ونەر • 12 مامىر، 2021

اقىرەتكە دەيىنگى ادالدىق

53 رەت كورسەتىلدى

ۇلتتىق تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاعان ۇركەردەي توپتىڭ ىشىندەگى ۇلكەن ونەر يەسى، قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويى جارتى عاسىردان استام ءوزى ەڭبەك ەتكەن م.اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترىنان باستاۋ الدى. 

قابىرعاسىندا ۇلىلاردىڭ ءىزى، تابانىنىڭ ءىزى قالعان قارا شاڭىراق ونەر ورداسى ءبىرتۋارلارىن ۇلىقتاي بىلەتىن ۇلاعاتتى ۇلتتىڭ ۇرپاعى ەكەنىن كورسەتىپ، قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ورايلاستىرا ساحنا الىبىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «قازاق ساحناسىنىڭ ءىرى تۇلعاسى» اتتى تاقىرىپتىق كورمە، كورەرمەنمەن بريفينگ  ۇيىمداستىرىپ، وتكەن كۇنگە عيبراتتى ساياحات جاسادى.

ونەردەگى جولىن رەجيسسەر بولىپ باستاپ، سوناۋ قىزىلوردا قالاسىندا ۋىعىن شانشىعان العاشقى قازاق تەاترىندا مىرقىمباي، قوڭقاي، ەسپەمبەت، كوبىك، قارابايلاردىڭ ءرولىن ويناپ، تۋما تالانتى كەلەشەك ساحنا ساڭلاعى ەكەنىنەن حابار بەرگەن سەركە قوجامقۇلوۆ ءوزى ۇيىستىرعان وردادا تابان اۋدارماي 54 جىل قىزمەت ەتىپ، 170-تەن استام كەيىپكەر وبرازىندا كورىندى. وزىنەن كەيىنگى تالاي بۋىننىڭ ۇلتتىق باستاۋ-بۇلاقتان قانىپ ءىشىپ، حالىقتىق ونەردىڭ جىلدام ءارى دۇرىس وركەندەۋى جولىندا تالماي قىزمەت ەتتى. ونىڭ قازاق كينو جانە تەاتر ونەرىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن كەلەر ۇرپاققا تالماي ناسيحاتتاۋ–  بۇگىنگى ءىزباسارلارىنىڭ پارىزى. الماتىداعى كورمەگە ءارتىستىڭ اتىن يەلەنگەن جەزعازعان مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ وكىلدەرى ارنايى كەلىپ قاتىسىپ، تەاتردىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىردى.

اسىلدىڭ سىنىعى، پ.چايكوۆسكي اتىنداعى الماتى مۋزىكا كوللەدجىنىڭ اعا وقىتۋشىسى ءماريام سەرالىقىزىنىڭ ەستەلىگى ۇلكەن-كىشىنى تەگىس تولقىتتى. «جەزقازعان وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق تەاترىنا اكەمنىڭ اتىنىڭ بەرىلگەنىنە بيىل قىرىق جىل تولىپ وتىر. سوعان بايلانىستى تەاتر ۇجىمىن جانە اكەمنىڭ اتىن قۇرمەتتەيتىن ونەرسۇيەر قاۋىمدى ۇرپاقتارىنىڭ اتىنان قۇتتىقتايمىن. 1981 جىلى اكەمىزدىڭ اتى بەرىلگەننەن باستاپ جاس جەزقازعان تەاترىنىڭ ۇجىمى وزىنە كورسەتىلگەن سەنىمدى اقتاي ءبىلدى. سەرالى اكەمنىڭ ءومىرى مەن ونەرى وزىنشە ءبىر وشپەيتىن ماڭگىلىك دۇنيە. قازاق ونەرىنىڭ ىرگەتاسىن كوتەرگەندەردىڭ قاتارىندا ەسىمى ەرەكشە، قۇرمەتپەن اتالاتىن، تاۋسىلمايتىن تاۋ بۇلاعى. اكەمىز ساحنادا زور شەبەرلىك ۇلگىسىن كورسەتكەن اكتەر. ونەر دەگەن – سىرساندىق. اسىل قازىناسى سىرتىندا ەمەس، ىشىندە ساقتاۋلى. مەن ءۇشىن ايدان انىق ءبىر اقيقات بار، ول – حالىققا جاساعان قىزمەت تۇلعانىڭ وزىنە ۇلكەن قۇرمەت بولىپ ورالادى ەكەن. اكەمنىڭ ءومىرى – سونىڭ دالەلى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەاترىنا تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى قۇرمەتىنە سەرالى قوجامقۇلوۆتىڭ مەرەيتويىن وتكىزگەنى ءۇشىن وتباسىمىزدىڭ اتىنان راحمەتىمدى ايتامىن» دەدى.

سەركە قوجامقۇلوۆ وزىنەن كەيىنگى جاستاردى تاربيەلەۋدە اعاعا ءتان ىرىلىك تانىتىپ، قولىنان كەلگەنشە ولاردىڭ ونەرىنىڭ ۇلتتىق باعىتتا ورىستەۋىن قاداعالاعان. ونەرىن قادىرلەگەن كورەرمەن ءىلتيپاتىنا تەرەڭ جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، سول قۇرمەتكە لايىق بولۋدى ءبىر ساتكە جادىنان شىعارماعان. بۇل تۋرالى رەجيسسەر، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اۋباكىر راحيموۆ ءوز ەستەلىگىندە بايان ەتتى. «ول كەزدە ستۋدەنتپىن. كەشكى سپەكتاكلگە كىرمەك بولىپ، بيلەت الۋعا كاسسا كەزەگىندە تۇرسام، اتاعى جەر جارعان سەراعاڭ دا ەلمەن بىرگە كەزەك كۇتىپ تۇر ەكەن. «سەراعا، ءسىز كىرە بەرمەۋشى مە ەدىڭىز؟» دەپ ەدىم، «بولمايدى!» دەپ شورت كەستى ادەپكى بىربەتكەي مىنەزىنەن تانباي. «مەن حالىقتان ۇلكەن ەمەسپىن. كەزەككە تۇرىپ، بيلەتىمدى الىپ كىرەمىن». كورەرمەنگە بۇدان اسقان قۇرمەت بولماس. ۇلكەن بۋىنداعى اكتەرلەر ەلگە دەگەن قۇرمەتىمەن، سۇيىسپەنشىلىگىمەن ەرەكشەلەندى. ول كىسى ۇجىمعا دا، حالىققا دا ەرەكشە قادىرلى بولدى، سوعان قاراماستان عاجاپ كىشىپەيىل، ەشقاشان داۋىس كوتەرىپ، رەنجىپ سويلەۋدى بىلمەيتىن ەدى. بىردە «قوبىلاندى» سپەكتاكلىنەن كەيىن كوپشىلىك ساحناسىنداعى جاس اكتەرلەر كيىمدەرىن وڭدى-سولدى لاقتىرىپ، شاشىپ كەتكەن ەكەن، سولاردى جيناستىرىپ جۇرسەم، سەراعاڭ ەسىكتىڭ بوساعاسىندا ماعان قاراپ تۇرىپتى. «قاپ، قازىر جەرگە قازىق قىپ قاعاتىن بولدى-اۋ» دەپ ويلادىم ىشىمنەن. ء«ا-ءا-ءا، جارايدى، جيناپ بولعان سوڭ، ءجۇر مەنىمەن»، دەدى. «ە-ە، جيناتىپ العان سوڭ سويىپ سالايىن دەپ تۇر ەكەن»، دەپ ىزىنەن ىلەسىپ، ەكەۋمىز سەراعاڭنىڭ گريم بولمەسىنە كەلدىك. «كىر» دەدى. كىردىم. «مۇندا ءبىر نارسە شاشىلىپ جاتىر ما؟» «جوق». «وندا دوستارىڭا بارىپ ايت. ولاردىڭ كيىمىن بىرەۋ جيناۋعا مىندەتتى ەمەس، كيىمدەرىن شاشپاي، سوڭىن جيناپ ءجۇرسىن».

سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ ساحنا ونەرىنە سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ بيىك بولعانى سونشا، ءومىرىنىڭ سوڭىندا دەنساۋلىعى سىر بەرىپ ناۋقاستانىپ ءجۇرىپ تە، ءوزى ويناماسا دا كۇن قۇرعاتپاي تەاترعا كەلىپ، رەپەتيتسياعا قاتىسىپ جۇرگەن ەكەن. قايتىس بولارىنان ءبىر اپتا بۇرىن ادەتتەگىدەي ۇيىنەن كەلىپ، رەپەتيتسيادان سوڭ جاس ارىپتەستەرىن شىعارىپ سالىپ، ساحناعا بارىپ جالعىز ءوزى وتىرادى. ۇزاق وتىرادى. جان-جاعىندا ەشكىم جوق. قالىڭ قاستارى قاباعىن جاۋىپ، ك ۇلىپ تۇراتىن ءجۇزىن مۇڭ تورلاپ، شوكەلەپ وتىرعان كۇيى زالدىڭ ءار بۇرىشىنا جانارىن توقتاتىپ، زەرىككەنىنشە زەر سالا قاراپ، ءبىراز دامىلدايدى. سايىپقىراننىڭ ساحنانى قيماي، ىشتەي ەگىلىپ قوشتاسىپ وتىرعانىن سىرت قاراعان ادامدار سەزبەيدى دە. «بۇل سەراعاڭنىڭ تەاترعا اقىرعى رەت كەلۋى ەكەن. ءبىر اپتادان سوڭ اقتىق ساپارىنا اتتانىپ كەتتى» دەيدى ءا.راحيموۆ.  

مەرەيتوي قارساڭىندا م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ مۋزەيى مەن س.قوجامقۇلوۆ اتىنداعى جەزقازعان دراما تەاترى بىرلەسىپ، نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ۇلتتىق مۋزەيدە ءارتىستىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا بايلانىستى اۋقىمدى كورمە ۇيىمداستىرعان بولاتىن. سەركە تۇتىنعان بۇيىمدار، جەكە قۇجاتتارى، ساحنالىق كوستيۋمدەرى، باسقا دا قۇندى مۇرالار جيناقتالعان كوشپەلى كورمە الداعى ۋاقىتتا وبلىس ورتالىقتارىن ارالاپ، تەاتر تارلانىنىڭ ونەرى مەن ءومىرىن ولكە كورەرمەندەرىنە تانىستىرۋدى جالعاستىرادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى كوبەيەدى

ايماقتار • 11 ماۋسىم، 2021

اقتوبە وبلىسىنا باس يمام تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • 11 ماۋسىم، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار