ايماقتار • 13 مامىر، 2021

قولدى بولىپ جاتقان قاراۋسىز مال

56 رەت كورسەتىلدى

پاۆلودار وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە، وتكەن جىلى وڭىردە 11 مىڭ قاراۋسىز جۇرگەن مال قامالعان، 78 مال ۇرلاۋ وقيعاسى تىركەلىپ، جالپى سانى 322 باس مال ۇرلانعان. پوليتسەيلەردىڭ جەدەل ارەكەتى ناتيجەسىندە 104 مال ءوز يەلەرىنە قايتارىلعان.

ءبىزدىڭ وڭىردە اقشيمان دە­گەن اۋىل بار تاۋ ەتەگىندە. وسى جەردە ءۇيىر-ءۇيىر قالىڭ جىل­قى باعىلادى. اكىمدەردىڭ، دە­پۋ­تاتتاردىڭ مالدارى دەيدى اۋىل­دىقتار. باقتاشىلارى دا جەت­كىلىكتى. ال اۋىلدىقتار مالدارىن قوراسىنان شىعارىپ جىبەرە سالادى. قازىر مال ورىسكە شىققان ۋاقىت. سوندىقتان، جەرگىلىكتى پوليتسەيلەر اۋىل تۇرعىندارىنا «مالدارىڭا يە بولىڭدار!» دەپ ەسكەرتۋ جاساپ ءجۇر. قاراۋسىز مال بۇگىنگى بارىمتاشىعا جەم بولماسىن دەگەن نيەت قوي. ءارى ونداي مال جول-كولىك وقيعالارىنا دا سەبەپكەر.

ال جاپپاي مال ۇرلى­عى­نىڭ الدىن الۋ، جول-كولىك وقي­عالارىن بولدىرماۋ ماقساتىندا پوليتسەيلەر اۆتوجولدار مەن جاز­عى جا­يىلىمداردا رەيدتەر جۇر­گىزۋدە. قاراۋسىز جايىلىپ جۇرگەن مالداردى ءتارتىپ ساق­شىلارى قاماپ، يەلەرىنە ايىپ­پۇل سالادى.

–اۋىلدىقتار باقتاشىعا اقى­سىن تولەپ، مالدارىن باق­تىرسا، قاراۋسىز مال ازايار ەدى. مال ۇرلىعى دا بولماس ەدى. قازىر باقتاشى دا جوق. بىراق اۋىلدا جۇمىسسىزدار بار. ەگەر اۋىل اكىمدەرى جۇمىسسىز ادامداردى، جاستاردى باقتاشىلىققا شاقىرىپ، تۇرعىندارمەن شارت جاساتىپ، مال باقتىرسا، ءتيىمدى بولار ەدى. سەبەبى مال باعۋشى مەن مال يەسىنىڭ اراسىندا شارت جاسالۋى كەرەك، – دەيدى ءابۋ ەركەن اقساقال.

 ايتپاقشى، جول بويىندا قاراۋسىز جايىلىپ جۇرگەن مالدى جۋىردا ءىسساپار بارىسىندا ءوزىمىز دە ەكىباستۇز قالاسىنىڭ ماڭىنداعى شيقىلداق، ءا.مار­عۇلان اتىنداعى اۋىلدارىنا بار­عاندا كوردىك. ءتىپتى كولىككە جول بەرمەيدى.

اۋىلداعى ۋچاسكەلىك ينس­پەكتورعا، اۋىل اكىمىنە ايىپپۇل سالۋ جايلى ايتقانىمىزدا، جا­­ۋاپتارى «قايدا جايىلاتى­نىن مال تىڭداي ما، ال اۋىل­دىڭ اتى اۋىل عوي» دەگەن كوڭىل­جىق­پاس­تىققا ۇقسادى.

اۋىل اكىمى گۇلنار ەڭسەباەۆا­نىڭ ايتۋىنشا، 500-دەي تۇرعىن تۇراتىن شيقىلداقتا 3042 ءىرى قارا، 1754 سيىر، 895 جىلقى، 2370 قوي-ەشكى بار. بىراق بايقا­عانىمىزداي، قاراۋسىز جايىلىپ جۇرەتىن مالدارى ءۇشىن ايىپپۇل تولەيتىندەرىنەن اۋىلدىقتار حابارسىز سەكىلدى. ولار ءتارتىپ پەن تالاپقا باعىنسا، اۋىل ءىشىن كوڭ­نەن دە ارىلتىپ، تازا ۇستار ەدى.

 «ەكىباستۇز قالاسىنا قاراس­تى اۋىلداردا جىل باسىنان بەرى ­300 مال قامالىپ، ولاردىڭ يە­لەرى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ، ارقايسىسىنا 10 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى»، دەلىنگەن قالالىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ مالىمەتىندە. ەندى ەكىباستۇزدىڭ ۋچاسكەلىك ينس­پەكتورلارى بۇل جۇمىستارىن جالعاستىرىپ، قالا اۋماعىنا قارايتىن اۋىلداردا كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ، تۇرعىنداردى مال جايۋ ەرەجەلەرىمەن تانىستىرۋى، ءتيىستى ساقتىق شارالارىن ورىنداۋعا شاقىرۋلارى قاجەت-اق.

اقسۋ قالاسىنا قا­­­راستى اۋىلداردا دا جىل باسى­نان بەرى 730 باس مال قا­مال­عان. ويتكەنى اقسۋدا دا ەكى­باس­تۇزداعى سەكىلدى قالا اۋما­عى­نا قارايتىن 20-دان اسا اۋىل بار. اقسۋلىق پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى يەسىز جايىلىپ جۇر­­گەن مالدى ايىپ تۇراعىنا قا­مايدى. مال يەلەرى اكىمشىلىك جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلۋدا. اۆتو­كولىك جولدارى مەن تەمىر جولدا مالدىڭ جايىلىپ جۇرۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن تۇرعىنداردىڭ اراسىندا تۇراقتى تۇردە اقپا­راتتىق جۇمىس جۇرگىزىلەدى.

پوليتسەيلەر رەيد بارىسىن­دا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار پاۆلودار – قىزىلوردا اۆتو­جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان، اقسۋ قالاسىنا قاراستى پوگرا­نيچنيك، بىرلىك، دوستىق، سپۋتنيك سياقتى اۋىلداردىڭ ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىنىڭ جولعا تاياۋ كەلىپ جايىلاتىنىن انىقتاعان. پوگ­رانيچنيك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى 50 باس جىلقىسىن جول بويىنا قاراۋسىز جىبەرە سالعانى ءۇشىن ايىپپۇل تولەگەن.

– قازىر قاراۋسىز جايىلىپ جۇر­گەن مال ماسەلەسى وزەكتى. اۋىل­­داعى مال يەلەرى ءالى دە مال­دا­رىن قاراۋسىز جىبەرە سالادى. جولدان ءوتىپ بارا جاتقان جىل­قى، سيىر بولسىن كولىك قوزعا­لىسىنا كەدەرگى كەلتىرەدى، – دەيدى اقسۋ قالاسى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى مىڭباي اسىلبەكوۆ.

تاعى ءبىر مىسال. اققۋلى اۋدا­­­نىندا جىل باسىنان بەرى 1138 باس مال قامالعان. جۋىر­دا پوليتسيا رەيد وتكىزۋ بارىسىندا اۋدان اۋماعىمەن وتەتىن ومبى-ماي­قاپشاعاي حالىقارالىق اۆتو­جولى ماڭىندا قاراۋسىز جايى­لىپ جۇرگەن 40 باس ءىرى قارا انىق­­تادى. مالدار ايىپپۇل ورىن­دارىنا قامالىپ، يەسىنە ايىپ­پۇل سالىندى.

مۇنداي كەلەڭسىز جاعداي وڭىر­دەگى بارلىق اۋداندا اشكەرەلە­نىپ وتىر. اۋداندىق، اۋىلدىق اكىم­دىكتەردىڭ تۇرعىندارمەن مال باعۋ، مال جايۋ ەرەجەلەرىن ورىنداۋ، اۋىل ءىشىن فەرماعا اينالدىرماۋ حاقىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جەتكىلىكتى جۇرگىز­بەيتىندىگىنىڭ دالەلى وسى. قاراۋ­سىز مال، مال ۇرلىعى ماسە­لە­سى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن اۋداندىق، اۋىلدىق اكىم­دىك­تەردىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلى بولماسا، تۇبەگەيلى شەشىلمەيتىنى انىق.

بۇعان قوسا، رەسپۋبليكا­لىق، حالىقارالىق ماڭىزى بار جول­­دار ماڭىندا مال جايا­تىن تۇر­عىندارعا ايىپپۇل مول­شەرىن كوبەيتۋ قاجەت سياقتى. ويتكەنى وسى كولىكتەر كۇنى-ءتۇنى ءارىلى-بە­رىلى اعىلعان جولدار­مەن جۇ­رەتىن جولاۋشىلار قاۋىپ­سىز­دىگى بارىنەن قىمبات. سون­داي-اق مالعا تاڭبا جانە سىر­عا سالۋ، چيپتاۋ جونىندەگى ءىس-شا­را­لار جۇيەلى جۇرگىزىلسە، قۇبا-قۇپ. سوندا ونسىز دا جۇمىستارى جەت­­­كىلىكتى پوليتسەيلەر اۋىلدىڭ قا­راۋسىز مالدارىن قاماپ، نەمەسە جوعالعان مالدى ىزدەپ شارق ۇرىپ جۇرمەس ەدى.

وبلىستىق پوليتسيا دەپار-
­تا­مەنتىنىڭ مالىمەتىنشە، وڭىر­دە جىل باسىنان بەرى مالىن قاراۋسىز جىبەرگەن 200-دەن استام مال يەسى ايىپپۇل تولەگەن. ەگەر قاراۋسىز جۇرگەن مال جول اپاتىنا سەبەپكەر بولسا، كولىكتىڭ شىعىنىن مالدىڭ يەسى وتەيدى. بىلتىر قاراۋسىز مالدىڭ كەسى­رىنەن 7 جول اپاتى تىركەلىپ، 4 مال يەسى سوت شەشىمى بويىنشا ايىپپۇل تولەۋگە مىندەتتەلىپتى. يەسىز جايىلىپ جۇرگەن 1 مىڭعا جۋىق مال ايىپ تۇراعىنا قامال­سا، ونىڭ 780-ءى – جىلقى.

بىلتىر «ەكىباستۇز – سە­ۆەر­نىي» تەمىر جولى ارالىعىن­دا پويىز ءماشينيسى جولدا جايى­لىپ جۇرگەن جىلقىلاردى باي­قاپ، شۇعىل تەجەۋدى قولدانعان. بىراق وقىس وقيعانىڭ الدىن الۋ مۇمكىن بولمادى. كولىك پو­ليتسەيلەرى جولدا جايىلىپ ءجۇ­رىپ، پويىز استىنا تۇسكەن جىل­قىلاردىڭ يەسىن انىقتادى. قۇ­قىق بۇزۋشى جىلقىسىنان ايىرىلىپ قانا قويماي، اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.

كولىك پوليتسەيلەرى تەمىر جول­عا بولىنگەن جولاقتا مال جايۋعا تىيىم سالىناتىنىن ۇنەمى ەس­كەرتەدى. بۇل جانۋارلاردىڭ ولى­مىنە عانا ەمەس، جىلجىمالى قۇ­رامنىڭ زاقىمدالۋىنا، پو­يىزدىڭ جەدەل تەجەلۋى سالدا­رىنان جولاۋشىلاردىڭ جارا­قات الۋىنا اكەپ سوعۋى مۇمكىن. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسا­نىندا كولىكتەگى پوليتسيا دە­پارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە، پو­يىزدى شۇعىل تەجەۋدىڭ 484 وقي­عاسى تىركەلسە، تەمىر جول جولاعىندا مال جايۋدىڭ سالدارىنان 345 وقيعا بولعان.

وڭىردەگى 146 ايىپ تۇراعىنا جەتكىزىلگەن، ياعني يەسىز جايىلىپ جۇرگەن 468 باس مالدىڭ يەلەرىنە ايىپ­پۇل سالىندى.

– قاراۋسىز جۇرگەن مالدى قاعىپ كەتۋ سالدارىنان جۇر­گىزۋ­شىلەر مەن جولاۋشىلار جاراقات الىپ، مەرت بولادى، جانۋارلار دا ولەدى. جۋىردا سولتۇستىك پوليتسيا ءبولىمىنىڭ كەزەكشى بولىمىنە ءىرى قارا مالدىڭ مويىلدى اۋى­لىنىڭ ماڭىنداعى جولدىڭ بو­يىندا كەلە جاتقاندىعى تۋرالى قوڭىراۋ ءتۇستى. وسى حابارلاما بويىنشا ۋچاسكەلىك ينسپەكتور جىبەرىلىپ، ول جانۋاردىڭ يەسىن انىقتادى. سونداي-اق ەسكەرتۋ تۇرىندە اكىمشىلىك جازا قولدانا وتىرىپ، اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 408-بابى بويىنشا حاتتاما تولتىردى، – دەيدى جەرگىلىكتى پولي­تسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ باس­تىعى عالىم سارعۇلوۆ.

«مىڭ اسقانعا – ءبىر توسقان». بيىل مال ۇرلاۋدىڭ 16 دەرەگى تىركەلىپ، 69 باس جوعالىپ كەتكەن. جۋىردا باياناۋىل اۋدانىندا بارىمتاشىلار سوتتالدى. ۇرىلار 2018 جىلى بەلگىسىز بى­رەۋ­لەرمەن الدىن-الا ءسوز بايلاسۋ ارقىلى 5،6 ملن تەڭگەگە با­عالانعان 18 باس جىلقىنى ۇر­لاسا، 2019 جىلى تاعى دا قۇنى 2،6 ملن تەڭگە بولاتىن 7 جىل­قىنى ۇرلاپ كەتكەن.

پوليتسەيلەر وتكەن جىلى مال يەلەرىنە جالپى قۇنى 75 ميل­ليون تەڭگەگە تەڭ 251 باس مالىن قايتارىپ بەرگەن. ۇرىلار مال­دى جايىلىمدا جۇرگەن جەر­لەرىنەن الىپ كەتىپ وتىرعان. ۇر­لانعان مالدى تۋىستارىنا، اۋىل تۇرعىندارىنا ارزان باعامەن ساتقان.

وبلىستا مال ۇرلىعى مەن قا­راۋسىز جۇرگەن مال سانىن ازاي­تۋ ماقساتىندا مالدى قا­ماۋعا ارنالعان 146 ايىپپۇل تۇ­راعى سالىندى. بيىلعى 3 ايدا قاراۋسىز قالعان 2 مىڭنان استام مال قامالدى. باقىلاۋسىز جۇر­گەن مالدى ۋچاسكەلىك ينس­پەكتور­لارمەن قاتار، جەرگىلىكتى اكىم­دىك وكىلدەرى دە ايىپپۇل تۇراعىنا قاماي الادى.

ال مال اسىراۋ ەرەجەسىن ساق­­تاۋ – وزەكتى مəسەلە ەكەنىن اۋىل تۇر­عىندارى ءتۇسىنۋى قاجەت. «مى­نا توبەنىڭ ماڭىندا جۇرگەن شى­عار...» دەپ جايباراقاتتىققا سا­لى­نىپ، مالدىڭ قولدى بولۋى­نا نەمەسە كەنەتتەن كولىك اپا­تى­نىڭ بولۋىنا ءوزىمىز مۇم­كىندىك بەرمەيىك.

 

پاۆلودار وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قايتادان قىمباتتادى

قارجى • بۇگىن، 15:00

ۇقساس جاڭالىقتار