كوپ ۇزاماي وسى سالانى رەتتەيتىن العاشقى ارنايى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت – ەلباسى 1995 جىلعى 26 جەلتوقساندا قول قويعان «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ كۇشى بار جارلىق قابىلداندى. ول مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قاعيداتتارىن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى مەن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن انىقتاۋعا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شەكتەۋلەر ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ باستى قۇجاتى زامان اعىمىنا ساي ۇنەمى جەتىلدىرۋدە.
مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ ماقساتىندا ەلباسى جارلىعىمەن 1998 جىلى ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن دەربەس ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان – مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى قۇرىلدى. وعان مەملەكەتتىك قىزمەت زاڭناماسى مەن جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ەڭبەگىن ۇيىمداستىرۋ, مەملەكەتتىك اپپارات كادرلارىنىڭ جاي-كۇيىن مونيتورينگىلەۋ مەن وقىتۋ, ەڭبەكاقى تولەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, قىزمەت ەتيكاسى ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ سياقتى فۋنكتسيالار مەن وكىلەتتىكتەر بەرىلدى. وسىلايشا پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە العاش رەت قازاقستاندا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بارلىق جۇيەسىن ۇيلەستىرەتىن ورگان قۇرىلدى.
1999 جىلعى 23 ماۋسىمدا قابىلدانعان «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ مەن اگەنتتىكتىڭ نورماتيۆتىك اكتىلەرى نەگىزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر كورپۋسى ساياسي جانە اكىمشىلىك بولىپ ءبولىندى. كەيىن وسى ينستيتۋت ودان ءارى جەتىلدىرىلىپ, اكىمشىلىك قىزمەتشىلەردىڭ «ا» باسقارۋشىلىق جانە «ب» ورىنداۋشىلىق كورپۋستارى قۇرىلدى.
2013 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن 23 ماۋسىم – مەملەكەتتىك قىزمەتشى كۇنى بولىپ بەكىتىلىپ, «ۇزدىك مەملەكەتتىك قىزمەتشى» توسبەلگىسىنىڭ ەنگىزىلۋى – حالىققا ءمىنسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى انىقتاپ, ولاردى ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇگىندە اقتوبە وبلىسىندا اتالعان توسبەلگىمەن 27 قىزمەتشى ماراپاتتالعان.
قازىر مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسۋ تومەنگى لاۋازىمداردان باستالادى. ال مانساپتىق ساتىمەن ىلگەرىلەۋ ءتيىستى داعدى, ءبىلىمى مەن تومەنگى لاۋازىمدارداعى جۇمىس تاجىريبەسى بولعان جاعدايدا عانا مۇمكىن بولىپ وتىر. وتكەن جىلى اقتوبە وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىندا ىشكى كونكۋرسقا قاتىسۋشى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ 74,1%-ى وسىنداي مەريتوكراتيا قاعيداتىمەن جوعارىلاتىلدى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە كىرۋ كەزىندە زاڭنامانى بىلۋگە تەستىلەۋ, قۇزىرەتتىلىكتى باعالاۋ جانە اڭگىمەلەسۋدى قامتيتىن ءۇش ساتىلى ىرىكتەۋ جۇيەسىنەن ءوتۋ قاجەت. سىناق مەرزىمى ەنگىزىلىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتكە العاش قابىلدانعانداردىڭ كاسىبي بەيىمدەلۋى ءۇشىن تالىمگەرلىك ينستيتۋتى بەكىتىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە كادرلار ىرىكتەۋ راسىمدەرىنىڭ اشىقتىعىن جانە وبەكتيۆتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بايقاۋشىلار مەن ساراپشىلار ينستيتۋتى ەنگىزىلىپ, قاشىقتان اڭگىمەلەسۋ جولعا قويىلدى.
مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن ساقتاۋدا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەۋدە ەتيكالىق كودەكس ەرەكشە ماڭىزعا يە. ادەپ جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتىن ەنگىزۋ مەن بۇرىنعى تارتىپتىك كەڭەستەردى ادەپ جونىندەگى كەڭەستەرگە قايتا قۇرۋ جولىمەن ەتيكالىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ جۇيەسى قالىپتاستى. سىبايلاس جەمقورلىق جانە ەتيكالىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ ونىڭ نەگىزگى باعىتى رەتىندە ايقىندالدى. وسى ماقساتپەن 2019 جىلى قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جاساعان ارەكەتتەرى ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىك ينستيتۋتى ەنگىزىلدى.
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىن قۇردى. بۇل جوبا بولاشاعى زور 300 قازاقستاندىق جاستى تاڭداپ, ولاردى ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى سالالارىندا جاۋاپتى قىزمەتتەرگە تاعايىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسى جوبا اياسىندا 12 اقتوبەلىك جاس ازامات پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنە ەنگىزىلىپ, قازىرگى تاڭدا ولار مەملەكەتتىك قىزمەتتە جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
وتكەن جىلعى زاڭنامالىق وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدىسى – «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىن اۋىلدىق اكىمدىكتەر اپپاراتىنا قولدانۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە الەۋمەتتىك قولداۋ كۇشەيتىلدى. ويتكەنى اۋىلدىق جەرلەردە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە, ونىڭ ىشىندە ەسەپشى ماماندارعا سۇرانىس جوعارى. اتالعان الەۋمەتتىك قولداۋ كادر تاپشىلىعىن جويۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇگىندە اقتوبە وبلىسىنداعى ايتەكە بي, ويىل جانە ىرعىز اۋداندارى اۋىلدىق وكرۋگتەرىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى اتالعان الەۋمەتتىك قولداۋعا يە بولدى.
سونداي-اق ارنايى تەكسەرۋ كەزەڭى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى جۇمىس وتىلىنە ەنگىزىلدى. قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن ەسكەرە وتىرىپ, كونكۋرستىق پروتسەدۋرالار ءۇش ساتىدان ەكى ساتىعا دەيىن وڭتايلاندىرىلدى. ماسەلەن, بۇرىن ءۇش ساتىلى كونكۋرستىق ىرىكتەۋ شامامەن 38 كۇن مەرزىمىندە جۇرگىزىلسە, ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ناتيجەسىندە كونكۋرستىق ىرىكتەۋلەرگە كەتەتىن ۋاقىت 25 كۇن مەرزىمىنە دەيىن قىسقارتىلدى.
سونىمەن قاتار «ا» كورپۋسىنىڭ كادرلىق رەزەرۆى جويىلىپ, پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىمەن جەكەلەگەن مەملەكەتتىك ساياسي لاۋازىمدارعا بىلىكتىلىك تالاپتارى بەكىتىلدى. بۇدان بىلاي وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى, قالا جانە اۋدان اكىمدەرى لاۋازىمدارىنا ورنالاسۋ ءۇشىن ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسى بويىنشا بەكىتىلگەن تالاپتارعا سايكەس كەلۋى ەسكەرىلەدى. وعان قوسا, مەملەكەتتىك ورگان ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ تەڭ دارەجەلى لاۋازىمعا نەمەسە وسى مەملەكەتتىك ورگاندا كەمىندە سوڭعى ەكى جىل تومەن تۇرعان لاۋازىمدى اتقارعان جاعدايدا, جوعارى تۇرعان لاۋازىمعا اۋىسۋ تارتىبىمەن ورنالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلدى. ويتكەنى وسىعان دەيىن بوس لاۋازىمدارعا ورنالاسۋ تەك كونكۋرس ارقىلى جۇزەگە اسىرىلعان بولاتىن. بۇل جاڭاشىلدىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مانساپتىق وسۋىنە بارىنشا وڭتايلى مۇمكىندىك تۋعىزدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كاسىبي الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا روتاتسياعا جاتاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ شارتتارى مەن ءتارتىبى قايتا قارالىپ, ەرىكتى روتاتسيالاۋعا جاتاتىن ساناتتار قاتارى ايقىندالدى.
مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى وسىنداي جۇيەلىلىكپەن ىسكە اسىرىلعان وڭ وزگەرىستەر مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن جاڭعىرتىپ قانا قويماي, مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىنا ساي كاسىبي مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر.
ادىلبەك مۇقاشەۆ,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى اقتوبە وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, ادەپ جونىندەگى كەڭەس توراعاسى
