وسى بىرەگەي كوپسالالى كەشەن جايىندا, ونىڭ قىزمەتى مەن باعىتى جانە ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىنداعى ۇلەسى تۋرالى «بوبەك» ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ەلەنا نيكولاەۆنا ساكەنوۆا كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەردى.
– ەلەنا نيكولاەۆنا, «بوبەك» ورتالىعىنىڭ قىزمەتى, مىندەتتەرى جانە قازىرگى كەزدە قانداي جۇمىستار اتقارىپ جاتقانى جايىندا وقىرماندارىمىزعا ءبىراز ماعلۇمات بەرسەڭىز...
– ء بىزدىڭ ميسسيامىز – ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ادامگەرشىلىك-رۋحاني ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ ادامي الەۋەتىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا دامۋدىڭ ماڭىزدى ۆەكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلتتىڭ جاڭا بولمىسىن اتادى. «قازىرگى مىندەت حالقىمىزدىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ, تۇتاس ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋ. ادامدى جانە قوعامدى ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. جاڭارعان ۇلت قانا جاڭعىرعان ەلدىڭ جەتىستىگىن جاھان جۇرتىنا تانىتا الادى», دەدى ەل پرەزيدەنتى. مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەر مەن ولاردىڭ شەشىم جولدارى ء«وزىن-ءوزى تانۋ» رۋحاني-ادامگەرشىلىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ مازمۇنىندا كورسەتىلگەن. ەندى «وسى ءىس-شارالار «بوبەك» ورتالىعى قىزمەتىنىڭ تاجىريبەسىندە قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك. ايتۋلى ورتالىقتىڭ تاريحى 1997 جىلدان باستاۋ الادى. سول كەزدە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش حانىمى سارا الپىسقىزى نازارباەۆانىڭ باستاماسىمەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى قۇرامىندا «رەسپۋبليكالىق بالالاردى ساۋىقتىرۋ-وڭالتۋ ورتالىعى» اشىلدى. العاشقى ەكى جىل ورتالىق ەكولوگيالىق جاعدايى تومەن اۋماقتاردىڭ, از قامتىلعان جانە الەۋمەتتىك وسال وتباسىلاردىڭ بالالارىنا ارنالعان ساۋىقتىرۋ كەشەنى رەتىندى جۇمىس ىستەدى. 2001 جىلى سارا الپىسقىزىنىڭ باستاماسىمەن ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ادامگەرشىلىك-رۋحاني ءبىلىم بەرۋ جوباسى ۇسىنىلدى. سول كەزدەن باستاپ, ورتالىق جاڭا باعدارلامامەن بىرگە دامي باستادى.
– «بوبەك» ورتالىعىنىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەرى اتاپ وتسەڭىز.
– ء بىزدىڭ ورتالىعىمىزدا زامان تابالىنا ساي كوپتەگەن كەلەلى ىستەر مەن ماڭىزدى شارۋالار ۇزدىكسىز اتقارىلىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق, 2009 جىلى ورتالىق قۇرىلىمىندا گۋمانيتارلىق كوللەدج, گيمنازيا-2, ء«وزىن-ءوزى تانۋ» بالاباقشاسى, وقۋشىلارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق عىلىمي بالالار وبسەرۆاتورياسى اشىلدى. 2010 جىلى ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ءپانى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزىلدى. 2014 جىلدان باستاپ قازاقستاندا جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە تۇتاس پەداگوگيكالىق ۇدەرىسىن وتكىزەتىن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ پيلوتتىق جەلىسى قۇرىلا باستادى. 2014 جىلى 24 پيلوتتىق مەكەمە بولسا, 2017 جىلى ول 72-گە دەيىن جەتتى. «بوبەك» ورتالىعى ءۇشىن 2018 جىل وتە ماڭىزدى بولدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى ء«بىلىم تۋرالى» زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىن قابىلداپ, وندا ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنىڭ انىقتاماسى ەنگىزىلدى. بۇل وقيعا جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە ارنالعان بىرەگەي ءبىلىم بەرۋ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە تانۋ كۋالىگى بولىپ تابىلادى.
«بوبەك» قازىرگى كەزدە – عىلىمي-پراكتيكالىق, ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن كوپسالالى ۇيىم. «بوبەك» ورتالىعىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ءرولى سارا نازارباەۆانىڭ ء«وزىن-ءوزى تانۋ» ادامگەرشىلىك-رۋحاني ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشى مودەراتورى بولىپ تانىلعانىندا.
– وتاندىق جانە دۇنيەجۇزىلىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءۇشىن ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنىڭ جاڭاشىلدىعى مەن ەرەكشەلىگى نەدە؟
– باعدارلامانىڭ جاڭاشىلدىعى جاقىن جانە الىس شەت مەملەكەتتەردىڭ تانىمال پەداگوگيكالىق تاجىريبەسىندە مۇنداي مودەلدىڭ جوقتىعىندا. باستى ماقساتىمىز – جالپى ادامزاتتىق قۇندالاقتار نەگىزىندە بالالار مەن وقيتىن جاستاردىڭ تۇتاس ادامگەرشىلىك-رۋحاني جانە ينتەللەكتۋالدىق دامۋىنا باعىتتالعان, بارلىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ تاربيە جۇيەسىن جاڭعىرتۋ بولىپ تابىلادى. «بوبەك» ورتالىعى ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنىڭ دامۋى ارناسىندا وركەندەۋدە. زاماناۋي كەزەڭدە ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە وقىتۋ جانە تاربيەلەۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلۋدە.
«بوبەك» ورتالىعى كوپتەگەن جىل بويى ادامگەرشىلىك-رۋحاني ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەدەلدى حالىقارالىق جانە شەتەلدىك ۇيىمدارمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا. ورتالىق قىزمەتكەرلەرى حالىقارالىق سەمينارلاردا, پەداگوگيكالىق جانە اتا-انالار وقۋلارىندا جاسوسپىرىمدەردىڭ ادامگەرشىلىك-رۋحاني تاربيەسى جونىندەگى تاجىريبەسىمەن بولىسۋدە. ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەسى الەمدىك پەداگوگيكالىق قاۋىمداستىقتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى. ويتكەنى, جالپى ادامزاتتىق قۇندالىقتار نەگىزىندە تۇلعانىڭ ۇيلەسىمدى ينتەللەكتۋالدى جانە ادامگەرشىلىك-رۋحاني دامۋىنىڭ جۇيەسىن قۇرۋ بىرەگەي بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ ورتالىق ۇيىمداستىراتىن پەداگوگيكالىق فورۋمدارعا بەلگىلى شەتەلدىك عالىمدار بەلسەندى قاتىسۋدا. مىسالى, بىلتىر رەسپۋبليكالىق تامىز كونفەرەنتسياسىنا شالۆا اموناشۆيلي, ەلحان بەيلياروۆ جانە ريزا حاليلوۆ سىندى گۋماندىق پەداگوگيكانىڭ كورنەكتى وكىلدەرى قاتىستى. ولار ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسى نەگىزىندە قىزمەت جاسايتىن قازاقستاندىق پەداگوگتەردىڭ كاسىبي جەتىستىكتەرىنە تاڭ قالدى. قازىر ءبىزدىڭ قازاقستاندىق ادامگەرشىلىك-رۋحاني ءبىلىم بەرۋدى جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەمىز باسقا ەلدەرگە دە تانىمال ەكەنىن ايتا كەتۋ قاجەت. «بوبەك» ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, عالىمدار مەن پەداگوگتەرىنە ءىرى حالىقارالىق الاڭداردا جىل سايىن ونى كورسەتۋگە مۇمكىندىك تۋادى جانە ورتالىقتىڭ تاجىريبەسى مەن ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىن كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ عالىمدارى, پەداگوگتەرى مويىندادى.
ايگىلى پەداگوگ شالۆا اموناشۆيلي ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنا تاڭىرقاپ: ء«بىز ادامدى عانا ەمەس, تۇلعانى تاربيەلەگىمىز كەلسە, تۇلعا ءوزىن-ءوزى تانۋسىز قالىپتاسپايتىنىن ءبىلۋىمىز كەرەك. ءوزىن-ءوزى تانۋسىز, ەركىنسىز, ماقساتسىز جانە ءومىر ءمانسىز بولعان كەزدە, ءبىز بۇل تاقىرىپتى قوزعاي المايمىز. بارىنشا ءبىلىمدى بولسا دا, ادام بۇل قۇندىلىقتارسىز تۇلعا بولا المايدى. ءوزىن-ءوزى تانۋ – بۇل وقۋشىلاردىڭ دۇنيەتانىمىن, سەزىمى مەن ساناسىن كەڭەيتەتىن كۋرس. قازاقستاننىڭ تاجىريبەسى بىرەگەي. سول سەبەپتى دە ولاردان ۇلگى الۋ كەرەك», دەي كەلە, بۇل باعدارلاما بارلىق جاستاعى بارلىق ۇلت وكىلدەرىن جانە ءتۇرلى كوزجەتىمدى تۇلعالاردى بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ ۇلكەن تانىمى مەن وسىنداي جوعارعى باعاسىنىڭ بەلگىسى نەدە دەيسىز بە؟ بۇل – ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىن ەنگىزۋ, قولداۋ جانە دامىتۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن, ادامگەرشىلىك-رۋحاني تاربيەگە دەگەن كولەمدى, مەملەكەتتىك كوزقاراس, ونىڭ ۇزدىكسىزدىگى مەن تۇتاستىعى.
– باعدارلامانى مەكتەپتەردە ەنگىزۋ ءۇشىن پەداگوگتەردى وقىتۋ قاجەت. سىزدەر مەكتەپ مۇعالىمدەرىن وقىتاسىزدار ما؟
– يا, دۇرىس ايتاسىز. پەداگوگتەردى ادامنىڭ ۇيلەسىمدى دامۋى ينستيتۋتى (وسى جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ, «ادامنىڭ ۇيلەسىمدى دامۋى ۇلتتىق ينستيتۋتى» كەاق) وقىتادى. ينستيتۋت قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارى – پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە جىل سايىن رەسپۋبليكالىق سەمينارلار مەن كونفەرەنتسيالار ارقىلى جاسالاتىن قازاقستاننىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىنىڭ پەداگوگتەرىنە ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتۋ. سونىمەن, «بوبەك» ورتالىعىنىڭ تاجىريبەسىنەن جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە تاربيەلەۋ جانە وقىتۋدىڭ تۇتاس جۇيەسىنىڭ قۇرىلۋى مەن دامۋىن كورۋگە ءبىزدىڭ مۇمكىندىگىمىز بار. بۇل دا ء«وزىن-ءوزى تانۋ» باعدارلاماسىنىڭ جانە ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ ءارى قاراي دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى.
قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كولەمدى وزگەرىستەر بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ساياساتى ارناسىندا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنەن ءوز دامۋىنىڭ موبيلدىگىن, يكەمدىلىگىن جانە ۆەكتورلارىنىڭ ايقىن انىقتالۋىن تالاپ ەتەدى. ەلىمىزدە قانداي رەسۋرستار بار ەكەنىن, ءپوزيتيۆتى, ساپالى قايتا قۇرىلۋ ءۇشىن قانداي پوتەنتسيالدىڭ بار ەكەنىن ءبىز عانا ەمەس, وزگە دە جۇرتتار ءبىلۋى ءتيىس.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راقمەت!
– سىزگە دە ۋاقىتىڭىزدى ءبولىپ, ءبىزدى تىڭداعانىڭىزعا زور العىسىمدى بىلدىرەمىن! بارشاڭىزعا جاقسىلىق, سۇيىسپەنشىلىك جانە شابىت تىلەيمىن!
