وسى ماقساتتا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, ءوز جۇمىسىن باستادى. ولكەتانۋشى القاجان ەدىلحاننىڭ ايتۋىنشا, بۇل ىستە ەڭ ماڭىزدى دا كۇردەلى باعىت – ارحيۆتەردە مۇقيات جۇمىس ىستەۋ, قاجەت قۇجاتتاردى تاۋىپ, تەرەڭ ساراپتاۋ, ولارعا بەلگىلىكتى دارەجەدە ابايمەن قاراپ, اعايىنارالىق, ەتنوسارالىق, حالىقارالىق تۇسىنبەستىككە جول بەرمەي پايدالانۋ.
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كەيبىر ارحيۆتەرمەن جۇمىس ىستەۋدە كەدەرگىلەر تۋىنداعان. مىسالى, 1941-1945 جىلدارى ماڭعىستاۋدان مايدانعا جىبەرىلگەن جاۋىنگەرلەردىڭ ءتىزىمى اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇپيا ارحيۆ قورلارىندا جاتىر. 1930-1931 جىلدارى وسى ايماقتا كورنەكتى ءدىن يەلەرى تۇتقىندالعان, كەيبىرى حابارسىز كەتكەن. ولار جونىندەگى ناقتى مالىمەتتەر ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ارحيۆتەرىندە دەپ شامالانادى.
ماڭعىستاۋلىق جۇمىس توبىنا ءبىراز تاريحي مالىمەتتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن اتىراۋ, اقتوبە وبلىستارىنداعى جانە الماتى قالاسىنداعى مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ارحيۆتەردە, سونداي-اق كورشىلەس تۇرىكمەنستان, وزبەكستان جانە تاجىكستانداعى ارحيۆتەردە بولۋ, رەسەيدىڭ ورىنبور, ساراتوۆ وبلىستارىنىڭ ارحيۆتەرىندەگى قۇجاتتارمەن تانىسۋ قاجەت. سوندىقتان ولارعا ارنايى ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇعان قوسا, جۇمىس توبى توبانياز ءالنياز ۇلىنىڭ ەسكەرتكىشىن جوندەۋ, گپۋ اسكەرلەرىمەن ۇرىستا قازا تاپقان تۇرعان قىزعا, مىرزالىعا, سالپىق مامايعا, توقاباي قۇرماشقا, شەگەم قاڭعابايعا, ەسكەلدى باقتىبايعا ەسكەرتكىش ورناتۋ ماسەلەلەرىمەن شۇعىلدانۋدا. ۇلى شايقاس وتكەن «مىڭ ءۇي شابىلعان» جەرىنە, ماڭعىستاۋلىقتار جاپپاي اتىلعان سارايشىق ەلدى مەكەنىندە دە ەستەلىك بەلگىلەر ورناتىلۋى كەرەك. سونداي-اق قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى ورازماعامبەت, توبانياز سىندى تۇلعالارعا ارنالعان باسىلىمداردى دايىنداۋ, «ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۇتقىندارىنىڭ ەستەلىكتەرى», «ماڭعىستاۋدان اۋعان ەل تۋرالى ەستەلىكتەر» اتتى كىتاپتاردى شىعارۋ قولعا الىندى.
جۇمىس توبى بۇل يگى دە يماندى ىستەرگە جۇرتشىلىقتى كەڭىنەن جۇمىلدىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. جۇمىستىڭ جاريالىلىعى ءۇشىن توپ مۇشەلەرى كەمىندە ايىنا ءبىر رەت بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە اقپارات بەرىپ وتىرماق.
ايماقتىق جۇمىس توبى وزىنە ۇلكەن ساياسي جاۋاپكەرشىلىك ارتىلعانىن تۇسىنەدى. بۇل ورايدا وزگە ەتنوستار وكىلدەرىنىڭ, ماسەلەن, ورىس زاحار دۋبسكيدىڭ, تۇرىكمەن شاكىر بەكنازاروۆتىڭ, ولاردىڭ تۋىستارى مەن قىزمەتتەستەرىنىڭ دە جەكە ىسىمەن تانىسىپ, تاعدىر جولدارىن زەرتتەۋ قاجەت دەپ ۇيعارىلدى.
– تاعى ءبىر اسا كۇردەلى ماسەلە – ساياسي قۋعىن-سۇرگىندى تىكەلەي اتقارۋشىلاردىڭ تاعدىرى, ولاردىڭ بۇگىنگى قازاق قوعامىنداعى, جالپى ەل جادىنداعى ورنى. بۇل – كەلەشەكتىڭ ءىسى. دەيتۇرعانمەن, بۇگىنگى رەسپۋبليكالىق, وڭىرلىك جۇمىس توپتارى الەمدىك وركەنيەتتەگى, كورشى مەملەكەتتەردەگى قالىپتاسقان قوعامدىق احۋالدى جان-جاقتى زەرتتەپ, تۇبىندە ءبىز سياقتى سانى از ۇلىسقا قاجەتتى ۇلتتىق ىمىراعا كەلۋ جولدارىن دا قاراستىرا بەرگەن دۇرىس سياقتى, – دەيدى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى ماڭعىستاۋ وبلىستىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى القاجان ەدىلحان.
ماڭعىستاۋ – قۋعىن-سۇرگىندى دە, اشارشىلىقتى دا كورۋدەي-اق كورگەن ءوڭىردىڭ ءبىرى. ونىڭ ۇستىنە, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ زۇلماتى قوسىلعاندا ماڭعىستاۋ وڭىرىندە بۇل قاسىرەتتەردىڭ زاردابىن تارتپاعان بىردە-ءبىر شاڭىراق جوق دەۋگە بولادى. حالىق سانىن سەتىنەتىپ كەتكەن سول سۇراپىل جىلداردىڭ قۇرباندارىن انىقتاۋ جانە اقتاۋ – وبلىستىق كوميسسياعا اۋقىمدى دا ساۋاپتى جۇمىستاردى جۇكتەپ وتىر.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
