ايماقتار • 17 مامىر، 2021

وتاندىق عالىمدار جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا كىرىستى

168 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە ءوسىرىلىپ جاتقان جىلقى مالىنىڭ تەك 17-18 پايىزى عانا اسىل تۇقىمدى. قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ءنابيدوللا كيكەباەۆتىڭ پىكىرىنشە، بۇل وتە تومەن كورسەتكىش. ەلىمىزدە جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋمەن اينالىساتىن ماماندار دا تاپشى.

«جىلقى تۇقىمىن باعالاپ، بونيتير جاسايتىن، ياعني مالدىڭ اسىل تۇقىمدىق قۇندىلىعىن ولاردىڭ كەشەندى بەلگىلەرى – تۇقىمدىلىعى، تەگى، ونىمدىلىگى، تۇلعاسى، دەنە قۇرىلىمى، تىرىلەي سالماعى بويىنشا باعالاۋ جولىمەن انىقتايتىن ماماندار وتە قاجەت. مۇنسىز اسىلداندىرۋ جۇمىسى جۇيەلى جۇرمەيدى. مۇنداي كۋرستاردى ماماندار بۇرىن رەسەيدەن وقىپ كەلەتىن. وسى مامانداردىڭ وقىتىلماعانىنا كوپ جىل ءوتىپ كەتتى. ولاردى دەر كەزىندە دايىنداۋ قاجەت، قاي جولمەن ءجۇرىپ، قانداي جىلقى ۇستاۋىمىز كەرەك، قازاق جىلقىسى قانداي بولۋى كەرەك دەگەن دۇنيەنى ايتاتىن، ۇيرەتەتىن ورىن كەرەك. ءبىز وسى ماسەلەنى قولعا الدىق. ەت جانە ءسۇت ءونىمى باعىتىنداعى جەرگىلىكتى جىلقى تۇقىمدارىنىڭ رەسپۋبليكالىق پالاتاسى ورالداعى جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ، AGROTECH HUB جوبالىق كەڭسەسىندە «جىلقىلاردىڭ تۇقىمدىق قۇندىلىعىن باعالاۋ. جىلقى ءوسىرۋ تەحنولوگياسى» تاقىرىبىندا وقىتۋ كۋرسىن ۇيىمداستىردىق»، دەيدى پالاتا توراعاسى، قازاق جىلقىسىنىڭ جوقتاۋشىسىنا اينالعان عالىم، مۇعالجار جىلقىسىنىڭ اۆتورى ءنابيدوللا احان ۇلى.

ءنابيدوللا كيكەباەۆ بۇرىن قوستانايداعى «قازاق تۇلپارى» جىلقى زاۋىتىن باسقارعان. سول جەردە دە جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋشى ماماندار دايىندالعان ەكەن.

«اسىلداندىرۋ جۇمىسى جاقسى جولعا قويىلعان مەملەكەتتەردە 100 پايىز اسىل تۇقىمدى جىلقى وسىرىلەدى. ولاردا تۇقىمسىز جىلقى بولمايدى. ءبىز دە وسىنداي جاعدايعا جەتۋىمىز كەرەك. الايدا وعان ءالى الىس» دەيدى عالىم.

وتكەن اپتادا ورال قالاسىندا وتكەن ارناۋلى كۋرسقا استانا، قوستاناي، اتىراۋ، اقتوبە، ورال قالالارى مەن وبلىستارىنان 12 ادام قاتىسقان. ارينە، بۇل وتە از. بىراق ۇيىمداستىرۋشىلار كارانتين تالابىنا سايكەس كوپ ادامدى جيناۋعا مۇمكىندىك بولماعانىن ايتادى.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، جىلقى ءوسىرۋ تەحنولوگياسى – وتە كۇردەلى ماسەلە. تمد ەلدەرى بويىنشا اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جۇمىستاردى بىركەلكىلەندىرۋ بويىنشا ماڭىزدى قۇجاتتاردا دا كوپتەگەن وزگەرىس بار.

ء«بىز دە سول وزگەرىستەرگە سايكەس جۇمىس جاساۋىمىز كەرەك. اسىل تۇقىمدى جىلقى شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جىلقى پالاتاسىنىڭ دا جۇمىسىن جاڭعىرتىپ، قايتا قۇردىق» دەيدى ءنابيدوللا كيكەباەۆ.

كۋرسقا قاتىسۋشىلار اسىل تۇقىمدى جىلقىلاردى ساقتاپ قالۋ، گەنەتيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ، سۇرىپتاۋ باعىتىندا پايدالى ءدارىس الدى. سونىمەن بىرگە جىلقى ءوسىرۋ تەحنولوگياسىمەن جوعارى دەڭگەيدە اينالىسىپ جۇرگەن شارۋاشىلىق باسشىلارى ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.

«وسى كۋرسقا قاتىسقان ماماندار ءوزىنىڭ جانە اينالاسىنداعى شارۋاشىلىقتاردىڭ اسىلداندىرۋ جۇمىسىن ساۋاتتى جۇرگىزۋىنە ۇلەسىن قوسارى ءسوزسىز. ناتيجەسىندە قازاقستانداعى جىلقى شارۋاشىلىعىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارى دامي تۇسپەك» دەيدى اقتوبە وبلىسى العا اۋدانىنان كەلگەن «جانسايا» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى الىبەك بازارعاليەۆ. ول بۇگىندە پراكتيكانى تەوريامەن جەتىلدىرىپ، ماگيستراتۋرادا ءبىلىم الىپ جۇرگەن مامان.

كۋرس بارىسىندا تاجىريبەلىك ساباقتار جۇرگىزىلىپ، قاتىسۋشىلار تەرەكتى اۋدانىنداعى «اقبوتا» جانە «رىسجان» شارۋا قوجالىقتارىندا بولدى. سونداي-اق جاڭگىر حان ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىن سىناۋ ورتالىعىندا دا پراكتيكالىق ساباقتار ءوتتى. AGROTECH HUB جوبالىق كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى، ۆەتەريناريا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قايسار كۋشاليەۆ «جىلقى شارۋاشىلىعى – جاڭگىر حان ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىنداعى AGROTECH HUB جوبالىق كەڭسەسىنىڭ نەگىزگى جۇمىس باعىتتارىنىڭ ءبىرى» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

36 ساعاتتىق كۋرس جۇمىسى اياقتالىپ، قاتىسۋشىلارعا ءتيىستى سەرتيفيكاتتار بەرىلدى.

«مۇنداي كۋرستارعا قاتىسۋ ءۇشىن مامانداردا بازالىق زووتەحنيكتىك ءبىلىمى بولۋى شارت. ءبىزدىڭ كۋرستىڭ سەرتيفيكاتىن العان سوڭ ولار جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋ جۇمىسىمەن اينالىسادى، جاعدايدى باعالاپ بەرە الادى. ارينە، مۇنداي باعالاۋ ءىسى كوپ سالالى: شارۋاشىلىقتاعى مالدىڭ قۇجاتتارى دا قارالادى، ارنايى قۇرالدارمەن ولشەنەدى. تۋىپ جاتقان ق ۇلىندارىن باعالايدى. بيەمەن جۇپتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزەدى، مۇنىڭ ءبارى ۇلكەن شارۋا. بۇل ماماندار قامىس قۇلاق، قويان جاق، بوكەن قاباق دەگەن سياقتى اتبەگىلىكتىڭ ۇلتتىق سيپاتتارىن دا ءبىلۋى ءتيىس» دەيدى بىزگە ءنابيدوللا كيكەباەۆ.

بولاشاقتا ءدال وسىنداي وقىتۋ كۋرستارى نۇر-سۇلتان، الماتى جانە اقتوبە قالالارىندا، عىلىمي اككرەديتاتسياسى بار اۋىل شارۋاشىلىعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءوتۋى مۇمكىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى كوبەيەدى

ايماقتار • 11 ماۋسىم، 2021

اقتوبە وبلىسىنا باس يمام تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • 11 ماۋسىم، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار