عا كۇتەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار