جوعارى مادەنيەتتىلىك تازالىقتان باستالادى

ەلوردادا وتكەن سەنبىلىك وسىنداي ماقساتتى كوزدەيدى وتكەن سەنبىدە ەلوردا باسشى­لارى مەن تۇرعىندارى جاپ­پاي جالپى­قا­لا­لىق سەنبىلىككە شىق­تى. ولار كۇنى بويى كوشەلەردى تازار­تىپ قانا قويماي, جاسىل جەلەك ەكتى. تاڭەر­تەڭ­گىسىن ءسال سالقىن­دا­تىپ تۇرسا دا ءتۇس اۋا مايى تامعان ءساۋىر­دىڭ سوڭعى سەن­بىسى ءبىر ادامداي جۇ­مىلىپ جۇمىس ىستەۋ­شىلەرگە نا­عىز قولاي­لى كۇن بولعان سياق­تى. “سەنبىلىك” ءسوزى انىقتامالىق­تار­دا ازاماتتاردىڭ دەمالىس كۇن­دەرى قوعام يگىلىگى ءۇشىن سانالى ءتۇر­دە ۇيىمداستىرىلعان تەگىن ەڭبەككە شىعۋى دەگەندى بىلدىرەدى. كەڭەستىك كەزەڭدە داستۇرگە اينالعان ءۇي­رەن­شىكتى شارانىڭ قوعام ومىرىنەن ءالى دە قالماي كەلە جاتقاندىعى ونىڭ پاي­دالى جاعى كوبىرەك ەكەندىگىنەن بولسا كەرەك. وعان كۇن جىلىنا كەتپەنى مەن كۇرەگىن قولىنا الىپ, تال وتىرعىزىپ, اينالاسىن كوگال­دان­دىرۋعا كوشەتىن قازەكەمنىڭ سالتىن قوسىڭىز. ء“ساۋىر بولماي ءتاۋىر بولماس” دەگەندى العا تارتىپ, قولعا الىنعان جالپىقالا­لىق سەنبىلىككە استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى باستاماشى بولىپ وتىر. كۇن ارقان بويى كوتەرىلگەن شاقتا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ پەن استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى ماڭىنداعى تاۋەلسىزدىك داڭعىلى­نىڭ بويىنا كوشەتتەر وتىرعىزدى. سەنبىلىككە الدىمەن جەتكەن قالا اكىمى اعاش وتىرعىزىپ تا, جۋر­نا­ليس­تەرگە سۇحبات بەرىپ تە ۇلگەردى. قالا اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, ەۋروپا­لىق ستاندارتتارعا سايكەس, سەن­بى­لىككە شىقپاۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن قالا تۇرعىندارىنىڭ مادەنيەتى سول دەڭگەيگە جەتۋى ءتيىس. ال ول ءۇشىن تۇرعىندار تۋعان ەلدى مە­كەن­دەرىن لاستاماي, وعان ءوز ۇيىندەي قا­راۋى كەرەك. استانا ەلدىڭ تەك اكىمشىلىك-ساياسي ورتالىعى عانا ەمەس, استانا — جاس, قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان زاماناۋي قالا. ول وزگەلەرگە ۇلگى بولۋى ءتيىس. سون­دىقتان, ۇيىمداستىرىلعان سەن­بىلىك قانداي دا ءبىر ماتەريالدىق تابىس تابۋ ماقساتىن كوزدەپ وتىرعان جوق. مۇندا, ەڭ الدىمەن, ۇلكەن تاربيەلىك ءمان جاتىر. بۇل جەردە پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگى مەن پرەمەر-مينيستر كەڭ­سە­سىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, استانانىڭ اۋا رايى جاعدايىنا جانە توپى­را­عى­نىڭ ەرەكشەلىگىنە بەيىمدى تال مەن ۇيەڭكىنىڭ 440 كوشەتىن وتىر­عىزدى. سەنبىلىككە شىعۋشىلاردىڭ تاعى ءبىر توبى “انا مەن بالا” ۇلت­تىق عىلىمي ورتالىعى ماڭايىندا جۇمىس جاسادى. مۇندا پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتات­تا­رى تازالىق جۇمىستارىن ءجۇر­گىزدى. سولاردىڭ ءبىرى, ءماجىلىس سە­نا­تىنىڭ دەپۋتاتى نۇرلىعايىم جولداسباەۆا قالامىزدىڭ تازا­لى­عىنا جاۋاپ بەرۋ ورتاق مىندەتىمىز دەگەن ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىردى. اعاش­­تاردى سۋارۋعا كومەكتەسكەن دەپۋتات رياسىز ك ۇلىمسىرەيدى. پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا وسى جەر­دەن تابىلدى. قاراعاشتىڭ تۇبىنە توپىراق سالىپ, باپتاپ جۇرگەن ءتور­اعانىڭ قيمىلى الىستان بايقالادى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءتور­اعا­سى ورال مۇحامەدجانوۆ بولسا, بۇل شارانىڭ ەرتەدەن كەلە جاتقان ءداستۇر ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. قان­داي اعاش وتىرعىزىپ جاتقاندىعىن سۇراعانىمىزدا, قاراعاش ەكەندىگىن ايتىپ, ءوزىنىڭ بۇل شارۋادان دا حابارى بار ەكەندىگىن اڭعارتتى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى شالاتاي مىرزاحمەتوۆ سەنبىلىكتىڭ وزدەرى سياقتى ەرەسەك ازاماتتارعا قانعا سىڭگەن داعدى ەكەندىگىن جەت­كىز­دى. جاس كەزىمىزدە قاشان شى­عا­مىز دەپ, دايىندالىپ جۇرەتىنبىز. ەڭ باستىسى, شاراعا تەك ەڭبەك دەپ قانا قاراماي, سونىمەن بىرگە, قوعام مۇشەلەرىنىڭ وعان ءوز ۇلەسىن قوسۋعا, ءوزى تۇرىپ جاتقان جەردى اباتتاندىرۋعا, اۋاسىن تازالاۋعا كۇش سالىپ, ەكولوگياسىن نازاردا ۇستاۋعا قوسىپ جاتقان ۇلەسى دەپ ايتۋ ورىندى. ەكىنشى جاعىنان العان كەزدە جۇمىلعان جۇدىرىق سەكىلدى ازاماتتاردىڭ ۇيىمشىل­دى­عىن كورسەتىپ بەردى. قىزمەت لاۋا­زىمىنا بولمەستەن بارلىعى بىرگە كۇرەك ۇستاپ نەمەسە زەمبىلدىڭ ءبىر با­سىن باسشىسى, ەكىنشى باسىن قوس­شىسى ۇستاپ, ورتاق جۇمىس ىستەۋ­دىڭ ءوزى ادامدى رۋحاني تۇرعىدا ءبىر-بىرىنە جاقىنداتا تۇسەدى. قىز­مەتتىك, بولماسا الەۋمەتتىك جاع­داي­لارى ەكى ءتۇرلى جانداردى تەڭەس­تى­رىپ, ەڭبەك ەتۋگە كەلگەندە بار­شا­نىڭ دا بىردەي ەكەنىن تۇسىنۋگە سەپ­تىگىن تيگىزەتىن شارا, دەيدى حالىق قالاۋلىسى. بۇل كۇنى ءماجىلىس پەن سەنات دەپۋتاتتارى بىرىگە وتىرىپ 3 ءتۇرلى اعاش تۇرىنەن 300-دەن اسا كوشەتتەر وتىرعىزدى. ەندى ەلور­دا­داعى “انا مەن بالا ورتالىعى” ۇعو جانىندا ۇيەڭكى, قاراعاش, قايىڭ جايقالىپ وسەتىن كۇن دە الىس ەمەس. ال جالپى قالا بويىن­شا ء“بىز – قالا تازالىعى ءۇشىن!” ۇرانىمەن وتكەن سەنبىلىككە 75 مىڭعا جۋىق ەلوردالىق شىقتى. الەمدەگى ەڭ تازا قالا سانا­لاتىن سينگاپۋردە كوشە لاستاۋ قىلمىسپەن تەڭ. ءسىزدىڭ ابايسىزدا تۇكىرگەنىڭىز نەمەسە تاماق قالدى­عىن لاقتىرۋ سياقتى كوشەنى لاس­تاۋى­ڭىز وتە ۇلكەن مولشەردەگى ايىپپۇلمەن وندىرىلەدى. ول سوما – 100 دوللاردان 1000 دوللارعا دەيىن. ال فرانتسۋزدار ماسەلەنى 1500 ەۋرو ارقىلى شەشەدى. وسىلايشا اسا زور كولەمدەگى ايىپپۇل ارقىلى ءوز قالالارىنىڭ تازالىعىن ساقتاي­تىن ولار بۇل ماسەلەگە اسقان كىر­پياز­دىقپەن قارايدى. ال ءبىز دە ەلوردامىزدىڭ وسىنداي ەكولوگيا­لىق جاعىنان تاپ-تازا قالا اتا­نۋى­نا مادەنيەتتىلىك تۇرعىسىنان, ازاماتتىق جوعارى سانا تۇرعىسى­نان ۇلگى بولا بىلسەك, استانا قالا­سىنىڭ الەمدەگى تازا قالالار سانا­تىنا قوسىلۋ ىقتيمالدىلىعى دا ارتا تۇسپەك. لايىم, سول كۇنگە جەت­كىزسىن! ۆەنەرا تۇگەلباي.