الەمدى ابىگەرگە سالعان پاندەميا جاعدايىنا قاراماستان وتكەن جىلى «ەۋرازيالىق بانكتىڭ» جالپى تابىسى ەكى ەسەگە دەيىن ۇلعايعان. جىل كولەمىندە اتقارىلعان جۇمىستار مەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ تىڭ تەتىكتەرىن سارالاعان بانك باسشىلىعى ۇيىمنىڭ جەتىستىكتەرى مەن ناقتى ناتيجەلەرىن جاريالادى. دەرەكتەردى سويلەتسەك, تۇتاس ەل كولەمىندە 4 ملن تۇرعىن اتالعان بانك قىزمەتتەرىن تۇتىنادى. ياعني «ەۋرازيالىق بانك» قازاقستانداعى قارجىلىق كليەنتتەر بازاسىنىڭ اۋقىمى جونىنەن ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن.
– قاتەرلى ىندەت 2020 جىلى ۇلكەن قاۋىپ ءتوندىردى. الايدا ءبىز بانكتىڭ بيزنەسى مەن كليەنتتەرى ءۇشىن كۇتىلگەن تاۋەكەلدەردى جوسپارداعىدان گورى ەرتەرەك ەڭسەردىك. نەگىزگى قارجىلىق كورسەتكىشتەر ءوستى: ءبىز اكتيۆتەر مەن كاپيتالداندىرۋ كولەمىن ۇلعايتتىق, ەڭ باستىسى تەڭدەستىرىلگەن تولەمگە قابىلەتتى كليەنتتەر بازاسىن ساقتاپ قالدىق. 2020 جىلدىڭ ناتيجەلەرى تسيفرلى بانكينگتىڭ ايتارلىقتاي دامىعانىن كورسەتەدى. كارانتيندىك شەكتەۋلەر اكتسيونەرلەردىڭ پاندەمياعا دەيىن قابىلداعان بيزنەس-مودەلدى ترانسفورماتسيالاۋ جانە بانكتە جەكە تسيفرلى بلوك قۇرۋ تۋرالى شەشىمىنە سەرپىن بەردى. بانكتىڭ 2020 جىلعى تۇراقتى پايداسى ءبىزدىڭ وسى باعدارلامادان شىعۋىمىزدى تەزدەتۋ ءۇشىن قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا قوسىمشا پروۆيزيالاردى مەرزىمىنەن بۇرىن قالىپتاستىرۋعا سەرپىن اكەلدى. ناتيجەلەرگە كوڭىلىمىز تولدى جانە بيزنەسىمىزدىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا وڭ تەحنولوگيالىق وزگەرىستەردى جوسپارلاپ وتىرمىز. «ەۋرازيالىق بانكتىڭ» قىزمەتتەرىنە قول جەتكىزۋ قاشىقتاعى بايلانىس ارنالارى, تسيفرلى سايكەستەندىرۋ كومەگىمەن, سونداي-اق بولىمشەلەر جەلىسى ارقىلى وڭاي, ىڭعايلى جانە جىلدام بولا تۇسپەك, – دەيدى بانكتىڭ باسقارما توراعاسى ۆالەنتين موروزوۆ.
باسقارما باسشىسى اتاپ وتكەندەي, «ەۋرازيالىق بانك» توبىنىڭ اكتيۆتەرى 2020 جىلى 13%-عا ۇلعايعان. 2019 جىلعى 1,057 ترلن تەڭگەدەن 1,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن العا جىلجۋ ناقتى ناتيجەنى كورسەتىپ وتىر. ال جالپى قارىز قورجىنى 2020 جىلدىڭ 12 ايىندا 644,788 ملرد تەڭگەدەن 562,433 ملرد تەڭگەگە دەيىن تومەندەگەن. ماماندار نەسيەلەۋدىڭ قۇلدىراۋى قاتاڭ كارانتيندىك شەكتەۋلەر مەن ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى ەكەنىن العا تارتتى. وسى رەتتە كليەنتتەردىڭ دەپوزيتتەرى مەن شوتتارىنداعى قاراجات مولشەرى 19,2%-عا وسكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل ءوز كەزەگىندە ازاماتتاردىڭ قارجىلىق ۇيىمعا دەگەن سەنىمىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. ەكىنشى جاعىنان پاندەميا كەزىندە حالىق پەن بيزنەس وكىلدەرى شىعىن مولشەرىن ايتارلىقتاي ازايتىپ, اقشالاي رەزەرۆتەرىن بانك شوتتارى مەن سالىمداردا ساقتاۋدى ءتيىمدى كورگەنىن اڭعارتادى.
بىلتىر «ەۋرازيالىق بانكتى» قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى Tengri Bank پەن «استانا بانكى» سالىمشىلارىنىڭ تولەمدەرى بويىنشا اگەنت رەتىندە قايتادان تاڭداعان بولاتىن. شوعىرلاندىرىلعان تازا پايدا ءبىر جارىم ەسەگە, ناقتىراق ايتقاندا 6,8 ملرد تەڭگەگە دەيىن وسكەن. نەسيەلەۋدەن باسقا, نەگىزگى كىرىس كوزدەرى كونۆەرسيالىق وپەراتسيالار مەن كارتوچكالىق بيزنەستەن الىنعان كىرىستەردى قۇرايدى. پاندەميا جاعدايىندا بانكتىڭ اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار دا ءوز جەمىسىن بەرگەن. ماسەلەن رەسەيلىك ەنشىلەس بانكتى ساتۋدان تۇسكەن زالالدى ەسەپكە الماعاندا, توپتىڭ پايداسى 2020 جىلى ەكى ەسە ءوستى, بۇل رەسۋرستاردى مەملەكەتتىك ساۋىقتىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا مىندەتتەمەلەردى مەرزىمىنەن بۇرىن جابۋعا مۇمكىندىك بەرگەن.
2020 جىلى بانكتىڭ مەنشىكتى كاپيتالى بانك اكتسيونەرلەرىنىڭ جارنالارى جانە 2019 جىلعا ديۆيدەند تولەۋدەن باس تارتۋ ەسەبىنەن 10%-عا 109,050 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. بۇل ءوز كەزەگىندە بانك كاپيتال جەتكىلىكتىلىگى بويىنشا بارلىق نورماتيۆتەردى ورىندادى دەگەندى بىلدىرەدى.
وسى تۇستا وپەراتسيالىق تيىمدىلىك ارتا تۇسكەنىن ايرىقشا اتاي كەتۋگە بولادى. ايتالىق, شىعىنداردىڭ كىرىستەرگە قاتىناسى (cost to income) 38,7%-دان 36,8%-عا تومەندەگەن.
بانكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, بولشەكتىك بيزنەس پەن تسيفرلى ونىمدەر جەلىسىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن پورتفەلدەگى ۇلەستى ارتتىرۋعا, جەكە تۇلعالار ءۇشىن جاڭا سەرۆيستەر مەن شەشىمدەر ۇسىنۋعا مۇمكىندىك ارتا تۇسكەن. اتاپ ايتقاندا, بولشەك بيزنەس ماسشتابى جونىنەن بانك قازاقستان بانكتەرى اراسىندا 5-ءشى ورىنعا تۇراقتادى. ال قازاقستاننىڭ تاۋار نەسيەلەۋ نارىعىندا بانك ۇلەسى 12,5%-دى قۇراپ وتىر. بانك وتاندىق اۆتونەسيە بەرۋ نارىعىنداعى كوشباسشىلىعىن ساقتاپ, وسى سەگمەنتتە كوش باسىندا تۇر.
پاندەمياعا بايلانىستى بولشەك كرەديتتەر پورتفەلى 2020 جىلى جەكە كاسىپكەرلەردىڭ (جك) قارىزدارىن ەسەپكە العاندا 17,5%-عا دەيىن كەمىگەن, ولاردى ەسەپكە الماعاندا قارىز پورتفەلى 430,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بولشەك كليەنتتەرگە بەرىلگەن نەسيەلەر قۇرىلىمىنىڭ باسىم بولىگىن قامتاماسىز ەتىلمەگەن تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر مەن اۆتونەسيەلەر ەنشىلەگەن. سوندىقتان بانك بيزنەس-مودەل تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە تاۋەكەلدەردى باقىلاۋ مىندەتتەرىنە نازار اۋدارۋدى جۇيەلى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
«بولشەك بيزنەستەگى ەكىنشى ءىرى باعىت اۆتونەسيەلەۋ بولىپ تابىلادى. 2020 جىلى اۆتونەسيەلەر 37,1%-عا ازايدى, ولاردىڭ كولەمى ءبىر جىل بۇرىن 108,1 ملرد تەڭگەگە قاراعاندا 88,7 ملرد تەڭگەگە جەتتى, بۇل كارانتيندىك شەكتەۋلەرگە جانە سەرىكتەستەر جەلىسى ارقىلى نەسيەلەۋدىڭ ۋاقىتشا قولجەتىمسىزدىگىنە بايلانىستى بولدى. ەل ءۇشىن اسا كۇردەلى بولعان 2020 جىلى بانك كارانتين كەزەڭىندە كىرىس كوزدەرىن جوعالتقان كليەنتتەرگە نەسيەلەر مەن ءبولىپ تولەۋ كارتالارى بويىنشا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋعا جاردەمدەستى.
قارىز الۋشىلاردىڭ 10%-ى, ياعني 183 مىڭ ادام نەسيە مەرزىمىن ۇزارتۋدى راسىمدەدى, بۇل رەتتە وتىنىشتەردىڭ 94%-ى ءموبيلدى بانك نەمەسە ەۋرازيالىق بانكتىڭ ينتەرنەت-سايتى ارقىلى بەرىلدى. 15 مىڭ كليەنتتىڭ كارتالار بويىنشا تولەم مەرزىمى كەيىنگە قالدىرىلدى», دەيدى ۆالەنتين موروزوۆ.
بىلتىر بانك 290 مىڭعا جۋىق جاڭا كارتا شىعارعان بولسا, جىل قورىتىندىسى بويىنشا كارتالار پورتفەلى 1,140 ملن دانانى قۇراعان. بانكتىڭ دەبەتتىك تولەم كارتالارىنا سۇرانىس كارانتيندىك شارالارعا قاراماستان جوعارى بولدى دەيدى ماماندار. بۇعان بانك كارتاسىنا تاپسىرىس بەرۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن پروتسەسى, كۋرەر ارقىلى كليەنتتىڭ ۇيىنە جەتكىزىلۋى, كارتالار بويىنشا ءتيىمدى شارتتاردىڭ ۇسىنىلۋى جانە بەيىلدىلىك باعدارلاماسىنىڭ قارقىندى جۇمىس ىستەۋى ىقپال ەتكەن. بانك پاندەميا كەزىندە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان كليەنتتەرگە ارناپ 42 500 تەڭگەنى قۇرايتىن مەملەكەتتىك قولداۋ تولەمدەرىن الۋ ءۇشىن 23 مىڭنان استام كارتا ۇلەستىرگەن. دەبەتتىك كارتالارداعى قالدىق كولەمى 2020 جىلى 4,6 ملرد تەڭگەگە ءوسىپ وتىر.
Smartbank ءموبيلدى قوسىمشاسىندا بولشەك قىزمەت كورسەتۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ وڭ باعىتتا ءوسۋى تسيفرلى ساتۋ ارنالارىن جەدەل تۇردە يگەرۋدىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرىنە اينالعان. وسىعان سايكەس قاشىقتان جۇرگىزىلەتىن كارتوچكالىق وپەراتسيالار (اۋدارىمدار, ساتىپ الۋلار) كولەمى دە ۇلعايىپ كەلەدى. وتكەن جىلى كارتالار بويىنشا ورتاشا چەك 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 10%-عا, وپەراتسيالار سانى 16%-عا, ال ساتىپ الۋ جانە اۋدارىم جاساۋ وپەراتسيالارىنىڭ جالپى سوماسى 27%-عا وسكەن. وسى ورايدا «ەۋرازيالىق بانك» بولشەك بيزنەستى تسيفرلى ترانسفورماتسيالاۋدى ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنا ارقاۋ ەتىپ, ازاماتتاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە جاۋاپ بەرەتىن جاڭا تەحنولوگيالىق ونىمدەر مەن سەرۆيستەردى ىسكە قوسۋدى جالعاستىرىپ, تسيفرلى نارىققا قاتىسۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋدى كوزدەيدى.
بانكتىڭ تاعى ءبىر تابىس كوزى كورپوراتيۆتىك بيزنەس. بۇگىندە كورپوراتيۆتىك كليەنتتەردىڭ بازاسى 17,2 مىڭ زاڭدى تۇلعانى قۇرايدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەگمەنتى قىزمەتتىڭ باسقا باعىتتارىنداعى تاۋەكەلدەر تەڭگەرىمىن تەڭەستىرەدى ءارى كورپوراتيۆتىك كليەنتتەرمەن الداعى قارىم-قاتىناستار ءۇشىن پلاتفورما قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە بولشەك بيزنەستىڭ دامۋىنا ىقپال ەتپەك. شوب سەگمەنتى قازاقستانداعى باسقارۋ تۇرعىسىنان ەڭ كۇردەلى تەتىك, سەبەبى كاسىپكەرلىك ءىرى كورپوراتسيالارمەن سالىستىرعاندا ءالسىز دامىعان, زالال قاۋپى جوعارى جانە رەنتابەلدىلىگى شەكتەۋلى سالا.
2020 جىلى بانك «قدب» اق قاراجاتى ەسەبىنەن جالپى سوماسى 4 989 589 مىڭ تەڭگەگە 598 قارىز الۋشىنى, «دامۋ» اق ەسەبىنەن جالپى سوماسى 10 124 568 مىڭ تەڭگەگە 241 قارىز الۋشىنى, «قتق» اق ارقىلى جالپى سوماسى 2 180 153 مىڭ تەڭگەگە 2 قارىز الۋشىنى قارجىلاندىرعان. كورسەتىلگەن قارجىلاندىرۋ سومالارى اشىق ليميتتەر شەڭبەرىندە, ونىڭ ىشىندە جاڭارتىلاتىن نەگىزدە يگەرىلگەن قاراجاتتى قامتيدى.
ۆ.موروزوۆتىڭ ايتۋىنشا, پاندەميا قىسپاققا العان كەزەڭدە قارجىلىق ۇجىم ءوز قاۋقارىن كورسەتە ءبىلدى. كاسىپكەرلەر اراسىندا قولما-قول تولەمدەردى دارىپتەۋ ماقساتىندا ءموبيلدى تەرمينالدار سانى دا ارتقان. 2020 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بەلسەندى ءموبيلدى POS-تەرمينالدار سانى 2 132 قۇرىلعىنى قۇراعان بولسا, تەرمينال ترانزاكتسيالارىنىڭ جالپى سوماسى 1,370 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.
الماتى
