مەديتسينا • 04 مامىر، 2021

ۆاكتسينالاردى سالىستىرۋعا بولمايدى

67 رەت كورسەتىلدى

وسى كۇندەرى كوپ ادامنىڭ كوكەيىندە كوروناۆيرۋسقا قارسى ەكپە الۋعا بايلانىس­تى سۇراق كوپ. ۆاكتسينا الۋ كەرەك بولسا، قايسىسى دۇرىس، ءوزىمىزدىڭ ۆاكتسيناعا سەنەمىز بە، كورشىلەرىمىزدىڭ جاساعانى دۇرىس پا، الدە تاعى ءبىر ەل كەرەمەت ەكپە تاۋىپ قالار ما ەكەن دەگەن ەكىۇداي وي، ءدۇدامال ساۋالدار ەكىنىڭ ءبىرىن مازالايدى. الايدا ۆاكتسينالاردى ءبىر بىرىمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. نەگە؟

ۆيرۋسولوگتەردىڭ ايتۋىنشا، ۆاكتسينا ءارتۇرلى پلاتفورما، ءتۇرلى عىلىمي ادىستەرمەن ازىرلەنەدى. ءار ۆاكتسينا ءوز مىندەتىن اتقارادى، تەك اسەرى عانا ءارتۇرلى بولماق. ادامزات بالاسى ءبىرىنشى رەت ۆاكتسينا جاساپ وتىرعان جوق. ميكروورگانيزمدەر عاسىرلار بويى زەرتتەلىپ، مىڭ مارتە تەكسەرىلىپ، ەكپە جاساۋ ءىسى جولعا قويىلعان. مىسالى، ءVى عاسىردا «يۋستينيانوۆا وباسى» اتاۋىمەن 100 ميلليونداي ادامدى جالماپ، ەۋروپا تۇرعىندارىنىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىن الىپ كەتكەن ىندەتتى تاريح ۇمىتپايدى. ءحىح عاسىردا تۋبەركۋلەز تاعى دا سول ەۋروپانىڭ تورتتەن ءبىرىن قارماعىنا ىلگەن جوق پا؟!

 ەڭ العاشقى ەكپە ادامعا 1897 جىلى وباعا قارسى سالىنعان. سودان بەرى ەۋروپا مەن اقش-تى قىناداي قىرعان وبا، شەشەك، پوليوميەليت سياقتى ىندەتتەردى كوبىمىز ۇمىتساق تا، جۇرتتىڭ كوڭىلىندە ءبىر الاڭنىڭ بارى راس. وسىناۋ سۇراقتارعا ەلىمىزدىڭ كلينيكالىق جانە ىرگەلى مەديتسينا اكادەميگى، س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ ەپيدەميولوگيا كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى، قازاق مەديتسينالىق ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ساكەن امىرەەۆ جاۋاپ بەردى.

«COVID-19-دان قازىردىڭ وزىندە 3 ميلليونداي ادام قايتىس بولدى. جاپپاي ۆاكتسينالاۋسىز ءبىز مۇنان دا كوپ ادامدى جوعالتامىز» دەيدى عالىم. ءدال وسى كۇندەرى الماتىعا QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ 6 مىڭ دوزاسى جەتكىزىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ەندى قالا تۇرعىندارى قازاقستاندىق نەمەسە رەسەيلىك پرەپاراتتى تاڭداي الادى. پروفەسسور ساكەن امىرەەۆ قازاقستاندىق ۆاكتسينانىڭ ساپاسى الەمدىك بالامالارىنان كەم ەمەستىگىن اتاپ ءوتتى. ول ۆاكتسينالاردى سالىستىرۋعا بولمايتىنىن، ويتكەنى بارلىعى ءتيىمدى، قاۋىپسىز جانە سەرتيفيكاتتالعانىن  العا تارتتى. قازاقستاندا وندىرىلگەن QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ ءبىرىنشى پارتياسى ال­ماتى قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق باس­قارماسىنىڭ قويماسىنا كەلىپ ءتۇستى. جالپى العاندا، 6 مىڭ دوزا (1 جانە 2 كومپونەنت) قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارى اراسىندا بولىنگەن. بۇل 3 مىڭ ادامدى ۆاكتسينالاۋعا جەتكىلىكتى.

س.امىرەەۆتىڭ ايتۋىنشا، وتاندىق ۆاكتسينا يناكتيۆتەندىرىلگەن، ونىڭ دوزاسى 0،5 مل/دوزا جانە بۇلشىقەت ىشىنە ەنگىزىلەدى. قۇرامىندا SARS-CoV-2 تازارتىلعان يناكتيۆيرلەنگەن تۇتاس ۆيريوندى شتامى بار. مۇنداي ۆاكتسينالار دەنە تەمپەراتۋراسىن كوتەرمەيدى جانە جەڭىل اسقىنۋلارعا يە. سپۋتنيك V سياقتى، بۇل دا ەكى كومپونەنتتى جانە 21 كۇندىك ينتەرۆالمەن ەنگىزىلەدى.

«الەمدە بۇگىنگى تاڭدا بۇل ينفەكتسيا­نى جۇقتىرعاندار سانى 146 ميلليوننان استى. وسى كەزگە دەيىن كوروناۆيرۋستان شامامەن 3 ملن ادام قايتىس بولدى. ەگەر حالىق ءالى دە كۇتىپ، ەكپە سالدىرماسا، ءبىزدىڭ قانشا ادامدى جوعالتاتىنىمىز بەلگىسىز. ۆاكتسينا اۋرۋدىڭ الدىن الاتىنىن ەستە ساقتاۋ كەرەك. بۇل حالىقتىڭ ۇجىمدىق يممۋنيتەتىن قالىپتاستىرۋى ءۇشىن قاجەت. ەپيدەميولوگيا زاڭى بويىنشا يممۋندىق قابات پايدا بولۋى ءۇشىن حالىقتىڭ 60% جانە ودان كوپ بولىگى ۆاكتسينالانۋى قاجەت. ۇجىمدىق يممۋنيتەت وسىنداي كورسەتكىشتەر بولعان كەزدە قالىپتاسادى»، دەدى س.امىرەەۆ.

ول حالقىنىڭ 84%-دان استامى ەكپە العان يزرايل مەملەكەتىن مىسالعا كەلتىردى. جاپپاي ۆاكتسينانىڭ ناتيجەسىندە كارانتيندىك شارالار ءىشىنارا السىرەدى. وسى ماسەلەگە وراي، حالىقتى انتيدەنەلەردى تەكسەرۋدىڭ سوڭىندا ءجۇرىپ، قاراجات پەن ۋاقىتتى ىسىراپ ەتپەۋگە شاقىردى.

«حالىق كەيدە ەكپە جاساماۋ ءۇشىن سەبەپ ىزدەيدى. اۋرۋدى جاسىرۋدىڭ قاجەتى جوق. سونىمەن قاتار كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعانداردىڭ يممۋنيتەتى ءالسىز ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون. سوندىقتان ولار قالپىنا كەلگەننەن سوڭ 6 ايدان كەيىن ۆاكتسينالانۋى كەرەك. جالپى، ۆاكتسينا اسەرى جاقسى وتەدى، ۆاكتسينانى العاندار وزدەرىن جاقسى سەزىنەدى. مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ، حالىققا جۇگىنگىم كەلەدى: ۆاكتسينالاۋدان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق، COVID-19 ۆاكتسيناسى – الدىن الۋدىڭ سەنىمدى ءتاسىلى»، دەيدى س.امىرەەۆ.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا QazVac-تىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى يناكتيۆتەندىرىلگەن ۆاكتسيناسىمەن ەگىلگەندەردىڭ جاقسى جاسۋشالىق يممۋندىق جاۋابى تۋرالى اقپارات كەلتىرىلگەن. بۇل ۆاكتسينالانعان ادامدارعا اۋرۋدان سەنىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار QazVac ۆاكتسيناسى ۆيرۋستىڭ بارلىق مۋتاتسيالانعان شتامدارىنا توتەپ بەرە الادى. يناكتيۆتەندىرىلگەن ۆاكتسينا تولىعىمەن ۆيريوننان جاسالعان جانە وندا اقۋىزداردىڭ بارلىق سپەكترى ساقتالعان، سوندىقتان كەز كەلگەن مۋتاتسيا كەزىندە QazVac ۆاكتسيناسىنان كەيىن قالىپتاسقان انتيدەنەلەر ۆيرۋستى تانيدى، ونى زالالسىزداندىرادى جانە جاڭا ۆيرۋسپەن كەزدەسۋ جاعدايىندا ينفەكتسيا تۋرالى اقپاراتتى ساقتايدى. وسىلايشا، قازاقستاندىق QazVac ۆاكتسيناسى جوعارى سەنىمدىلىكتى، تيىمدىلىكتى كورسەتتى جانە جاپپاي قولدانۋعا ۇسىنىلۋى مۇمكىن.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلىمىزدە كۇن قايتا سالقىندايدى

اۋا رايى • بۇگىن، 16:53

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

ۇقساس جاڭالىقتار