پىكىر • 22 ءساۋىر، 2021

ماقساتى ايقىن، قالىپتاسقان، ورنىقتى قۇرىلىم

27 رەت كورسەتىلدى

جاقىندا، ناقتىلاي ايتقاندا الداعى 28 ساۋىردە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXIX سەسسياسى وتكەلى وتىرعانى بارشاعا ايان. وسى ورايدا، ەلىمىزدەگى قوعامدىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى، بىرلىكتى نىعايتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان شارالارعا، قابىلدانىپ جاتقان شەشىمدەرگە توقتالار بولساق، اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق دۇنيە كوپ.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇگىندە پارلامەنتتە وكىلدىگى بار جالپىۇلتتىق ينستيتۋت بولىپ قالىپتاستى. بۇل تۇسىنە بىلگەن ادامعا ۇلكەن دۇنيە. وسى ۇيىمنىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا بەيبىتشىلىك پەن تى­نىشتىق، ىنتىماقتاستىق پەن سەنىم قوعامدا ورنىعا ءتۇستى. ول ازاماتتىق قوعامعا ءتان قۇرى­لىم­نىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتە الدى. ەلباسىنىڭ وسى سالاداعى ساياساتى الەم ەلدەرى اراسىندا مو­يىندالىپ، بۇۇ-دا بۇعان ۇنەمى جوعارى باعا بەرىپ كەلەدى.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى بار­لىق ەتنوستار اراسىندا قولداۋ تاۋىپ، بىرىكتىرۋشى ءرول اتقاراتىن دارە­جەگە جەتىپ قالدى. بۇل دا مەم­لەكەت ساياساتىنىڭ دۇرىس با­عىت­تا كەلە جاتقاندىعىنىڭ ءبىر دالەلى.

قازاقستانداعى ازاماتتاردىڭ تەڭدىگى مەن ەتنوسارالىق قاتى­ناس­تار تۇراقتىلىعىنا جوعارى باعا بەرۋگە بولادى. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى ەلباسى ن.ءا. نازار­باەۆ ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن كەلى­سىمدى ساقتاۋعا، دامىتۋعا بارىنشا كۇش-جىگەرىن سالدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سالي­قالى ساياساتى نەگىزىندە جالعاسىن تابۋدا.

ەلىمىزدەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم تۇراقتىلىق پەن ورنىق­تى دامۋ كەپىلى ەكەنىن حالىق تەرەڭ تۇسىنەدى. قازاقستان جال­پى­ ادامزاتتىق داستۇرلەردى ساق­تاي وتىرىپ، سارابدال ساياسات پەن مەملەكەت دامۋىنىڭ دۇرىس، ايقىن جولىن تاڭدادى. وسى ورايدا قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى دا مەملەكەتىمىزدەگى ەتنوس­ارالىق قاتىناستارعا بايلانىس­تى جۇرگىزىلىپ وتىرعان ساياساتتى جاقسى جاعىنان كورسەتە ءبىلدى.

ماسەلەن، جىلدىڭ باسىندا جامبىل وبلىسىنداعى ماسانچي اۋىلىندا وتەگەن، قاراكەمەر، سورتوبە، قاراساي اۋى­لىنىڭ اقساقالدارى باس بولىپ، قوعام بەلسەندىلەرىنىڭ ۇيىم­داستىرۋمەن وتكەن ءىس-شارالاردى ەرەكشە اتاپ كورسەتۋگە بولادى. ولار وسى اۋىلداردا كونتسەرتتىك باعدارلامالار، كورمەلەر مەن ۇلتتىق ونەر تۇرلەرىن كورسەتىپ، بىرلەسە ءجۇرىپ كوشەتتەر وتىر­عىزدى. مەشىتتەردە دۇعا وقىلدى. بۇل ءىس-شارالار بارىسىندا تۇر­عىندارعا قوعامدىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتىڭ، بىرلىكتىڭ قادىرىن ۇعىن­دىرا ءتۇسۋ نەگىزگى باسىم باعىت، ماقسات بولدى.

ارينە، مۇنداي شارالار تەك بيىل عانا ەمەس، ءبىز كوزىمىزدى اشقالى بەرى ءوتىپ كەلە جاتىر. بالا كەزىمدەگى وقيعالار ءالى ەسىمدە، اتا-انامىزبەن كۇنباتىس دەگەن تاۋ بوكتەرىندەگى اۋىلدا تۇراتىنبىز. ول كەزدە وسىنداي ءىس شارالار ىرگەلەس اۋىلداردىڭ بىرلەسۋىمەن وتە ءجيى وتەتىن. جانە بۇل شارالار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءجيى جارىق كورىپ جاتاتىن.

اۋىل-اۋىل ءوزارا تىعىز قاتى­­ناس ورناتىپ، دوس بولىسىپ، ارا­سىندا ءتۇرلى ەتنوستار ءوز ارا­سىندا قىز الىسىپ، قىز بەرىسىپ، قۇداندالى دا بولىپ جاتا­تىن. بۇنىڭ ءوزى بەرەكە-بىرلىك­تىڭ، دوستىقتىڭ كورىنىسى ەمەس پە؟ وسىنداي ءىس-شارالاردى قازىر دە كوپتەپ وتكىزىپ، اقپارات قۇرالدا­رى ارقىلى ناسيحاتتاۋدى كۇشەي­تە ءتۇسۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. ءبىزدىڭ يدەولوگتار وسى جاعىن ءجىتى قاداعالاسا دۇرىس بولار ەدى.

بۇگىندە اسسامبلەيا وكىلدەرى بەل­سەنە قاتىساتىن قوعامدىق كەڭەس­تەردىڭ جۇمىسى قارقىن الىپ وتىر.

جالپى، قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى ءوز جۇمىسىنا ءاردا­يىم جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ كەلەدى. سولاي دەسەك تە، جاڭا كوزقا­راس پەن جاقسى جۇمىس ىستەۋ ءادىسى كەرەك. اتاپ ايتساق، رەسپۋب­ليكالىق عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەس قوعامعا تونەتىن ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن الدىن-الا ىرگەلى زەرتتەۋ، زەردەلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى قاجەت.

كەيدە عالىمدار مەن ساراپ­شى­لاردىڭ جۇمىستارىن قوعام­دىق-ساياسي الاڭداردا اشىق جۇر­گىزۋ جاعى جەتىسپەي جاتادى. سول سەبەپتەن كوپشىلىك مۇندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەردەن حاباردار بولا بەرمەيدى.

عىلىمي-ساراپتامالىق كە­ڭەس قۇرامىندا 50-دەن استام عا­لىم جۇمىس ىستەيدى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسى كافەدرالارى اشىلىپ، جۇمىس ىستەۋدە. وسىدان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن عانا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرى ءۇشىن «ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەتنوس­ا­­ارا­لىق كەلىسىمىنىڭ قازاق­ستانداعى ۇلگىسى» ءپانى ەنگىزىلىپ، جاستار وسى توڭىرەكتە ءبىلىم الىپ جاتىر. سونىمەن قاتار، مەم­لەكەتتىك باس­­قارۋ اكادە­ميا­سىنىڭ ورتا­لىق ازيا ايما­عىنداعى ەتنوس­ارا­لىق جانە كونفەس­­سياارا­لىق قاتى­ناستاردى زەرتتەۋ ورتا­لىعى مەن ۇلتتىق ەكونو­ميكا مينيستر­­لىگىنىڭ «ەكو­نو­­ميكالىق زەرت­تەۋلەر ينستي­تۋتى» اق الەۋمەت­تىك-دەموگرا­فيالىق دامۋدى زەرت­تەۋ ورتا­لىعى قۇ­رىلعان. وسى كەڭەستەر مەن ورتالىق­تار­دىڭ اتقارىپ جات­قان ىستەرى اسسام­بلەيا­نىڭ جۇمى­سىن العا ىلگە­رىلە­تۋدە قوماقتى ۇلەس قوسىپ وتىر.

تاعى ءبىر ەرەكشە توقتالا كەتەر جايت، قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى قۇرىلعاننان بەرى قايى­رىم­دىلىق ىستەرگە مۇرىن­دىق بولىپ كەلەدى. بىلتىردان بەرى ايماقتارداعى دوستىق ۇيلەر­ىندە قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ ەرىكتىلەر قوزعالىسى قۇرىلىپ، جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل يگى ءىس كەلەشەكتە دە جالعاسىن تابا بەرەدى.

الايدا «وڭ قولىڭ بەرگەندى سول قولىڭ كورمەسىن» دەگەن قازاق­تىڭ اتالى ءسوزى بار. وكىنىش­كە قاراي، كەيبىر ازاماتتار ءبىر دوربا ازىق-ت ۇلىك اپارسا، جەتپەي وتىر­عان سول وتباسىنىڭ بالا-شا­­عاسىمەن سۋرەتكە ءتۇسىپ، الەۋ­مەت­تىك جەلىگە جاريالايدى. بۇل ىڭعايسىز دۇ­نيە. «جاق­سىلىق قىلساڭ جاسىر، جاق­سىلىق كور­سەڭ اسىر» دەمەي مە؟! نەگىزى جا­رياسىز قىلعان قايى­رىمدى­لىقتىڭ ساۋابى مول. كەرى­سىنشە، قايىرىمدىلىققا قوماقتى قاراجات ءبولىپ، الايدا اتى-ءجونىن ەش جەردە جاريالاماۋدى وتىنەتىن جومارت جاندار دا بار...

قالاي دەسەك تە الەۋمەتتىك جاع­­دايى تومەن وتباسىلارعا كومەك بەرۋ ساۋاپتى، يگى ءىس. بۇل باعىت­تاعى جۇمىستاردىڭ يگىلىگىن مۇق­تاج جاندار بارىنشا كورىپ جاتسا، ول ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ ىزگىلىگىن، مەيىرىمدىلىگىن كورسە­تەدى. اسىلىندە، قوعامداعى از قامتا­ماسىز ەتىلگەن وتباسىلار نە­گىزىنەن ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەر­شى­لىگىندە بولۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىن. ال از قامتىلعان، كومەككە ءزارۋ ازاماتتارىمىز ۇكىمەتتىڭ قول­دا­ۋىنان بولەك، قوسىمشا ءوز وتان­داس­تارىنان، جەرلەستەرىنەن قايى­رىمدىلىق كورىپ جاتسا، قانەكي.

قورىتا ايتقاندا، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قالىپتاسقان، ورنىقتى ينستيتۋت رەتىندە قوعا­مى­مىزدىڭ دامۋىنا، ونىڭ بىرلى­گىنىڭ نىعايۋىنا بارىنشا اتسا­لىسىپ كەلەدى. قحا بۇل باعىت­تاعى جۇمىستارىن ءارى قاراي جال­عاستىرا بەرمەك.

 

ءىلياس بۇلاروۆ،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ارداگەرلەر ازايىپ بارا جاتىر...

قازاقستان • بۇگىن، 19:00

مەرەكە كۇندەر جاڭبىرلى بولادى

اۋا رايى • بۇگىن، 16:00

فۋتبول: «چەلسي» فينالعا شىقتى

فۋتبول • بۇگىن، 15:01

اممانعا اتتاندى

سپورت • بۇگىن، 14:10

قازاندا كۇش سىناسۋدا

سپورت • بۇگىن، 13:40

شەت ەلدەگى قازاق گەنەرالدارى

قازاقستان • بۇگىن، 11:54

قادىر ءتۇنىنىڭ قاسيەتى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

ەرلىك پەن پاتريوتيزم مەكتەبى

قازاقستان • بۇگىن، 08:06

قارۋلى كۇشتەرىمىز وسىلاي قۇرىلعان

قازاقستان • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار