قازاقستان • 18 مامىر، 2021

تاۋەلسىزدىك تاعىلىمدارىن تارازىلادى

32 رەت كورسەتىلدى

وتكەن اپتا سوڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي ەلباسى كىتاپحاناسى مەن ەلوردا تورىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاماسىمەن اشىلعان م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ فيليالى بىرلەسىپ «تاۋەلسىز قازاقستان: تاريح جانە قازىرگى زامان» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى. شاراعا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى، قازاقستان جانە رەسەي جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جەتەكشى عالىمدارى، دوكتورانتتار مەن ماگيسترانتتار، ساراپشىلار، كوللەدج وقىتۋشىلارى جانە ەلورادالىق تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى قاتىستى.

كونفەرەنتسيانى اشىپ مارتەبەلى باس قوسۋدىڭ ما­ڭىزى جايلى ايتقان ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات مىرزا، ەلىمىز تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 30، قازاقستانداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سيتەتى فيليالىنىڭ قۇرىلعانىنا 20 جىل تولعان مەرەي­لى كەزەڭدە وتكىزىلىپ وتىرعان اتالعان جيىن، ۇلت­تىق سانانى تۇركى ويشىلدارىنىڭ رۋحاني مۇراسى ارقى­لى جاڭعىرتۋ جولدارىن تابۋدى، قوعامدىق-ساياسي كوز­قاراستىڭ ءىنجۋ-مارجانىن سارالاۋدى، قازاقستان حالىق­تارىنىڭ باسىن قوسىپ، بىرلىگىن كۇشەيتەتىن قۇن­دىلىقتار مەن يدەيالاردى ورتاعا سالۋدى كوزدەيدى دەدى.

ودان كەيىن ءسوز تىزگىنى تيگەن ەلورداعا م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ فيليالىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر سيدوروۆيچ ەڭ اۋەلى ماسكەۋدەگى م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ رەكتورى ۆيكتور ءسادوۆنيچيدىڭ ۇندەۋىن وقىپ، تانىستىردى. سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى مەن ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قارىم-قاتىناسى جايلى تولعاپ، ن.نازارباەۆتىڭ ممۋ-دە وقىعان دارىستەرىنەن ءۇزىندى كەلتىرىپ، ونىڭ كەمەل ماڭىزى جايلى ايتىپ: «تاريحتىڭ قالىپتاسۋىنا ەڭبەگىن سىڭىرگەن ازاماتتار عانا ونى تەرەڭ تۇسىنە الادى. سول سەبەپتى بۇگىنگى قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا ۇلەس قوسقان مەملەكەت جانە قوعام قاي­رات­كەرلەرىنىڭ اتالعان كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ وتىر­عانى ايرىقشا ماڭىزدى. بۇل كىسىلەر – نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءتۇرلى سالانى باسقارعان پاراساتتى جاندار»، دەدى ول.

باس قوسۋ بارىسىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ مەن م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ قازاقستاندىق فيليالىنىڭ پروفەسسورى جابايحان ءابدىلدين «مەملەكەت تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى – تاعدىرشەشتى ماسەلەلەردىڭ ورلەۋى مەن شەشىمى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ، قازاقستاننىڭ ەگەمەندىككە قول جەتكىزۋى – ۇلكەن باقىت. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا تۋعان ءتىلىمىز جاڭعىرىپ، مەملەكەتتىك شەكارامىز بەكىدى، ەكونوميكامىز كوتەرىلىپ، ۇلتتىق ۆاليۋتامىز بەن جەكە اسكەرىمىز پايدا بولدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاسامپازدىعى ارقاسىندا قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە تاجىريبەلىك يدەيالار مەن باستامالار كوتەرىلدى. ماسەلەن، ولاردىڭ بىرىنە سايكەس ەۋرازيا ەكونوميكا وداعى بۇگىندە بەلسەندى دامىپ جاتقان ۇيىمدار وتە كوپ، –  دەسە اكادەميك اق­ساقال،  بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، ساياسي عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قۋانىش سۇلتانوۆ ممۋ-ءدىڭ قازاقستاندىق فيليالى قازاقستان مەن رەسەي ارا­سىنداعى رۋحاني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستىڭ سيمۆولى ەكەنىنە توقتالدى.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ مەملەكەتتىڭ بەيبىت دامۋىنا كەپىل بولعان ەلباسى باستاماسىنا توقتالا وتىرىپ، تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسى مەن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىككە باعىتتالعان ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس مودەلى قالىپتاستى، بۇل مودەل مەملەكەتىمىزدىڭ تاريحي ەرەكشەلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن،  ەتنوستىق، كونفەسسيالىق، تىلدىك، مادەني سانالۋاندىق قوعامىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاپ، تەڭدەسسىز بايلىعىمىزعا اينالدى. سوندىقتان دا ۇلت تۇتاستىعى مەملەكەتىمىزدىڭ ماڭىزدى قۇندىلىعىنا جاتادى، – دەدى.

پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شاۋكەنوۆا «قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى: جاۋاپتى كوشباسشىلىق، تۇراقتىلىق، ساباقتاستىق» اتتى بايانداماسىندا: «ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە قازاقستاننىڭ نەگىزگى جەڭىسى – شەكتەس مەملەكەتتەرمەن شەكاراسىن بەكىتىپ الۋىندا. جاۋاپتى دا ءىرى ءىستىڭ ناتيجەسىندە شەكارانىڭ 14 مىڭ شاقىرىمى مەجەلەنىپ، كاسپي تەڭىزىنىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسياعا كورشىلەس ەلدەر باسشىلارىنىڭ قولى قويىلدى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋماعىنا قاتىستى ەشقانداي نارازىلىق تا، داۋ دا جوق. شەكارا­مىزدىڭ الەم مويىنداعان حالىقارالىق قۇقىعى بار» دەسە، «پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتىڭ ينتەگراتسيالىق پرو­تسەسستەرىندەگى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ورنى مەن ءرولى» تاقىرىبىندا رەسەي مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ەفيم پيۆوۆار مىرزا: «قازاقستان – پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى تاۋەلسىز دامۋدىڭ ۇلگىلى جوباسى. بۇل – پاراساتتى ساياساتتىڭ جەمىسى. وسى تۇستا ن.ءا.نازارباەۆ پەن ق.ك.توقاەۆتىڭ ەڭبەگىن ايت­پاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جەڭىسكە قازاقستان حال­قىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. ممۋ-ءدىڭ تاريحشى پروفەس­سورى رەتىندە 20 جىلداي ۋاقىت بويى قازاقستاندا ۋنيۆەر­سيتەتىمىزدىڭ فيليالى ابىرويلى قىزمەتىن جالعاس­تىرىپ جاتقانىن ماقتان تۇتامىن»، دەدى.

كونفەرەنتسيانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قوعام قايراتكەرى قايىربەك سۇلەيمەنوۆ «قازاق مەملەكەت­تىگىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى – قۇقىق جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى» تاقىرىبىندا، م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ ازيا جانە افريكا ەلدەرى ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا جانە كاۆكاز ەلدەرى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جىبەك سىزدىقوۆا «قازاقستان مەن رەسەي – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ وزەگى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساسا، كەلەسى كەزەكتە ساياسي بەلسەندى تۇلعا ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءجاميلا ابدىقادىروۆا، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى ديرەكتورى ەركىن ءابىل قاتارلى تۇلعالار ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«مەن قازاقشا سويلەيمىن»

ءبىلىم • بۇگىن، 09:37

كىتاپسىز دا دۇنيە بوس

پىكىر • بۇگىن، 09:33

جاس شەشەندەر سايىسى

وقيعا • بۇگىن، 09:29

ەل ەرتەڭىنە قامقورلىق كۇشەيەدى

باعدارلامالار • بۇگىن، 09:21

جاستارمەن جۇزدەسۋ

وقيعا • بۇگىن، 09:13

اۋىل بالالارىنىڭ ءۇمىتىن ۇكىلەيدى

باعدارلامالار • بۇگىن، 09:05

قانت ءوندىرىسىنىڭ قاۋقارى قانداي؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:51

ىندەتپەن كۇرەستە ىركىلمەگەن مامان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:34

ارمانىنا جەتكەن جان

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

وتانشىلدىق – تاۋەلسىزدىك تىرەگى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:16

العىس ارقالاعان جاناشىر جاندار

مەديتسينا • بۇگىن، 08:01

حەم اعاي

ادەبيەت • كەشە

نەسيە كورسەتكىشى ارتتى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار