قوعام • 13 مامىر، 2021

ءۇي سالعانعا – ۇلكەن كومەك

22 رەت كورسەتىلدى

التىن بەسىك اۋىلدىڭ بازارى تارقاپ، اجارى تايدى دەپ باز كەشەتىنىمىز بار. بىراق تۇرمىسىن تىكتەپ، تىرشىلىگىن تۇزەر ءتيىمدى جول ۇسىناردا، تارتىنىپ قالاتىنىمىز تاعى راس. ايتپەسە، اۋىلدىڭ ىرگەسىن سوكپەي، بەرەكەسىن توكپەي ءتۇتىنىن ءتۇزۋ ۇشىرار جول كوپ قوي. سونىڭ ءبىرىن بىلتىر ەل پرەزيدەنتى ۇسىندى.

ەستەرىڭىزدە بولسا، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتە حالىققا ارناعان «جاڭا جاعدايداعى قازاق­ستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جول­داۋىندا اۋىلدا ءۇي سالعان جۇمىس بەرۋ­شىلەردىڭ شىعىنىن وتەۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. بۇل ءبىزدىڭ ەلدە بۇرىن-سوڭدى قولعا الىن­با­عان باستاما ەدى.

– «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى ايا­سىندا جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءىسى باياۋ ءجۇرىپ جاتىر. مۇنىڭ باس­تى سەبەبى – ءۇي سالىناتىن اۋماق­تى دايىنداۋ ءىسىنىڭ قارقىنى تو­مەن. ويتكەنى زاڭ بويىنشا سۋ جانە ەلەكتر جەلىلەرى جۇرگىزىلگەن اۋماق­تان عانا جەر بەرىلەدى.

جەر ءۇي تەك باسپانا عانا ەمەس، سون­داي-اق تابىسى از، اسىرەسە كوپ با­لالى وتباسىلاردىڭ ەكونوميكالىق تى­رەگى دە بولا الادى. ۇكىمەت پەن اكىم­دىكتەر الەۋمەتتىك جەر ۇيلەر سالىناتىن ۋچاسكەلەردى ينفرا­قۇرى­لىممەن قامتاماسىز ەتۋ ءىسىن جەدەلدەتۋى قاجەت. بۇل رەتتە، مەم­لەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىگىن دە قولدانعان ءجون.

دەپۋتاتتاردىڭ وسى ماڭىزدى ماسە­لەنى شەشۋگە تىكەلەي اتسا­لىسۋىن­ سۇرايمىن. اۋىل ەڭ­بەك­كەرلەرىن قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىس بەرۋ­شىلەردىڭ شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ ارقىلى جالدامالى ۇيلەر سالۋعا مىندەتتەپ، كوپ­تەگەن وتانداسىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن نەگە جاقسارتا المايمىز؟! – دەگەن بولاتىن قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرما­سىنان كەيىن ىلە اۋىلدا ءۇي سالا­تىندارعا سۋبسيديا بەرۋ جايى پى­سىقتالىپ، مەملەكەتتىك ورگاندار ىسكە كىرىستى. جالپى، مەملەكەت باس­شىسى ەلدەگى كەزەكتە تۇرعان ادامداردىڭ باسپانا ماسەلەسىن جەدەل شەشۋدىڭ ءبىر جولى سۋبسيديا­لاۋ ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە ءۇي سالاتىنداردىڭ شىعىنىن عانا ەمەس، باسپانانىڭ جالداۋ اقىسىن سۋب­­سيديالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋدى دە ۇسىن­­دى.   

– قازىر اكىمدىكتەر كەزەكتە تۇر­عان ادامدارعا ارناپ جالعا بەرى­لەتىن تۇرعىن ۇيلەر سالىپ جاتىر. بيۋدجەتتىك جانە ساتىپ الۋ راسىمدەرىنە بايلانىستى بۇعان ۇزاق ۋاقىت كەتەدى. بۇل تارتىپكە وزگەرىس ەنگىزەتىن كەز كەلدى. قاراجاتتى تەك ءۇي قۇرىلىسىنا عانا ەمەس، جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋعا دا بولگەن ءجون. ونىڭ اۋقىمى وسى شارانىڭ ارقاسىندا العاشقى جىلدىڭ وزىندە-اق 10 ەسە ءوسىپ، ءجۇز مىڭنان استام وتباسىنا ناقتى كومەك كور­سەتىلەدى، – دەدى پرەزيدەنت.

سۋبسيديالاۋدىڭ قازاقستاندا تۇر­عىن ءۇي ساياساتىن دامىتۋدىڭ ءتيىمدى جولى رەتىندە تاڭدالىپ الىنۋى دا سوندىقتان. بۇگىندە ونىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار. ماسەلەن، وتباسى مۇشەلەرىنە شاققاندا تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنە جەتپەيتىن، كەزەكتە تۇرعان ادامدار تۇرعىن ءۇيدى سۋبسيديالاۋ تەتىگى ارقىلى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. نەگىزىنەن، بۇل ساناتقا كوپ ­بالالى وتباسىلار، جەتىم بالالار، مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلار جانە حالىقتىڭ باسقا دا الەۋمەتتىك وسال توپتارى جاتادى. ال تابىسى ەڭ تومەنگى كۇن­كورىس دەڭگەيىنەن جوعارى، كەزەكتە تۇرعاندار جاڭا تۇرعىن ۇيگە جەڭىل­دەتىلگەن نەسيە الۋ ارقىلى قول جەت­ك­ىزە الادى. بۇدان بولەك، كەزەكتە تۇر­عاندار ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدىڭ جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ تەتىگى دە قاراس­تىرىلعان.

– جەكە قۇرىلىس سالۋشىلارمەن بىرلەسىپ، باستاپقى نارىقتا جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ الەۋمەتتىك قور­­لارى قۇرىلادى. مىسالى، 10 مىڭ پاتەرلىك تۇرعىن ءۇي ءۇشىن جى­لىنا 5،3 ملرد تەڭگە سۋبسيديا قاجەت. تۇرعىن ءۇي پۋلدارى قا­لىپ­تاسقاننان كەيىن وسى قور­لار­دىڭ جىلجىمايتىن مۇ­لىكپەن قام­تاماسىز ەتىلگەن اكتسيا­لارى كەپىلدەندىرىلگەن كىرىستىلىگى بار نا­رىققا ۇسىنىلاتىن بولادى. جال­داۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «وتباسى بانك­تىڭ» وكىلەتتىگىن كۇشەيتۋ ۇسى­نى­لىپ وتىر، – دەيدى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءبىرىن­شى ۆيتسە-ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ.

بۇل رەتتە نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنان پاتەر جال­داعانداردىڭ 31 ايلىق ەسەپتىك كور­سەتكىش (اەك) كولەمىندەگى شىعىنىن مەملەكەت وتەپ بەرەدى. وزگە وڭىرلەر ءۇشىن 21 اەك دەڭگەيى كوزدەلگەن. ال اۋىلدىقتار ءۇشىن شىعىننىڭ 15 اەك كولەمىندەگى سوماسى كەرى قاي­تارىلادى. اتاپ وتەرلىگى، بۇل ازىرشە جوسپار عانا. جاڭاشىلدىق جاڭا زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن ىسكە قو­سىلادى.

وتكەن جىل­دىڭ سوڭىندا ين­دۋستريا جانە ين­فرا­قۇرى­لىمدىق دامۋ مينيستر­لىگى اۋىلدا ءۇي سال­عان جۇمىس بەرۋ­شى­لەردىڭ شى­عى­نىن وتەيتىن جاڭا نور­مانى تانىستىردى. ءسويتىپ، اۋىل­دا جۇ­­مىس­كەرلەر ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سال­­عان جۇمىس بەرۋشىنىڭ شىعىن­دارىنىڭ 50 پايىزىن مەملەكەت سۋبسيديالايتىن بولادى.

دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، رەس­پۋبليكا بويىنشا 76 اۋداندا 2 855 تۇرعىن ۇيگە قاجەتتىلىك بار. بۇل دەگەنىمىز – 285،5 مىڭ شارشى مەتر. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، سۋبسيديالاۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 14،3 ملرد تەڭگە قاجەت.

ءبىر ءوزى ءبىر اۋىلدى كوركەيتىپ وتىرعان كاسىپكەر مانات العام­باروۆ­تىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جاڭا­شىلدىق اۋىلدا ءۇي سالاتىن كاسىپ­كەرلەر ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك.

– ءبىزدىڭ اۋىل ەكىباستۇز قالا­سى­نا قارايدى. مال شارۋا­شى­لى­عىمەن اينالىسامىز. جۇمىس­كەرلەرگە ءۇي سالىپ، ولارعا قاجەتتى جاع­دايدى جاساپ وتىرمىز. ەڭبەك ادامدارىن وسىلاي ىنتالاندىرامىز. ەگەر مەملەكەت سالىنعان ءۇيدىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالايتىن بولسا، مۇنىڭ اسەرى زور بول­ماق. بىرىنشىدەن، كاسىپكەرلەرگە ۇل­كەن كومەك. ەكىنشىدەن، كوپ ءۇي سالى­ناتىندىقتان، اۋىلدىڭ تامىرىنا قان جۇگىرەدى. ۇشىنشىدەن، مەم­لەكەتتىڭ ۇستانعان ساياساتىمەن دە ۇندەسىپ جاتىر. سوندىقتان بۇل باس­تاما قولداۋعا لايىق، – دەيدى جايىلما اۋىلىنداعى «تابىس» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسى.

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سۋبسيديالاۋ تەتىگى «نۇرلى جەر» مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇ­زەگە اسىرىلماق. ول ءۇشىن قۇ­رىلىس سالۋشىلار مەملەكەت بەكىت­كەن ءبىر ءتيپتى ۇيلەردى عانا سالۋى ءتيىس. ياعني ءۇيدىڭ جالپى كولەمى 100 شارشى مەتردەن اسپاۋى كەرەك. ال قۇنى 10 ملن تەڭگەدەن جوعارى بولماۋى شارت. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اتالعان جوبا بويىنشا وتىنىشتەردى قابىلداپ، جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستايدى.

ەكونوميست تالعات دەمەسىنوۆتىڭ پىكىرىنشە، اۋىلداعى ءۇي قۇرىلىسىن سۋبسيديالاۋ ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنا جاڭاشا سەرپىن بەرمەك.

– جاسىراتىن نەسى بار، اۋىلداعى ۇيلەردىڭ دەنى ەسكىرگەن. جاڭا ۇيلەر جاپپاي سالىنىپ جاتقان جوق. حالقى تىعىز ورنالاسقان وڭتۇستىك وڭىرلەردەن ەڭبەك كۇشىنە ءزارۋ سولتۇستىك ايماقتارعا كوشىپ كەلەتىن تۇرعىندار باسپانا ما­سە­لەسىنە بىردەن تاپ بولاتىنى سون­­دىقتان. قونىس اۋدارعان اعايىن­دى حالقى ونسىز دا كوپ قالاعا ور­نالاستىرۋدىڭ رەتى جوق. دۇرىسى – اۋىلعا تارتۋ. الايدا اۋىلدا ءۇي ماسەلەسى الدان شىعادى. راس، مەملەكەتتىك باعدارلامالار بو­يىنشا تۇرعىن ۇيلەر سالىنىپ جاتىر. بىراق ولاردىڭ ساپاسىنا كوڭىلى تولمايتىندار كوپ. سول­تۇستىكتىڭ ساقىلداعان سارى ايا­زىندا سىر بەرەتىن باسپانالار كو­شىپ كەل­گەندەردىڭ قۇتتى ورنىنا اينالا الماۋدا. سوندىقتان ءۇيدى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وزدەرى سالعان دۇرىس. ويتكەنى بۇل جەردە ەڭ الدىمەن سولاردىڭ مۇددەسى باسىم. ولار بۇل ىسكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى، – دەيدى تالعات دەمەسىنوۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان سۋبسيديالاۋ تەتىگى ءۇي سالعاندارعا ۇلكەن كومەك بولارى داۋسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

«بارىسقا» جاڭا قاقپاشى كەلدى

حوككەي • بۇگىن، 09:18

COVID-19: بوساڭسۋعا بولمايدى

الەم • بۇگىن، 08:51

تىلگە قۇرمەت – ەلگە قۇرمەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:48

ۇقساس جاڭالىقتار