ادەبيەت • 10 مامىر، 2021

ءسىز بىلەسىز بە؟..

84 رەت كورسەتىلدى

ء«بىرتۇرلى» احماتوۆا

اكەسى احماتوۆانىڭ اقىن­دى­عىن مويىنداماپتى، ءتىپتى پىس­قىرىپ تا قاراماعان. سوندىقتان قىزىنا ءوز تەگىمەن جاريالانىپ، جۇرتقا ماسقارا بولماسىن دەپ لاقاپ اتپەن جازۋىن تالاپ ەتەدى.

وسىلايشا احماتوۆا ارعى اجەسىنىڭ تەگىن الادى. ال اقىن­نىڭ شىن اتى-ءجونى – اننا گورەنكو.
P.S.: اكەسى بەكەر سەنبەگەن. اري­نە، ول كەزدە احماتوۆانىڭ كەيىن «ايەل­دەرگە سويلەۋدى ۇيرە­تەتىن» عا­جاپ اقىن بولارىن بىل­مەسە كەرەك. وكىنىشتى.

* * *
يتاليالىق سۋرەتشى امەدەو موديلياني احماتوۆانى العاش­قى كورگەندە-اق عاشىق بولىپتى. ولار پاريجدە ءبىر جىل ارا­لا­سىپ، كەيىن مۇلدە كەزدەسپەگەن. سول سەزىمدەردىڭ ىزىمەن سۋ­رەت­شى اقىن­نىڭ 16 كارتيناسىن سال­عان. الايدا ول تۋىندىلار­دى احماتوۆا ساقتاي المادى: بىرە­ۋىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى ورتەنىپ كەتكەن.

* * *
اقىن كوپ ۋاقىت بويى نكۆد-نىڭ باقىلاۋىندا بولعان. بيو­گرافتاردىڭ ايتۋىنشا، ونى جا­قىن قۇربىسى، جازۋشى سوفيا وستروۆ­سكايا اڭدىعان. احماتوۆا بۇل توسىن وقيعادان، ارينە، حابارسىز.

* * *
احماتوۆانى وتە ىرىمشىل دەسەدى. مىسالى، ول گۋميلەۆتىڭ ۇيلەنۋگە العاشقى ۇسىنىسى كە­زىن­دە جاعالاۋداعى ەكى دەلفيننىڭ دەنەسىن كورگەن سوڭ باس تارتقان. ياعني بۇل جاقسىلىق نىشانى ەمەس دەپ بىلگەن. سونداي-اق ونى بالا كەزىندە كوبىسى ءبىرتۇرلى ساناعان. ويتكەنى ول توماعا-تۇيىق، جالعىز ءوزى تەڭىزگە شومىلىپ، جالاڭ اياق كوشە كەزىپ جۇرە بەرەدى ەكەن.

* * *
ول ءتىل مەڭگەرۋگە كەلگەندە زە­­رەك بولدى. بەس جاسىندا مۇعا­لىمنىڭ بالالارمەن سويلەسكەنىنە قاراپ وتىرىپ، فرانتسۋز ءتىلىن ۇيرەنىپتى.

* * *
ءومىر بويى العاش جازعان ولەڭ­دەرىنەن ۇيالىپتى. بۇرىنعى باللادا، جاريالانعان، ءتىپتى قاي­تا با­سىلىپ شىققان اتاقتى شىعار­مالارىن ول «بوس قىزدىڭ كەدەي ولەڭدەرى» دەپ اتاپ، ەسكە العاندى دا ۇناتپاعان.

يگىلىكتى كىم ءبىرىنشى كوردى؟

ءوز شىعارمالارىن جازۋ ماشيناسىندا تەرگەن العاشقى قا­لامگەر – مارك تۆەن ەكەن. ادام­زات اقىل-ويىنىڭ جەمىسىن ءھام يگىلىگىن ءبىرىنشى بولىپ كورۋ تۆەن­گە بۇيىرىپتى. ارىپتەردى تى­قىل­داتىپ باسىپ وتىرىپ قانداي سە­زىمدە بولدى ەكەن، قىزىق...

وعان دا سول كەرەك!

ميحايل لەرمونتوۆتىڭ شەكتەن تىس دورەكىلىگىمەن جانە كەلەكە ازىل­دەرىمەن داڭقى شىعىپتى. وسىنداي قياڭقى مىنەزىنەن بولار، قوعامدا ونى جاقتىرمايتىندار كوپ بولعان. اقىن ولىمىنەن سوڭ پەتەربۋرگتىك جۇرت «وعان دا سول كەرەك...»، «ونىڭ ورنى سول جاقتا» دەپ كۇبىرلەسىپتى.
P.S.: ول نەبارى 26 جىل ءومىر ءسۇ­­رىپ، ادەبيەتتە عاسىرلار جا­ساي­­تىن شىعارما قالدىرا الدى. تالانت.

تولستوي اۋلەتى

قان-قىزىل شيەنى كىم جاقسى كورمەيدى؟.. ءبارىمىز دە جاز شىقسا، شيە جەۋگە اسىعامىز. الايدا لەۆ اقساقال شيەنى ۇناتپايدى ەكەن.

* * *
ءيتتىڭ ۇرگەنىن دە جاقتىرماپتى.
* * *
2010 جىلعى ساناققا سايكەس، الەم بويىنشا تولستويدىڭ 350 ۇرپاعى بار ەكەن.

«اقىماق» برودسكي

ءسىز برودسكيدىڭ نوبەل سىي­لى­عىنان العان قالاماقىسىن ­قاي­­­­­دا جۇمساعانىن بىلەسىز بە؟ ول قار­­­­­جىنىڭ كوپ بولىگىن دوستارى كاپ­لان مەن بارىشنيكوۆقا نيۋ­يورك­تا­عى «رۋسسكي ساموۆار» ­رەس­­تورا­نىن ساتىپ الۋعا بەرگەن. نە دەگەن مارتتىك؟!

انەكدوتشى اسەمقۇلوۆ

گازەتكە شىققان انەكدوتتار­دى قيىپ جينايتىن ادەتى بولىپ­تى. «مەنىڭ انەكدوتىم كەي­بىرەۋ­لەردىڭ نامازىنان جوعارى. كەي ادامداردىڭ نامازى قۇداي­مەن ساۋدا سياقتى»، دەيدى ەكەن ءوزى. اسەمقۇلوۆ جاستايىنان ءومىر­دىڭ تراگەديالىق جاعىن كوپ كور­گەن­دىكتەن بولار، ارقاشان كوڭىلدى جۇرۋگە تىرىسقان ءھام انەكدوتتارىن جانى جابىرقاۋ ادامدارعا ايتىپ، كۇل­دىرىپ وتىرادى ەكەن.

* * *
تاماقتى جاقسى پىسىرگەن. جا­زۋشى بۇل كاسىپتى اسكەردە جۇرگەندە ۇيرەنىپتى. ءتىپتى قيىن كۇندەردە كافەگە اسپازدىق جۇمىسقا كىرسەم بە ەكەن دەپ تە ويلاعان.

* * *
ىسكە جارايتىن اعاش، تەمىر-تەر­سەك جيناعاندى دا جاقسى كو­رىپتى. بىردە بىرەۋلەردىڭ سىرتقا شىعا­رىپ تاستاعان ەسكى ديۆانىن بايقاپ، اعاشتارىن بۇزىپ الىپ كەلىپتى. ماقساتى – شەبەرگە بەرىپ، دومبىرا جاساتۋ. ترامۆاي بۇزعاندا دا سايمان جاساۋعا جا­رايتىن تەمىرلەرىن جيناپ ءجۇ­رىپتى. ال ۇيگە قوناق كەلگەندە «قۇن­دى» اعاشتارىن شكاف­تاعى تونداردىڭ ىشىنە تىعىپ قويادى ەكەن. كوڭىلجىقپاستىق قوي، سۇرا­­عان ادامعا جوق دەي المايدى.

جۇمەكەن مەن اسقارلار...

جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ ولەڭ جازعاندا سىرىڭكەنىڭ شيلەرىن ءبىر-بىرلەپ مايدالاپ سىندىرىپ وتىرادى ەكەن. مۇنىڭ سىرىن اقىن ەشكىمگە تۇسىندىرمەپتى. بىزدىڭشە، جازار ءار ويدىڭ قاعازعا تۇسكەنىن بىلدىرسە كەرەك. نەمەسە جاي عانا جۇيكە تىنىشتاندىرۋ امالى بولۋى دا مۇمكىن.

* * *
ال اسقار سۇلەيمەنوۆ مەزەتتە ويعا كەلگەن كەي سوزدەرىن شاقپاق سىرتىنا جازىپتى دەسەدى. سونداي-اق پلاكاتقا، كونۆەرت سىرتىنا دا جازا بەرىپتى.

* * *
تاكەن الىمقۇلوۆ قاقاعان اياز­دا جەلەڭ جۇرەدى ەكەن. ۇيدەن جا­لاڭباس شىعاتىن بولعان. مۇ­نىڭ سىرىن ول قان قىسىمىن تومەن­دەتۋگە كومەگى تيەتىندىكتەن دەيدى.

* * *
شەرحان مۇرتازا كادىمگى شارلى قالاممەن جازعان. ءتۇنى بويى قولمەن جازا وتىرىپ، ءبىر جازعانىن ەش وزگەرتۋسىز ماشينكاعا جىبەرۋگە تىرىسقان.

* * *
تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ ۇيرەنگەن اۆتوقالامىن سىنعان­شا قولىنان تاستاماي، ءىشىن عانا اۋىس­تىرىپ وتىرادى. «مەن تەك اۆتو­قالاممەن جازامىن. جازۋدى باستاعالى بەرى اۆتوقالامىمدى ەكى-اق رەت، اسىپ كەتسە، ءۇش رەت اۋىس­تىرىپپىن. قىرىق جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ۇستاعانىم – ءۇش-اق قالام. سەنسەڭىز دە، سەنبەسەڭىز دە وسى. ىرىم. سەنىم»، دەيدى ءوزى.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قىمباتتادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار