«ەكى جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. ەگەر تۇركىستاندا بولماساڭىز, قازىرگى قالانىڭ قالاي وزگەرگەنىن كورۋگە كەلىڭىز. ەلىمىزدىڭ استاناسىنان كەيىن بوي كوتەرگەن جاڭا قالا بولدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ زور مۇمكىندىكتەرىنىڭ تاعى ءبىر دالەلى. جاڭارعان تۇركىستاندى كورگەندەردىڭ بارلىعى تاڭعالۋدا. بۇل – رەسپۋبليكامىزدىڭ مادەنيەت ورتالىعى. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى تاعى ءبىر گۇلدەنگەن قالا. جاقىندا, مەنىڭ باستاماممەن وتكەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇركىستان رەسمي تۇردە تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى بولىپ جاريالاندى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
وبلىس ورتالىعىنىڭ قالاي وزگەرگەنىن كورۋگە كەڭەس بەرگەن ەلباسى تۇركىستانعا ارنايى ات باسىن بۇرىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن جانە قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان نىسانداردى ارالادى. قالا مەن وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا قانىقتى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ يدەياسى كيەلى تۇركىستاننىڭ ۇلى قاسيەتىنىڭ جاندانا تۇسۋىنە, بۇگىنگىدەي ىزگىلىكتى ىستەردىڭ اتقارىلۋىنا باستاۋدا. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ەلباسى جارلىعىمەن تۇركىستان قالاسىنىڭ وبلىس ورتالىعىنا اينالۋى تۇركى الەمىندەگى تاريحي وقيعا بولدى. تاريحي شەشىم شەجىرەلى شاھاردىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. بۇرىن اۋدان ورتالىعى بولىپ كەلگەن شاعىن شاھار قازىر مادەني ورتالىقتارى كوز تارتاتىن جاسىل جەلەكتى, كورىكتى قالاعا اينالىپ كەلەدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركىستانعا ساپارى بارىسىندا الدىمەن «تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعىن» اباتتاندىرۋ ناتيجەلەرىمەن تانىستى. جالپى اۋماعى 38 گەكتار بولاتىن «تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعىندا» سىيىمدىلىعى 100 تەكشە مەتر جاساندى ارال پايدا بولدى. ول ءۇشىن سۋ ۇڭعىماسى مەن رەزەرۆۋار سالىندى. ون مىڭعا جۋىق اعاش وتىرعىزىلىپ, جولدار توسەلدى. جاڭا دەمالىس ورنى ەرەكشە ديزايندا جاسالعان شامدارمەن جارىقتاندىرىلادى. سونداي-اق ەلباسى قازاق حاندارىنا ارنالعان مەموريالدىق كەشەننىڭ اشىلۋىنا قاتىستى.
وندا يىلگەن 21 قاناتتى كورۋگە بولادى. بۇل تۇركىستاندا جەرلەنگەن 21 حاندى بىلدىرەدى. سونداي-اق وسىندا ەلباسى « ۇلى دالا بىرلىگى» اتتى كاپسۋلانى سالدى. ونىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى قاسيەتتى جەرلەردىڭ توپىراعى جينالعان.
جوبالاۋ قۇنى 1,9 ملرد تەڭگە بولاتىن مەموريالدىق كەشەننىڭ جالپى اۋماعى 0,85 گەكتاردى قۇرايدى. جاڭا نىساننىڭ بارەلەفىندە قازاق بيلەرىنىڭ, قازاق دانالارىنىڭ كوركەمسوزدەرى قاشالعان. شەڭبەر تارىزدەس سالىنعان پيلوندارداعى گرانيت تاقتايشالارعا قازاق دالاسىن باسقارعان 21 حاننىڭ ەسىمىمەن قاتار, ولاردىڭ بيلىك جۇرگىزگەن جىلدارى دا جازىلعان. سونداي-اق ەلباسى احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جانىندا ورنالاسقان ەتنواۋىلدا بولدى. «ەتنواۋىل» كەشەنى – قازاق دالاسىنىڭ XVIII-XIX عاسىرداعى ءومىرىن بەينەلەيتىن جوبا. «ازىرەت سۇلتان» مادەني قورىعىنىڭ بۋفەرلىك ايماعى مەن احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ بەكىنىس قابىرعاسى, ەتنوگرافيالىق مۋزەيدىڭ ورتاسىندا ورىن تەپكەن ينتەراكتيۆتى ەتنواۋىلدىڭ اۋماعى 16 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. كوشپەندىلەر وركەنيەتىنەن كورىنىس بەرەتىن ەتنواۋىل ايماعىندا قازاق دالاسىنداعى تۇتاس ءبىر ءداۋىر بەينەلەنگەن. «ەتنواۋىل ارقىلى XVIII-XIX عاسىردىڭ اتموسفەراسىن كورسەتتىك. گاسترونوميالىق ايماقتا ورتا ازيا ەلدەرىنە تيەسىلى اسپازدىق ونەردى كورۋگە بولادى. 7, 8, 12 قاناتتى, بارلىعى 9 ءتۇرلى ولشەمدەگى كيىز ۇيلەر مەن «حان سارايى» تىگىلگەن. اۋىل ماڭىندا جىلقىلاردىڭ «تابىن» مۇسىندىك كومپوزيتسياسى بەينەلەنگەن. ەجەلگى قۇدىق, ساداقشىلارعا ارنالعان اتىس ءتيرى دە قويىلعان. بىرنەشە ايماققا بولىنگەن اۋىلدىڭ جالپى كولەمى – 3 گەكتار. جوبا ەتنوگرافتاردىڭ, تاريحشىلاردىڭ كەڭەسى بويىنشا جاسالعان. بۇل جەردە بابالاردىڭ زامانىن كورىپ قانا قويماي, تاماقتى اسپازدارمەن بىرگە ءپىسىرىپ, شەبەرلەرمەن بىرگە ءتۇيىن تۇيۋگە مۇمكىندىك بار. ءتۇرلى كورىنىستەر تۇسىرۋگە بولادى», دەيدى جوبانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى ايكو توكەن.
ەلباسى ازىرەت سۇلتان قورىق-مۋزەيىنىڭ اۋماعىندا سالىنعان ياسسى بوتانيكالىق باعىنىڭ دامۋ بارىسىمەن دە تانىستى. بىرنەشە اللەيا, لابيرينت, ساندىك توعاندارى بار باقتىڭ اۋماعى 8 گەكتارعا جۋىقتايدى. مۇنداعى جەمىس اعاشتارى مەن وزگە دە مىڭعا جۋىق ساندىك اعاشتاردىڭ كوشەتتەرى گەرمانيا, بەلگيا مەن وزبەكستان ەلدەرىنەن اكەلىنىپ وتىرعىزىلعان. ال جاسىل جەلەكتەر 6 ۇڭعىمادان شىعاتىن سۋمەن سۋارىلادى.
سودان سوڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا مۋزىكالىق دراما تەاتردىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىستى. بۇل تەاتردا تۇركى الەمىنە ورتاق قويىلىمدار ساحنالانادى. كومپوزيتسيالىق كورىنىسى مەن ساۋلەتتىك كەلبەتى وزگەشە عيماراتتا تەك قازاق اكتەرلەرى عانا ەمەس, شەتەلدىك تانىمال شەبەرلەر دە ونەر كورسەتەدى. ءتورت قاباتتى ونەر ورداسىنىڭ كورەرمەندەر زالى 510 ادامعا ارنالعان. مۇنداعى ۆەستيبيۋل, كۋلۋارلار, فويە, جيناقتاۋ حولدارى مەن VIP زالدار ۇلتتىق ناقىشپەن بەزەندىرىلگەن. كورەرمەندەرگە جانە قىزمەتتىك پەرسونالعا شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن دارىگەرگە دەيىن قاراستىرىلعان.
تەاتردىڭ باس ديرەكتورى اينۇر كوپباساروۆانىڭ ايتۋىنشا, ونەر ۇجىمىندا 190 ادام شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەي الادى. قازىر اكتەرلەردى جۇمىسقا قابىلداۋ ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا دۋبايدا, ماسكەۋدە تاجىريبە جيناعان رەجيسسەرلەر مەن كومپوزيتورلار, مەنەدجەرلەر بار. «سان عاسىرلىق تاريحى بار وسىنداي كيەلى ولكەدەگى ونەر ورداسى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن جانە قولداۋىمەن سالىندى. بۇل ونەر ورتالىعىنىڭ ەرەكشەلىگى جانە تۇجىرىمداماسى – پرەفورماتيۆتى تەاتر اتانۋىندا. ياعني قازاقستاندىق قانا ەمەس, تۇركى الەمىنە ورتاق مەملەكەتتەردىڭ اكتەرلەرى دە كەلىسىمشارت نەگىزىندە وسىندا جۇمىس ىستەيدى. الىس-جاقىن شەتەلدەردەن, رەسپۋبليكانىڭ ءار وڭىرىنەن تالانتتى جاس رەجيسسەرلەر, ستسەنوگرافتار, حورەوگرافتار, اكتەرلەردى جيناۋدامىز. تالانتتى جاستاردىڭ ىشىندە Belcanto ۆەنا اكادەمياسىنىڭ تۇلەگى ايا ءشارىپ, تانىمال كومپوزيتور حاميت شاڭعاليەۆ, Watanabe Buber بالەت اكادەمياسىن, ۆاگانوۆ اتىنداعى ورىس بالەت اكادەمياسىن بىتىرگەن ماو ساكاي سىندى پريما-بالەرينالارىمىز بار. تەاتردىڭ العا قويعان جوسپارى كوپ», دەدى اينۇر كوپباساروۆا جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا.
تەاتردا ەلباسى «شاڭىراق» مينياتيۋراسىن تاماشالادى. سونداي-اق «قۇرمەتتى قوناقتار» كىتابىنا ەستەلىك جازبا قالدىرىپ, باق وكىلدەرى ءۇشىن بريفينگ وتكىزدى.
ء«بىز تاۋەلسىزدىك جىلدارى تاعى ءبىر ەلەۋلى نىسان – تۇركىستاندى سالدىق. كوپ عاسىرلىق تاريحىندا تۇركىستانعا مۇنداي قارجى, وسىنشاما كوڭىل بولىنبەگەن. جاڭارعان بىرەگەي قالا», دەدى ەلباسى بريفينگتە. سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالانىڭ ارحيتەكتۋراسى كونەتۇركىلىك جانە زاماناۋي ساۋلەتكە نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق اۋەجايدىڭ الەۋەتىنە توقتالىپ, ىستانبۇل, تاشكەنتپەن قاتىناس جيىلەپ, تۋريستىك مارشرۋتتاردىڭ كوبەيەتىنىن ايتتى. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, جاستارعا مۇمكىندىك تۋاتىنىن, تۇرعىن ۇيلەر كوپتەپ سالىنىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. «بۇل قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, بارلىعى ءۇشىن بىرەگەي قالا بولادى. كەرۋەن-سارايدىڭ ءبىر ءوزى نەگە تۇرادى؟! باسقا نىساندار, تارتىمدى ساياباقتار, دەمالىس ورىندارى بار. قازىر بۇرىن بولماعان باسقا قالاعا كەلگەندەي اسەر الاسىڭ. سوندىقتان بارلىق تۇركىستاندىقتاردى مەملەكەتتىڭ وسى ءبىر ەرەكشە سىيلىعىمەن قۇتتىقتايمىن, ال سىزدەردىڭ مەملەكەتكە سىيلىقتارىڭىز – ىنتىماق, بىرلىك جانە وتانىمىز ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ», دەدى ەلباسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
تۇركىستانعا ساپارى بارىسىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتكە 480 مىڭنان استام كىتاپ قورى بار وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ Farab كىتاپحاناسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى دە كورسەتىلدى. مۇندا كونە كىتاپتار, كەسەنەگە جۇرگىزىلگەن ەڭ العاشقى زەرتتەۋ جۇمىستارى جايلى جازبالار ساقتاۋلى. اۋدانى 2 600 شارشى مەترلىك ءۇش قاباتتى عيماراتتىڭ ساۋلەتى كىتاپ بەتتەرىنە ۇقساس ەتىپ سالىنعان. «كىتاپحانا باسقارۋشى كومپانياعا بەرىلگەن. وندا الاڭسىز كىتاپ وقىپ, رۋحاني تۇرعىدا ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. وقىرماندار ءۇشىن كىتاپ وقۋ تەگىن. بالالار بۇل جەردە وزدەرىن جان-جاقتى دامىتا الادى. Farab كىتاپحاناسى تۋريستىك ورتالىقتا ورنالاسقان. الىستان كەلگەن تۋريستەر وڭىردەگى قاسيەتتى جەرلەردى ارالاپ, ءتاۋ ەتىپ شىققانشا كەمى 4 ساعات كەتەدى. اتا-انالار وسى ارالىقتا بالالارىن كىتاپحاناداعى قىزمەتكەرلەرگە الاڭسىز قالدىرا الادى. ولارعا اقىلى تۇردە قىزىقتى قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى», دەيدى كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى. بۇدان بولەك, كىتاپحانا عيماراتىندا جاڭا تۋىندىلاردىڭ تۇساۋكەسەرىنە ارنالعان جاڭا ۇلگىدەگى شىعارماشىلىق زالى, كادەسىيلار دۇكەنى جانە كەزدەسۋلەرگە ارنالعان جايلى شايحانا, باسقوسۋ ستۋدياسى – كوۆوركينگ, كومپيۋتەرلىك سىنىپ, فوتو جانە بەينەتۇسىرىلىمگە ارنالعان مۋلتيمەديا زالى بار. بۇل, اسىرەسە, بلوگەرلەر, فوتوگرافتار مەن ديزاينەرلەر ءۇشىن پايدالى ورىن بولماق. كىتاپحانادا 3D مودەلدەرىن جاساۋعا ارنالعان پروەكتسيالىق بولمە, كالليگرافيا جانە ونەر ستۋدياسى, قىش قۇمىرا جاساۋعا ارنالعان شەبەرحانا بار. بالالار زالىندا وقۋدان باسقا روبوتتەحنيكا بويىنشا ساباقتار وتەدى. ەسكى كىتاپتار, قولجازبالار مەن قۇجاتتار ءارحيۆى نازارعا ۇسىنىلادى. عىلىمي-زەرتتەۋ تۇرعىسىنان كىتاپحانانىڭ ماقساتى – بارلىق قۇجاتتى, كۋالىكتەردى جانە باسقا دا ماڭىزدى ماتەريالداردى ءبىر جەرگە جيناۋ, وقىرماندار مەن عالىمدارعا قولجەتىمدى ەتۋ. ول ءۇشىن بارلىق اقپارات ساندىق فورماتقا اۋىستىرىلادى. ەكىنشى ماڭىزدى مىندەت – ەسكى قۇجاتتار ءارحيۆىن جيناپ, ساقتاۋ. ول ءۇشىن ەرەكشە جاعدايلار مەن سىرتقى فاكتورلاردى باقىلاۋ قاجەت. مۇنداي قۇجاتتاردى توتىعۋعا قارسى جابدىعى بار ارنايى تسەح قالپىنا كەلتىرەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل – ورتالىق ازياداعى جالعىز تسەح. ءۇشىنشى ماڭىزدى باعىت – جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانا وتىرىپ, تاريحي كىتاپتار مەن ماتەريالداردىڭ ۇلكەن دەرەكقورىن قالىپتاستىرۋ.
ەلباسى بارعان «كەرۋەن-ساراي» – ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى كوپفۋنكتسيالى تۋريستىك كەشەن. بۇگىندە ول كيەلى قالاعا كەلۋشىلەردىڭ كوزايىمىنا اينالعان. ينۆەستيتسيالىق جوبانى Turkistan Tourism City كومپانياسى ىسكە اسىردى. نىسان قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە قاراما-قارسى «ازىرەت سۇلتان» مادەني قورىعىنىڭ بۋفەرلىك ايماعىندا 20,5 گەكتار اۋماقتا ورنالاسقان. مۇندا 4 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. كەشەنگە جىبەك جولى داۋىرىندەگى ساۋداگەرلەر مەن قولونەرشىلەر كوشەسى, «ۇشاتىن تەاتر», ات شوۋىن وتكىزۋگە ارنالعان امفيتەاتر, شىعىس بازارى, ساۋدا سورەلەرى, قوناقۇيلەر مەن مەيرامحانالار, سپا جانە فيتنەس-ورتالىق, كينوتەاتر, وتباسىلىق ويىن-ساۋىق ورتالىعى كىرەدى. بۇل رەتتە بارلىق قۇرىلىمدار سۋ ارناسى ارقىلى بايلانىستىرىلعان, وندا سۋداعى «قايىق شەرۋى» تەاترلاندىرىلعان شوۋى وتكىزىلەدى. «كەرۋەن-ساراي» كەشەنى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنەن كەيىن وڭىرگە تۋريستەر مەن ينۆەستيتسيالاردى تارتاتىن باستى ورتالىققا اينالۋى ءتيىس.
تۇركىستانعا ساپارى بارىسىندا ەلباسى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ بارىسىنان دا ماعلۇمات الدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ دامۋى اۋداندارعا وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە. وڭىردە بارلىق سالادا تىڭ باستامالار قولعا الىنعان. وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ تۇركىستان رۋحانياتقا وڭ ىقپال ەتىپ, كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا جول اشقانىن جانە ۇلتتى ۇيىستىراتىن مەكەنگە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. اۋماعى ۇلعايىپ, كوركەيە تۇسكەن قالانىڭ تۇرعىندار سانى دا ارتا تۇسكەن. وبلىس ورتالىعى بولعانعا دەيىن حالىق سانى 165 400 بولسا, بۇل كورسەتكىش بۇگىندە 200 مىڭعا جۋىقتاعان. تۇركىستاندىقتار 100% تابيعي گازبەن, 21,0% سارقىندى سۋ جۇيەسىمەن, 98,5% ورتالىقتاندىرىلعان تازا اۋىز سۋمەن قامتىلعان. وبلىستىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 41%-عا ارتىپ, 2,4 ترلن تەڭگەنى قۇرادى (2018 ج. – 1,7 ترلن تەڭگە), ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 18%-عا, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى 34%-عا ارتقان. سوڭعى 3 جىلدا ينۆەستيتسيا كولەمى 2,4 ەسەگە ۇلعايىپ, وتكەن جىلى 703,3 ملرد تەڭگە بولدى (2018 ج. – 288,1 ملرد تەڭگە), ونىڭ ىشىندە تۇركىستانعا 367,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنعان. بيىلعا وڭىرگە 800 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانعان. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا قۇنى 10 606,4 ملن تەڭگە بولاتىن 14 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 1922 جۇمىس ورنى اشىلدى. بيىلعى قاڭتار-ناۋرىز ايىندا وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 708,8 ملن تەڭگەنى, جالپى ونەركاسىپ ءونىمى كولەمىندەگى ۇلەسى 18,3 پايىزدى قۇرادى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 994,0 ملن تەڭگە بولدى. جىل باسىنان بەرى 11 299 شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى تىركەلگەن, 26 378 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ شىعارعان ءونىم كولەمى 21,9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ جالپى اۋدانى – 4,8 مىڭ شارشى مەتر. ال وبلىس ورتالىعى تۇركىستان قالاسىنىڭ 2021 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتى 115,6 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە وزىندىك كىرىستەر – 18,7 ملرد تەڭگە. قالا بيۋدجەتىنىڭ 9,7 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 9,2 % الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان.
وڭىردە 134,9 ملرد تەڭگەگە ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلسە, ونىڭ 43,7% ۇلەسىن قۇرايتىن تاۋ-كەن ءوندىرۋ سالاسىندا وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 58,9 ملرد تەڭگە بولدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 45,2% نەمەسە ءونىم كولەمى 61,0 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 93,6 ملرد تەڭگە بولىپ, 1,7%-عا ارتقان. 2021 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە وبلىستاعى شارۋاشىلىقتاردىڭ بارلىق ساناتتارىنداعى ءىرى قارا مال سانى – 1 239,8 مىڭ نەمەسە وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 106,3%. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 37,6 ملرد تەڭگە بولىپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىنە 2,6 ەسە ارتقان. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋعا 20,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا باعىتتالعان. جالپى الاڭى 96,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. ال كۇن سايىن كوركەيىپ كەلە جاتقان تۇركىستاننىڭ اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىندا 7, 9 جانە 12 قاباتتى 89 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى (354 مىڭ ش.م.,
5 684 پاتەر) بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇرگىزىلۋدە. وتكەن جىلدان وتپەلى 7 قاباتتى 24 ءۇيدىڭ 7-ءۋى (336 پاتەر, 19 677 ش.م.) پايدالانۋعا قابىلدانىپ, بانككە ساتۋعا بەرىلگەن. سوڭعى جىلدارى باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 2021 جىلى بيۋدجەت ەسەبىنەن 15,0 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە 3 ملرد تەڭگە مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ ماقساتىنا باعىتتالعان.
تۇركىستاندى جاسىل قالاعا اينالدىرۋ باعىتىندا 400 گەكتار جەرگە جايعاسقان 11 ساياباق, 5 جاسىل ايماق, 25 اللەيا مەن گۇلزار جانە 29 كوشە بار. ءار ساياباق كرەاتيۆتى ءارى ەرەكشە, قايتالانباس ۇلگىدە سالىنعان. بەكزات ساتتارحانوۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى «جەلىلىك ساياباقتىڭ» كولەمى 20 گەكتاردان اسادى. ساياباقتا 5 مىڭعا جۋىق اعاش, 25 مىڭعا جۋىق جاسىل بۇتا ەگىلىپ, جاساندى توعان ورناتىلعان. مىڭنان استام شاممەن جارىقتاندىرىلىپ, سۋبۇرقاق, ورىندىقتار, 2 مىڭنان استام كىشى ارحيتەكتۋرالىق فورما قويىلعان. جالپى اۋماعى 5 گەكتار جەردە ورنالاسقان نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتىنداعى جاياۋ جۇرگىنشىلەر اللەياسى اۋماعى جارىقتاندىرىلىپ, كوپجىلدىق جانە گۇلدى اعاشتار ەگىلگەن. «ازىرەت سۇلتان» قورىق-مۋزەيىنىڭ اۋماعى دا اباتتاندىرىلىپ, جارىق شامدار ورناتىلدى. جيىرما گەكتار اۋماققا گازون توسەلىپ, اعاشتار وتىرعىزىلدى. سۋارۋ جۇيەلەرى جۇرگىزىلىپ, جولاياقتار توسەلدى. سۋبۇرقاقتار سالىنىپ, شاعىن ساۋلەتتىك مۇسىندەر ورناتىلدى. سونداي-اق «نۇر-سۇلتان» الاڭى, «جىبەك جولى» ساياباعى, «دەندروساياباق», ياسسى كوشەسىندەگى «جەلىلىك ساياباقتىڭ» قۇرىلىسى اياقتالعان.
تۇركىستانعا ساپارى بارىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭىردە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى وڭ باعالاپ, وبلىس ورتالىعىنىڭ جاڭارىپ, كۇن سايىن وزگەرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
تۇركىستان وبلىسى
