كونفەرەنتسيانى اشىپ مارتەبەلى باس قوسۋدىڭ ماڭىزى جايلى ايتقان ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات مىرزا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30, قازاقستانداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى فيليالىنىڭ قۇرىلعانىنا 20 جىل تولعان مەرەيلى كەزەڭدە وتكىزىلىپ وتىرعان اتالعان جيىن, ۇلتتىق سانانى تۇركى ويشىلدارىنىڭ رۋحاني مۇراسى ارقىلى جاڭعىرتۋ جولدارىن تابۋدى, قوعامدىق-ساياسي كوزقاراستىڭ ءىنجۋ-مارجانىن سارالاۋدى, قازاقستان حالىقتارىنىڭ باسىن قوسىپ, بىرلىگىن كۇشەيتەتىن قۇندىلىقتار مەن يدەيالاردى ورتاعا سالۋدى كوزدەيدى دەدى.
ودان كەيىن ءسوز تىزگىنى تيگەن ەلورداعا م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ فيليالىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر سيدوروۆيچ ەڭ اۋەلى ماسكەۋدەگى م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ رەكتورى ۆيكتور ءسادوۆنيچيدىڭ ۇندەۋىن وقىپ, تانىستىردى. سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى مەن ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قارىم-قاتىناسى جايلى تولعاپ, ن.نازارباەۆتىڭ ممۋ-دە وقىعان دارىستەرىنەن ءۇزىندى كەلتىرىپ, ونىڭ كەمەل ماڭىزى جايلى ايتىپ: «تاريحتىڭ قالىپتاسۋىنا ەڭبەگىن سىڭىرگەن ازاماتتار عانا ونى تەرەڭ تۇسىنە الادى. سول سەبەپتى بۇگىنگى قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا ۇلەس قوسقان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ اتالعان كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ وتىرعانى ايرىقشا ماڭىزدى. بۇل كىسىلەر – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءتۇرلى سالانى باسقارعان پاراساتتى جاندار», دەدى ول.
باس قوسۋ بارىسىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ مەن م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ قازاقستاندىق فيليالىنىڭ پروفەسسورى جابايحان ءابدىلدين «مەملەكەت تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى – تاعدىرشەشتى ماسەلەلەردىڭ ورلەۋى مەن شەشىمى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, قازاقستاننىڭ ەگەمەندىككە قول جەتكىزۋى – ۇلكەن باقىت. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا تۋعان ءتىلىمىز جاڭعىرىپ, مەملەكەتتىك شەكارامىز بەكىدى, ەكونوميكامىز كوتەرىلىپ, ۇلتتىق ۆاليۋتامىز بەن جەكە اسكەرىمىز پايدا بولدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاسامپازدىعى ارقاسىندا قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە تاجىريبەلىك يدەيالار مەن باستامالار كوتەرىلدى. ماسەلەن, ولاردىڭ بىرىنە سايكەس ەۋرازيا ەكونوميكا وداعى بۇگىندە بەلسەندى دامىپ جاتقان ۇيىمدار وتە كوپ, – دەسە اكادەميك اقساقال, بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, ساياسي عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قۋانىش سۇلتانوۆ ممۋ-ءدىڭ قازاقستاندىق فيليالى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى رۋحاني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستىڭ سيمۆولى ەكەنىنە توقتالدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ مەملەكەتتىڭ بەيبىت دامۋىنا كەپىل بولعان ەلباسى باستاماسىنا توقتالا وتىرىپ, تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسى مەن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىككە باعىتتالعان ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس مودەلى قالىپتاستى, بۇل مودەل مەملەكەتىمىزدىڭ تاريحي ەرەكشەلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن, ەتنوستىق, كونفەسسيالىق, تىلدىك, مادەني سانالۋاندىق قوعامىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, تەڭدەسسىز بايلىعىمىزعا اينالدى. سوندىقتان دا ۇلت تۇتاستىعى مەملەكەتىمىزدىڭ ماڭىزدى قۇندىلىعىنا جاتادى, – دەدى.
پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شاۋكەنوۆا «قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى: جاۋاپتى كوشباسشىلىق, تۇراقتىلىق, ساباقتاستىق» اتتى بايانداماسىندا: «ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە قازاقستاننىڭ نەگىزگى جەڭىسى – شەكتەس مەملەكەتتەرمەن شەكاراسىن بەكىتىپ الۋىندا. جاۋاپتى دا ءىرى ءىستىڭ ناتيجەسىندە شەكارانىڭ 14 مىڭ شاقىرىمى مەجەلەنىپ, كاسپي تەڭىزىنىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسياعا كورشىلەس ەلدەر باسشىلارىنىڭ قولى قويىلدى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋماعىنا قاتىستى ەشقانداي نارازىلىق تا, داۋ دا جوق. شەكارامىزدىڭ الەم مويىنداعان حالىقارالىق قۇقىعى بار» دەسە, «پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتىڭ ينتەگراتسيالىق پروتسەسستەرىندەگى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ورنى مەن ءرولى» تاقىرىبىندا رەسەي مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ەفيم پيۆوۆار مىرزا: «قازاقستان – پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى تاۋەلسىز دامۋدىڭ ۇلگىلى جوباسى. بۇل – پاراساتتى ساياساتتىڭ جەمىسى. وسى تۇستا ن.ءا.نازارباەۆ پەن ق.ك.توقاەۆتىڭ ەڭبەگىن ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جەڭىسكە قازاقستان حالقىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. ممۋ-ءدىڭ تاريحشى پروفەسسورى رەتىندە 20 جىلداي ۋاقىت بويى قازاقستاندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ فيليالى ابىرويلى قىزمەتىن جالعاستىرىپ جاتقانىن ماقتان تۇتامىن», دەدى.
كونفەرەنتسيانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قوعام قايراتكەرى قايىربەك سۇلەيمەنوۆ «قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى – قۇقىق جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى» تاقىرىبىندا, م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ ازيا جانە افريكا ەلدەرى ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا جانە كاۆكاز ەلدەرى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جىبەك سىزدىقوۆا «قازاقستان مەن رەسەي – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ وزەگى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساسا, كەلەسى كەزەكتە ساياسي بەلسەندى تۇلعا ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءجاميلا ابدىقادىروۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى ديرەكتورى ەركىن ءابىل قاتارلى تۇلعالار ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
