ايماقتار • 12 مامىر، 2021

سىردىڭ ءسانى – سەكسەۋىل

235 رەت كورسەتىلدى

قىزىلوردا وبلىسىندا سەكسەۋىل ورمانى القابى جىل سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. تۇقىمى كۇزدە سەبىلەتىن دالا وسىمدىگىن ەگۋ جەلتوقساننىڭ ورتاسىنا دەيىن توقتامايدى. ءشول دالانىڭ شىرايىن كىرگىزىپ تۇرعان سەكسەۋىلىڭىزدىڭ بۇدان باسقا دا ەرەكشەلىگى كوپ.

2018-2020 جىلدارى ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋا­شى­لىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كو­ميتەتى كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ورمان قىزمەتى جانە بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قورىمەن بىرلەسە وتىرىپ، ارال تەڭىزىنىڭ تابانىنداعى 13،300 گەكتار اۋماققا 5 ملن ءتۇپ سەكسەۋىل كوشەتىن وتىرعىزدى. جوباعا كورەيانىڭ ورمان قىزمەتى 1،7 ملن دوللار ينۆەس­تيتسيا ءبولىپ­تى. بەلگىلەنگەن نورماتيۆ بويىنشا ەگىلگەن سەكسەۋىلدەردىڭ شى­عىم­دىلىعى 30-35 پايىزدىق كور­سەتكىشكە جەتىپ، ونى كورەيادان كەل­گەن ارنايى وكىلدەر جوعارى با­عالاعان ەكەن.

جالپى، تەڭىزدىڭ تارتىلعان تا­بانىنا گالوفيتتى وسىمدىكتەر وتىر­عىزۋ جۇمىستارى كوپ جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە 190 مىڭ گەكتار جەر ورمانعا اينالدى. الداعى 5 جىلدا تاعى 213 مىڭ گەكتارعا سەكسەۋىل ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر.

جۋىردا وبلىسقا جاساعان سا­­پارىندا ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماع­زۇم مىرزاعاليەۆ ارال تەڭى­زىنىڭ قۇرعاعان تابانىنداعى فيتو­ور­مانمەليوراتسيالىق جۇمىس­تار­مەن تانىستى.

كەزىندە ۇشان سۋدىڭ استى بولىپ، بۇگىندە قۇرعاعان اۋماق كولەمى – 4،6 ملن گەكتار. ونىڭ 2،2 ملن گەكتارى ءبىزدىڭ جەردە، 2،3 ملن گەكتارى وزبەكستان تەرريتورياسىندا جاتىر. ەجەلگى الىپ ايدىن تابانىنان جىل سايىن ۇشقان 100 ملن توننا تۇز بەن قۇم مىڭداعان شاقىرىمعا جەتىپ تۇر.

– تەڭىز تابانىنىڭ تۇزى مەن قۇمىن تۇراقتاندىرۋدىڭ ەكو­لو­گيالىق ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز جولى – بايىرعى وسىمدىكتەر ەگۋ. ءبىر ءتۇپ سەكسەۋىل 4 توننا قۇمدى توقتاتا الا­دى. سوندىقتان رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن، دۇنيەجۇزىلىك بانك، عالامدىق ەكو­لوگيالىق قور كومەگىمەن تەڭىز تابانىن جەلەككە اينالدىرۋ ءىسى جالعاسا بەرەدى. بۇل – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باقى­لاۋىندا تۇرعان ماڭىزدى باستاما، – دەدى م.مىرزاعاليەۆ.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بيىل «ارال ماڭىنىڭ ەكولوگيالىق باع­دارلانعان ايماقتىق دامۋى» اتتى جوبا باستالدى. گەرمانيانىڭ ەكو­نوميكالىق ارىپتەستىك جانە دامۋ فەدەرالدى مينيسترلىگى 8 ملن ەۋرو بولگەن جوبا 2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنا دەيىن وزبەكستان اۋماعىنداعى قاراقالپاقستان مەن حورەزمدە، بىزدەگى قىزىلوردا، ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

سونىمەن قاتار الداعى ۋاقىت­تا ارال تابانىندا سەكسەۋىل وتىر­عىزۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسى قا­بىلدانباق. كورشىلەس وزبەكستان مەملەكەتىمەن تاجىريبە الماسۋ شارالارى جالعاسىپ، ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىلادى.

وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى ماماندارىنىڭ مالى­مەتىنشە، ايماقتا ورمانداردى مو­لىقتىرۋ مەن كولەمىن ۇلعايتۋ شا­را­لارى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

بيىل ورماندى مولىقتىرۋ جۇ­مىستارى 14،3 مىڭ گەكتارعا جۇرگى­زىلمەك، ونىڭ 3 مىڭ گەكتارى ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان ۇلتانى. سو­نى­مەن قاتار وبلىستاعى سەكسەۋىل مەن سايالى اعاش كوشەتتەرىن وسىرەتىن ورمان تۇقىمباقتارىنىڭ كولەمى 22 گەكتاردان 100 گەكتارعا ۇلعايىپ، ولاردا 1 ملن-عا جۋىق سايالى اعاش كوشەتتەرى دايىندالىپ جاتىر.

جالپى، ەلدى مەكەندەردى كوگال­داندىرۋ جانە جاسىل ايماق قۇرۋ­دىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك جوسپارى اياسىندا الداعى 5 جىلدا 467،7 گەكتار جەرگە 1،1 ملن-نان استام جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىمدىلگەن اعاش كوشەتتەرىن وتىر­عىزۋ جوسپاردا تۇر.

بيىلعى ناۋرىز مەيرامىنىڭ قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسى­نىڭ 5 جىل ىشىندە ورمان قورىندا 2 ملرد، قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە 15 ملن اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى. شارا شەڭبەرىندە «مەكەنىم – جاسىل ەلىم»، «بۇل مەنىڭ اعاشىم» اكتسيالارى وتكىزىلدى. ال «مەكەنىم – جاسىل ورمانىم» جالپىۇلتتىق اعاش وتىرعىزۋ اكتسياسىندا ارال تەڭىزىنىڭ ۇلتانىندا 180 مىڭ­نان استام سەكسەۋىل كوشەتى وتىر­عى­زىلدى. وسى اكتسياعا قالا، اۋدان ەلدى مەكەندەرىنەن 7 270-تەن استام تۇرعىن قاتىسىپ، جەرگىلىكتى تو­پىراققا جەرسىندىرىلگەن 20 مىڭ­نان استام سىر تالى، قارا اعاش، جەمىس كوشەتتەرى تىگىلدى. وسكەلەڭ ۇرپاققا تابيعاتتى ايالاۋدى جانە قورعاۋدى ۇيرەتۋ ماقساتىندا مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا «بۇل – مەنىڭ اعاشىم» اتتى چەللەندج ۇيىمداستىرىلىپ، مەكتەپ اۋلالارىندا 8 070 ءتۇپ اعاش ەگىلدى.

 

قىزىلوردا

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىمنەن كەتپەس ەكى ەتيۋد

رۋحانيات • كەشە

بەسىنشى ەلەمەنت

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار