تاراز قالالىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, 2017-2020 جىلدار ارالىعىندا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىنداعى «اراي», «قاراسۋ» تۇرعىن الاپتارى مەن 15-شاعىن اۋداننان 67 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپتى. ال وسى جىلى وتكەن جىلدان وتپەلى 28 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ەگەر اتالعان ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى اياقتالسا, تاعى دا 1 553 وتباسى باسپانالى بولادى دەگەن ءسوز. سونىمەن قاتار بيىل 45 پاتەرلى 4 ءىرى پانەلدى تۇرعىن ءۇي مەن 5 كاركاستى 60 پاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە.
«جالپى, بيىل 37 ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا», دەيدى قالالىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى تولەگەن بيبوسىنوۆ.
بۇل ماقساتقا ءتيىستى قاراجات تا قاراستىرىلىپتى. اتالعان مالىمەتتەرگە قاراپ, تاراز قالاسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىن قارقىندى دەۋگە تولىق نەگىز بار. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, باسپانالى بولىپ جاتقاندار دا جەتەرلىك. مۇنىڭ ءبارى دە جاقسى كورسەتكىش, ارينە. بىراق...
وسىدان ءتورت-بەس جىل بۇرىن وبلىس ورتالىعىنداعى ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ كوشەسىنىڭ سوڭىنان 15-شاعىن اۋدان سالىنا باستادى. قارقىندى قۇرىلىسقا قاراپايىم حالىق شىن قۋاندى. باسپاناسىز جۇرگەن تالاي وتباسىنىڭ مەملەكەت تاراپىنان بەرىلگەن جەڭىلدىكتى پايدالانا وتىرىپ پاتەر الۋىنا بۇل كەرەمەت مۇمكىندىك ەدى. ناتيجەسىندە, تالاي ادام باسپانالى بولدى دا. اسىرەسە, ايتۋلى مەرەكە كەزدەرىندە اكىمدىك تاراپىنان تاپسىرىلعان پاتەرلەرگە يە بولعان قاراپايىم جۇرتشىلىقتىڭ قۋانىشى قوينىنا سىيماعان ساتتەرى كوپ. تالاي جىلدان بەرى تىرنەكتەپ قاراجات جيناپ, ونىڭ يگىلىگىن كورىپ جاتقان جاننىڭ قۋانباۋى مۇمكىن ەمەس, ارينە. الايدا اتالعان 15-شاعىن اۋدانداعى كەيبىر تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى ساپاسىز جۇرگىزىلگەن بولىپ شىقتى. جاۋاپتى مەردىگەر كومپانيالار سولاي ىستەدى مە, بولماسا, اكىمدىك ۇيلەردى تۇرعىندارعا تاپسىرۋ ءۇشىن ۋاقىتىن جىلدامداتۋدى تالاپ ەتتى مە, ول جاعى بەلگىسىز.
ەندى قۋانىشى سۋ سەپكەندەي باسىلعان تۇرعىندار بۇگىندە تۇرىپ جاتقان ۇيلەرىنىڭ ساپاسىزدىعىن ايتىپ, دابىل قاعۋدا. كوپشىلىكتىڭ ماسەلە كوتەرەتىندەي دە ءجونى بار. بالا-شاعاسىنىڭ اۋزىنان جىرىپ, باقىر تيىنىنا دەيىن باسپانا الۋ ءۇشىن جيناعان ەل ەندى شاعىندانباعاندا قايتەدى؟!. ماسەلەن, 15-شاعىن اۋدان, №15-ءۇيدىڭ تۇرعىنى, جالعىزباستى انا نازيرا يۋسۋپوۆا تۇرىپ جاتقان ءۇيىن الۋ ءۇشىن سول كەزدەگى «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكىنە» ءۇش جىل بويى اقشا جيناپتى. سودان اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ باسپانا قۇنىنىڭ 40 پايىزعا جۋىق جارناسىن تولەپ, 8 189 600 تەڭگەگە ءۇش بولمەلى پاتەر العان.
«ەندى سول تىرنەكتەپ جيناعان اقشاعا العان پاتەرگە قازىر وكىنەمىن. كەزىندە وسى جەردى ەلدىڭ ءبارى ماقتادى. كوپشىلىك بۇل جەر وزىنشە قالاشىق بولادى, بارلىق مۇمكىندىك جاسالادى دەپ جاتتى. بىراق قالاشىق بولماق تۇگىلى, ءۇيدىڭ ءوزى ساپاسىز سالىنعان بولىپ شىقتى. شىنىمدى ايتسام, تۇندە قاي جاعىمنان نە قۇلاپ كەتەر ەكەن دەپ قورقىپ ۇيىقتايمىن. تاڭەرتەڭ امان-ەسەن تۇرعانىما تاۋبە ەتەمىن. اس ۇيدەن باستاپ, بارلىق بولمەنىڭ توبەلەرى ءتۇسىپ قالدى. قازىرگى كەزدە ەكى بولمە ءالى قالپىنا كەلتىرىلگەن جوق. ءالى سول كۇيى تۇر. ەسىكتەرى دە ىڭعايسىز ورنالاسقان. ماسەلەن, ءبىر بولمەگە كىرۋ ءۇشىن ەكىنشى بولمەنىڭ ەسىگىن جابۋ كەرەك. ايتپەسە ءبىر-بىرىنە سوعىلىپ, ەسىكتەرى دە قيراپ تىناتىن بولدى. مەن بۇل تۋرالى جۇمىس ىستەگەن قۇرىلىسشىلاردان دا سۇرادىم. الايدا ولار ءبارىن دە اكىمشىلىك شەشەتىنىن ايتىپ, جاۋاپ بەردى. ەسىك الدىندا كولىك تۇراعى دا جوق. بالالاردىڭ ويىن الاڭشاسى دا دۇرىس سالىنباعان. ەندى بولاشاقتا مەن بۇل ءۇيدى ساتا الامىن با, جوق پا, ايتا المايمىن. دالاداعى كولىكتەر جۇرەتىن جول دا تار. ەكى باعىتتان كەلگەن كولىكتەر ءبىر-بىرىمەن ايقاسىپ وتە المايدى», دەيدى تۇرعىن. سونىمەن قاتار ول جەرتولەلەردە دە بىرەسە ىستىق سۋدىڭ, بىرەسە سۋىق سۋدىڭ قۇبىرلارى ۇنەمى جارىلىپ جاتاتىنىن جەتكىزدى. كوپشىلىك ءۇشىن بۇل دا – ماسەلە. ال تۇرعىندار بۇگىندە مۇنداي ماسەلەلەردى ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن «تارازستروي» جشس-ىنە ايتىپ, جوندەتىپ ءجۇر ەكەن. ال اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ ءۇش جىلدىق مەرزىمى بىتسە, كوپشىلىك ءارى قاراي نە ىستەيتىنىن بىلمەي دال.
تۇرعىندار بۇل ۇيلەردى تەگىن ەمەس, ءوز قاراجاتىمىزعا الدىق قوي دەپ ناليدى. باستاپقىدا بىرقاتار ەل مەملەكەت بەرگەن مۇمكىندىكتى پايدالانىپ ءارى جاڭا شاعىن اۋداندا تۇرۋعا اسىعىپ وسى جەردەن باسپانا العان. الايدا ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي-اق جاڭا ۇيلەردىڭ جاعدايى بەلگىلى بولىپ قالدى. قازىر جاڭا اۋداننىڭ قاي تۇرعىنىمەن سويلەسسەڭىز دە, ايتەۋىر ءبىر ماسەلەنى ايتادى.
ء«بىز وسى پاتەردى 2018 جىلى يپوتەكا ارقىلى الدىق. تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن «اگروسپەتسستروي» جشس جۇرگىزگەن. ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ باستى ماسەلەسى – كاناليزاتسيا جۇيەسىنىڭ ناشارلىعى بولىپ وتىر. تۇرعىندار دا وسى ساۋالدى ءجيى كوتەرەدى. بيىل قىس مەزگىلىندە سونىڭ سالدارىنان جەرتولەنى سۋ باسىپ قالعان جاعدايلار دا بولدى. سودان ءبىز «جامبىل سۋ» مەكەمەسىنە حابارلاسىپ, ولار ءبىر اپتا دەگەندە ارەڭ كەلىپ, جوندەپ بەرگەن. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا, جەرتولەدەگى قۇبىرلار تالاپقا ساي ورناتىلماعان. كىشكەنتاي قۇبىرلاردان سۋ دۇرىس جۇرمەگەن سوڭ, ول بىتەلەدى. سودان كەلىپ ماسەلە تۋىندايدى. ودان كەيىن ۇيلەردىڭ اراسىندا اسفالت جول جوق. ۇيلەردىڭ ءنومىرى دە بەلگىلەنبەگەن. ەل قازىر ۇيلەرىنىڭ نومىرلەرىن بور جانە تاعى دا سول سياقتى باسقا نارسەلەرمەن جازىپ قويعان. ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ دە ءنومىرىن انىقتايتىن ەشقانداي بەلگى جوق», دەيدى №11-ءۇيدىڭ تۇرعىنى تالعات بەرىكباي ۇلى.
جالپى, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبىر ارناعا توعىساتىن ءۋاجى – تۇرعىن ۇيلەردىڭ ساپاسىزدىعى. ءتىپتى مۇندا كوشىپ كەلگەن تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى پاتەرلەرىن قايتادان جوندەۋدەن وتكىزىپ, ەسىك-تەرەزەلەرىن جانە وزگە دە جەرلەرىن اۋىستىرىپتى. ال وعان شاماسى كەلمەگەندەر ازىرگە توبەسى قۇلاعان, قابىرعاسى جارىلعان پاتەرلەرىندە تۇرۋعا ءماجبۇر. سونىمەن قاتار №24-ءۇيدىڭ تۇرعىنى گۇلفيا مىقتىبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۇيدە نەگىزىنەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار مەن كوپبالالى وتباسىلار تۇرادى ەكەن.
«مۇندا تۇرىپ جاتقانىما ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت بولدى. كوشىپ كەلگەن سوڭ, ۇيدەگى بارلىق نارسەنى قاراجاتىمىزعا اۋىستىردىق. سەبەبى ءبارىنىڭ ساپاسى وتە ناشار. سىرتقى ەسىك, ىشكى ەسىكتەن باستاپ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. ەسىكتەردە شەل كوپ. بۇل ۇيدە كوپتەگەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار تۇرادى. بىراق ولار ءۇشىن پاندۋس ماسەلەسى دە قاراستىرىلماعان. سول ءۇشىن ولاردىڭ ىشكە كىرىپ-شىعۋى وتە ىڭعايسىز. نەگىزى ءاربىر ۇيدە مۇنداي نارسە بولۋى كەرەك قوي. تاعى ءبىر ماسەلە بالالاردىڭ ويىن الاڭشاسىنا بايلانىستى. بۇل ۇيدە كوپبالالى وتباسىلار دا تۇرادى. ءار ۇيدە كەمىندە بەس-التى بالادان بار. ال ولاردىڭ وينايتىن جەرلەرى دە دۇرىس بولماي تۇر», دەيدى ول.
جالپى, جۇرتشىلىقتىڭ جاڭا شاعىن اۋدان تۋرالى پىكىرى سىنعا تولى. اۋەل باستان سىننىڭ استىندا قالعان اۋداننىڭ بىرقاتار تۇرعىنى ەندى ەشكىمگە قاراماي, وزدەرى ۇيىمداسىپ, شامالارى كەلگەنشە كولىك تۇراعىن سالىپ الىپتى. ەندى بەينەباقىلاۋ ورناتۋ ءۇشىن تاعى دا وزدەرىنشە قاراجات جيناپ جاتىر ەكەن. سەبەبى مۇندا اۋەلگى كەزدە پاتەرلەردىڭ ەسىكتەرى دۇرىس ق ۇلىپتانباي, وڭاي اشىلىپ كەتەتىن بولعاندىقتان, ۇرلىق جاعدايلارى بولىپتى. تۇرعىندار ۇرى-قارىدان قورعانۋ ءۇشىن دە ءوز قالتالارىنان ەسىك الدىنا بەينەباقىلاۋ ورناتۋعا ءماجبۇر. نەگىزىنەن مۇنداعى كەيبىر ۇيلەردىڭ ساپاسىز سالىنعانىن وسى جىلى بولعان قاتتى جەل دە ايعاقتاپ بەرگەن بولاتىن. سول داۋىلدىڭ سالدارىنان 15-شاعىن اۋدانداعى اۋماعى 1500 شارشى مەتر بولاتىن №16-ءۇيدىڭ شاتىرى ۇشىپ كەتىپ, №14-ءۇيدىڭ اۋلاسىنا قۇلاعان. ودان ەسىك الدىندا تۇرعان كولىكتەر ب ۇلىنگەنىمەن, ابىروي بولعاندا ەشقانداي ادام زارداپ شەكپەگەن. دەسە دە, كوپشىلىك ءۇشىن ساپانىڭ ماڭىزدىلىعى ءبىرىنشى ورىندا. ەشقانداي ادام تالاي جىل بويى تىرنەكتەپ جيناعان قاراجاتىنا ساپاسى ناشار پاتەر العىسى كەلمەيدى. قازىرگى تاڭدا تاراز قالاسىندا تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. ول ءۇشىن تاعى دا جاڭا ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بىراق بيلىككە سەنىپ وتىرعان بۇقارا ەندىگى كەزەكتە تەك ساپالى جۇمىس كۇتەدى...
