– پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, عىلىم ەكونوميكاعا قىزمەت ەتۋى كەرەك. بۇل جەردە قىزمەت ەتۋ مەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ ارا-جىگىن اشىپ العان ءجون. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ارقىلى تۇراقتىلىققا, باسەكەگە قابىلەتتىلىككە قول جەتكىزە الامىز. مەملەكەتكە, قوعامعا, ەكونوميكاعا قىزمەت ەتۋ بۇگىنگى قولدانبالى عىلىمنىڭ مىندەتى. ال قازاقستاندا «عىلىم جوق» دەگەنىمىز شارتتى تۇردە ايتىلعان پىكىر. ەلىمىزدە اگرارلىق سالا, حيميا, فيزيكا, تاريح, ەكونوميكا, ماتەماتيكا جانە باسقا دا سالالاردا جەتىستىككە جەتكەن عالىمدار بارشىلىق. سونىمەن بىرگە ميللياردتاعان قارجى اكەلگەن دجون نەشتىڭ مارتەبەسىنە يە بولعان قولدانبالى جەكەلەگەن عىلىمي جەتىسىكتەرىمىز دە بار. بىراق ماكروەكونوميكالىق دەڭگەيدە ەكونوميكانىڭ, قوعامنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ىقپال ەتەتىن عىلىمي الەۋەتىمىز وتە تومەن. بۇگىندە عىلىمنىڭ ماسەلەسى قوعامعا جاقسى تانىس. ماسەلە وسىلاردى شەشۋگە تىرىسپايتىنىمىزدا بولىپ تۇر. الايدا جاعدايى مۇشكىل عىلىمنىڭ ماسەلەلەرىن ءتيىمدى شەشۋگە بولاتىن جولدار جەتكىلىكتى.
– عىلىمي قاۋىمداستىق تاراپىنان وسى جاعدايدى وزگەرتۋگە بايلانىستى ۇسىنىستار بولدى ما؟
– قازاقستان عىلىمىنداعى جاعدايدى تۇزەتۋگە بايلانىستى ۇسىنىستار بولمادى دەپ ايتا المايمىن. وعان دالەل رەتىندە ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلعانىن ايتىپ وتۋگە بولادى. بىراق ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى بولاتىن بىرقاتار توتەنشە جاعداي بولدى. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەردىڭ جۇمىسىن سىناپ, مۇشەلەرىن تەكسەرىپ, ونىڭ قۇرامىنا ىڭعايلى ادامداردى ەنگىزۋ سياقتى ارەكەتتەر ورىن العانى بەلگىلى. ەشكىم ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەردەگى جوعارى كاسىبي, ادال, پاتريوتتاردىڭ ۇنىنە قۇلاق اسپادى. بۇگىندە ناقتى ايتقاندا, قازاقستان عىلىمىنداعى كوكەيكەستى ماسەلە ەكى جايتپەن بايلانىستى, بىرىنشىدەن عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنىڭ ءىجو-ءنىڭ 0,12 پايىزىن قۇراۋى جانە ستراتەگياسى مەن قادامدارىنىڭ جاپپاي بيۋروكراتتانۋى. سوندىقتان دا وسىلاردى شەشۋگە نازار اۋدارۋ كەرەك.
– 2025 جىلعا قاراي عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنى ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەگەر قارجى كولەمى ۇلعاياتىن بولسا, بىرىنشىدەن قانداي سالالارعا كوڭىل ءبولۋ قاجەت؟
– 12 ءساۋىر بارشا قازاق ەلى عىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىن اتاپ ءوتتى. بۇل كۇنى بىرقاتار رەسمي شارا, بايقاۋ, ونلاين جيىن ءوتتى. جاقسى دەلىك. بىراق وسىلاي اتاپ وتۋگە قانداي نەگىز بار؟ مەن «نەگىز جوق» دەپ جاۋاپ بەرگەن بولار ەدىم. ويتكەنى قازاقستانداعى عىلىمنىڭ دەڭگەيى تومەن. وسى تۇرعىدا ستاتيستيكاعا نازار اۋدارىپ كورەيىك. Scimago Journal & Country Rank دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازاقستان عىلىمي كورسەتكىشتەرى بويىنشا حيرش يندەكسىندە الەمدىك رەيتينگتە 111-ورىندا تۇر (Scopus دەرەكتەر بازاسى بويىنشا). بۇل ءىجو قازاقستاننان بىرنەشە ەسەگە تومەن كونگو-موزامبيك جانە گابون-جاڭا كالەدونيا ەلدەرى ارالىعىنداعى كورسەتكىش. ال عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق جاريالانىمداردىڭ جالپى سانى جاعىنان ەكۆادور مەن ەفيوپيا اراسىندا 61-ورىندا تۇرمىز. وسىلايشا, الەمدىك رەيتينگتە ءبىر عىلىمي ماقالاعا سىلتەمە جاساۋ جاعىنان كيريباتي مەن اۋعانستان اراسىندا 204-ورىندى الىپ, قىرعىزستان (86-ورىن) جانە تاجىكستاننان (112-ورىن) كەيىنگى كورسەتكىشكە يە بولدىق. بۇل قازاقستاندىق عىلىمنىڭ تومەن دەڭگەيىن جانە عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ قاجەتسىزدىگى مەن تيىمسىزدىگىن كورسەتەدى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىنا وراي «عىلىمدى دامىتۋ بويىنشا ۇلتتىق جوبا» دايىنداۋعا بايلانىستى ەلىمىزدەگى عىلىمنىڭ دەڭگەيىنە الاڭداۋشىلىق بىلدىرە وتىرىپ, تالانتتى عالىم, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەلدار كنارمەن بىرلەسىپ « ۇلى عىلىم جولى» دوكتريناسىن ازىرلەدىك. رەسمي قۇجات بولماعانىمەن, بۇگىنگى عىلىم سالاسىنداعى كوزقاراستاردى, ساياسي ۇستانىمدار جيىنتىعىن كورسەتەدى. دوكترينانىڭ نەگىزگى ماقساتى – وتاندىق عىلىمنىڭ كەمشىلىكتەرىن كورسەتۋ عانا ەمەس, تىڭ ۇسىنىستار مەن ونىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن مەحانيزمدەردى ۇسىنۋ.
– « ۇلى عىلىم جولى» دوكتريناسىندا وسىنداي كوكەيكەستى ماسەلەلەردى شەشۋگە بايلانىستى ناقتى قانداي تالاپتار مەن ۇسىنىستاردى نەگىزگە الدىڭىزدار؟
– دوكترينادا پرەزيدەنت جانىنداعى رەفورما بويىنشا جوعارى كەڭەستىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن جانە ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاراتىن ءارى جاڭا جوعارى دەڭگەيلى ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستى باسقاراتىن عىلىم سپيكەرى ينستيتۋتىن ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. « ۇلى عىلىم جولى» دوكتريناسىندا قازاقستاندىق عىلىمنىڭ ماسەلەلەرىن تۇبەگەيلى شەشۋدىڭ جولدارى كورسەتىلگەن. بۇگىندە بۇل قۇجات عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ تالقىسىندا. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ جانە شەتەلدىڭ عالىمدارىنان كوپتەگەن پىكىر كەلىپ تۇسۋدە. ەندى ۇلتتىق عىلىمدى دامىتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەگەنگە كەلەتىن بولساق, بىرىنشىدەن بولىنەتىن قارجىنى ءىجو 0,12-دەن 3-5 پايىزعا كوتەرۋ (3 پايىز – ساپا, 5 پايىز – دامۋ مەن العا وزۋ); عىلىمي-زەرتتەۋ تاجىريبەلىك كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردىڭ (عزتكج) باسقارۋ فورماسىن بيۋروكراتتىقتان قاراپايىم (عىلىمي) باسقارۋ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ. بۇگىندە عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ جونىندەگى ورگاندى باسقارۋ قۇرامىنىڭ 80 پايىزىن شەنەۋنىكتەر قۇرايدى. مۇنداي جاعدايدا ەلدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋىن باسقارۋ ءىسىن قۇرامى 80 پايىز عالىمداردان, 20 پايىز شەنەۋنىكتەردەن تۇراتىن ۇلتتىق عىلىم كەڭەسىنە بەرۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە «عىلىم تۋرالى» زاڭدى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە جەتكىزۋ, عىلىمي ۇيىمداستىرۋ مەن عىلىمي ادىستەمەگە نەگىزدەلگەن عىلىم جونىندەگى نقا-نى (نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر: رەگلامەنت, ەرەجەسى, قۇجاتتارى جانە ت.ب.) وزگەرتۋ; عىلىمي ينتەندانتتىق قولداۋ قىزمەتىن قۇرۋ ەسەبىنەن 25:4:1 عالىمداردىڭ, ينجەنەرلەردىڭ جانە وندىرىستىك پەرسونالدىڭ ارا قاتىناسىن الەمدىك 1:2:42 ستاندارتتارعا جاقىنداۋ ەتىپ قايتا قۇرىلىمداۋ. بىزگە ستۋدەنت كەزىمىزدە «تاريحتا جەكە تۇلعالاردىڭ, الدە قالىڭ بۇقارانىڭ, ال مۇنى عىلىمعا قاتىستى ايتاتىن بولساق, عىلىمي كوشباسشىنىڭ, الدە عىلىمي ۇجىمنىڭ ءرولى ماڭىزدى ما؟» دەگەن سۇراق قوياتىن. جاۋاپ بەلگىلى: عىلىمي كوشباسشى باسقالارمەن باسەكەگە تۇسە وتىرىپ تەك عىلىمي ۇجىمدا عانا ءوسىپ جەتىلەدى. وسى عىلىمي كوشباسشىلار قاتارىنان قازاقستاندىق عىلىمعا كەرەكتى بىلىكتى, جاۋاپتى ساراپشىلار, مىقتى باسشىلار ءوسىپ جەتىلەدى. سوندىقتان دا عىلىمي-تەحنيكالىق سالا ەلىمىزدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ باعدارلاماسىن جوسپارلاۋ مەن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جۇيەلى تۇردە ۇيىمداسقان بولۋى كەرەك. عىلىمي ۇيىم مەن عالىم – جۇيەقۇراۋشىلار بولىپ سانالادى. عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ باعدارلاماسىن جوسپارلاۋ مەن جۇزەگە اسىرۋدىڭ باستى قۇرالى – ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمنىڭ بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلۋى. وسىلايشا, قارجىلاندىرۋ قۇرىلىمى ءۇش تارماقتان تۇرۋى كەرەك: بازالىق جوعارى دەڭگەيدەگى كونكۋرستىق جانە بازالىق جۇيەقۇراۋشى قارجىلاندىرۋ عىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋدىڭ باستى قۇرالىنا اينالۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە كونكۋرس جاريالاعان كەزدە گرانتتاردىڭ كولەمىن ناقتى بەلگىلەپ ءارى سانىن شەكتەي وتىرىپ, قوسىمشا گرانتتىق قارجىلاندىرۋ مەن جەكەلەگەن عالىمداردىڭ ىزدەنىستەگى جوبالارى قارجىلاندىرىلۋى كەرەك. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جەتىلدىرۋدى سۋبسيديالاۋ ءۇشىن Centers of Excellence – الدىڭعى قاتارلى تاجىريبە دەپ اتالاتىن ۇجىمدىق ورتالىقتاردى قۇرۋ كونكۋرستىق وتىنىمدە كورسەتىلىپ, نەگىزدەلۋى ءتيىس. وسىلايشا, سۋبسيديالاۋ بويىنشا شەشىمدى ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق كوميتەتتەر قابىلداۋى قاجەت. ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق كوميتەتتەر قازىرگى ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر اتقاراتىن جۇمىستى اتقارۋى ءتيىس. بۇل – عىلىم مەن ەكونوميكانى دامىتۋدا ەسكەرەتىن باستى قادامدار.
– سوڭعى جىلدارى ساراپشىلار ەلىمىزدە عىلىمنىڭ الەۋەتى تومەندەپ بارادى دەگەن پىكىر ايتۋدا. ال عىلىمي الەۋەتىمىزدى دامىتۋدىڭ قانداي جولدارى بار؟
– ەلىمىزدە جىل سايىن عىلىمنىڭ دەڭگەيى تومەندەپ بارادى. تىپتەن قازاقستان عىلىمى قارتايىپ بارادى دەۋگە بولادى. ولاردىڭ پوپۋلياتسياسى جاڭارادى دەپ ايتۋ قيىن, ال جاستاردىڭ عىلىمعا كەلۋى قيىن. بىزدە عالىمداردىڭ سانى (22 مىڭ) شەنەۋنىكتەردەن (97 800) بەس ەسەگە از. ال ناعىز عالىمداردى, زەرتتەۋشىلەردى, ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق مامانداردى عىلىمدا ەرىگىپ جۇرگەندەردەن اجىراتۋ ءۇشىن 22 مىڭدى 2-3 ەسە ازايتىپ جاتساق, سونىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. الايدا ساپاسىز عالىمدارمەن ساپالى عىلىم جاساۋ مۇمكىن ەمەس. عىلىمعا جاي عانا جاستار ەمەس, كرەاتيۆتى ويلاي بىلەتىن ماماندار كەرەك. ال ول ءبىلىمنىڭ ەنشىسىندە. مەكتەپ پەن جوعارى ءبىلىم دەڭگەيىندەگى ءبىلىمنىڭ بازالىق دەڭگەيى دامۋى كەرەك. ال عىلىمدا مامان سول العان ءبىلىمى مەن قابىلەتىن پايدالانا الادى. عىلىمدى ءبىلىم ۇردىسىنە بەلسەندى ەنگىزۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. ياعني الداعى جوسپارىمىزدا جاس تالانتتاردى كوشەدەن ەمەس, ءوزىمىز وقىتىپ, دايارلاۋ قاجەتتىلىگى تۇر. تاعى ايتا كەتەتىن ماڭىزدى ماسەلە, ەلىمىزدە عىلىمي پىكىرتالاستىڭ جوقتىعى. ەشكىم ەشكىممەن پىكىر تالاستىرىپ جاتپايدى. سەبەبى ول قابىلدانبايدى نەمەسە ولار قورقادى. باكالاۆر كورنەكتى پروفەسسورمەن ايتىسىپ جاتپايدى, ال PhD اكادەميكپەن تالاسپايدى, ويتكەنى باكالاۆر مەن PhD عىلىمي مانسابى پروفەسسور مەن اكادەميككە تاۋەلدى بولاتىن سەبەپتەن دە وسىنداي داۋلاردا پروفەسسور مەن اكادەميكتىڭ جەڭەتىنى ءسوزسىز. پىكىرتالاس بولا قالعان جاعدايدا جاس ماماننىڭ پىكىرى بۇل جەردە كەرەك بولماي قالۋى دا مۇمكىن. جاستاردىڭ ەلدەن كەتىپ جاتقان سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى دە وسىمەن بايلانىستى. باتىس ەلدەرىندە 30 جاستا پروفەسسور دارەجەسىن الۋ قالىپتى جاعداي. ال بىزدەگى پروفەسسورلاردىڭ ورتاشا جاسى 50-60 جاس. الدىنا ماقسات قويعىش جاستار 5-10 جىل كۇتكەنىمەن, 20-30 جىل بويى عىلىمي دارەجەسىن كۇتە المايتىنى انىق.
– سوڭعى جىلدارى عىلىمي ورتادا «ارالاس عىلىم» دەگەن ۇعىم ءجيى قولدانىلا باستادى. ونىڭ ءمانىسى نەدە؟
– بۇگىندە تازا عىلىم ۇعىمى جوق. XX عاسىرعا دەيىن عالىمدار تاريحشى, گەنەتيك, فيزيك, حيميك بولىپ بولىنسە, ححI عاسىردا ءارتۇرلى عىلىمي پاندەر شەگىندە عىلىمي زەرتتەۋلەر جاسايتىن «ارالاس عىلىمدار» پايدا بولدى. مىسالى, بيونيكا, كيبەرنەتيكا, بيوفيزيكا, بيوحيميا, ماتەماتيكالىق فيزيكا, ەكونومەتريا, سوتسيومەتريا جانە ت.ب. تاريحتى گەنەتيكاسىز, بيولوگيانى ماتەماتيكاسىز زەرتتەۋ مۇمكىن ەمەس. سونداي-اق ەكونوميكالىق عىلىم تۇسىنىگى قارقىن الىپ بارادى. ال ماتەماتيكالىق نەمەسە الەۋمەتتىك اپپاراتسىز مىقتى ەكونوميستى ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. ىرگەلى جانە قولدانبالى سوتسيولوگيا پسيحولوگيا, فيزيكا, ماتەماتيكا جانە حيميا سالاسىنداعى زاماناۋي زەرتتەۋلەر مەن جەتىستىكتەرسىز دامي المايدى. XXI عاسىردىڭ عىلىمى – بۇل شەكاراسىز تانىم جانە ماماندىقتاردىڭ قۇزىرەتى. جاڭا زاماننىڭ عىلىمى ءبىر-ءبىرىنسىز جاساۋعا كەلمەيتىن بىرىڭعاي جانە سينتەتيكالىق عىلىم.
– پاندەمياعا قاراماستان بىلتىر ەلىمىزدەن 30 مىڭعا جۋىق مامان, ونىڭ ىشىندە تەحنيكا سالاسى, ەكونوميستەر مەن مۇعالىمدەر كەتكەن ەكەن. ماماندار ميگراتسياسىنىڭ بۇلايشا بەلەڭ الۋى قالىپتى قۇبىلىس پا, الدە الاڭداۋشىلىق بىلدىرەتىن ماسەلە مە؟
– قازاقتار مەن قازاقستاندىقتار ينتەللەكتۋالدى ۇلتقا جاتادى. ال ۇشقىر ويلاۋ – ول بولاشاق نارىقتىڭ ويلاۋى. رەسمي دەرەكتەر بويىنشا «قازاقستان وقۋشىلاردىڭ ماتەماتيكا مەن جاراتىلىستانۋ رەيتينگىندە (TIMSS) توپ-10 تۇرسا, ال ماتەريالدى وقۋ مەن ءتۇسىنۋ جاعىنان (PIRLS) 27-ورىندا». جاس شاحماتشىلار, كيبەرسپورتشىلار دوتادا, ليگادا الدىڭعى ورىندا جۇرسە, ۆيرتۋالدى ويىنداردا, ساۋاتتىلىعى مەن ءبىلىم جاعىنان Vouchercloud ۆەرسياسىندا جاسوسپىرىمدەر ينتەللەكتى بويىنشا الدىڭعى وندىقتا ءجۇر. مىسالعا ۆوكالدى الايىق. بۇل جاي عانا ونەر ەمەس, اكۋستيكا, فيزيولوگيا جانە پسيحولوگيانىڭ توعىسىنداعى سالماقتى جانە جوعارى دەڭگەيدەگى پرەتسيزيوندى عىلىم. رەسەي فەدەرالدى قىزمەتىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا قازاقستان عىلىمىنىڭ ماقتانىشى بولاتىن جاستار امەريكانىڭ ماقتانىشى بولۋى ءۇشىن امەريكاعا ۇمتىلۋدا. سوڭعى جەتى جىلدا جوعارى ءبىلىمى بار 300 مىڭنان استام جاس ەلدەن كەتكەن. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل كورسەتكىش كوبەيمەسە, ازايا قويمايدى. حالىقارالىق ميگراتسيا ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, جاستار ەلدەگى جەمقورلىق, بيۋروكراتيا, قاجەتسىزدىك, بولاشاعى جوق بولعاندىقتان, سونداي-اق توقىراۋشىلىق, كەدەيلىك سياقتى كەرەعار ۇردىستەردەن قاشىپ بارادى. ينتەللەكتۋالداردىڭ ەلدەن كەتۋى بۇل ينتەللەكتۋالدىق ميگراتسيا عانا ەمەس, بولاشاعىمىزدىڭ ميگراتسياسى. بۇگىندە كونكۋرستار دا, عىلىمي پاندەردىڭ سانى دا كوبەيگەن. تاپسىرىستار دا كوبەيدى, سايكەسىنشە عالىمداردىڭ سانى ارتتى. جاستاردىڭ مىڭداعان جوبالارى عىلىمدى جاۋلاپ الدى. ال «التىن جاستارىمىز» فيزيكتەر مەن ليريكتەردىڭ پىكىرتالاسىن تىڭداپ كلۋبتاردا جۇرگەنى الاڭداتادى. عىلىم مەن يننوۆاتسيانىڭ ءيسى دە شىقپايتىن گرانتتار قانداي دا ءبىر الەۋمەتتىك كومەككە اينالىپ بارادى. وسى تۇرعىدان العاندا ناعىز عىلىمدى جالعان عىلىممەن الماستىرىپ جاتىرمىز. عىلىمي شىعارماشىلىقتى ەسەپ بەرۋ مەن تاپسىرىس بەرۋگە, عىلىمي يدەيالاردى گرانتتىق فانتازيالارعا, عىلىمي ترەندتەردى كوسموستىق قيالعا, تالانتتارىمىزدى عىلىمعا, تەحنولوگياعا, يننوۆاتسياعا ەش قاتىسى جوق جاستارمەن الماستىرىپ جاتىرمىز. بۇل جالعان عىلىمي اتاققا مالىنعان جاپپاي نەمقۇرايدىلىقتى قولداۋ دەپ بىلەمىن. قازاقستان كۆازيعىلىمي, جالعان عىلىمي فانتومدار مەن فانتازيالار مەن ەلەستىڭ ەلىنە اينالىپ كەتە مە دەپ الاڭدايمىن. عىلىمنىڭ بيۋروكراتيالىق سيپاتى ساپالى عىلىمي ءونىمدى جاسايتىن ءتيىمدى تەحنولوگيالىق تسيكلدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەي وتىر. سوندىقتان دا ەلىمىزدەگى بيزنەس سالاسى قازاقستاندىق ەرزاتس-ءونىمدى ەمەس, ساپالى شەتەلدىك ءونىمدى قاجەت ەتەدى. عىلىم – سينەرگەتيكا مەن رەزونانس زاڭدارىنا باعىناتىن ەڭ مىقتى ەنەرگيا كوزى, قالپىنا كەلتىرۋگە بولاتىن قور. الايدا بيۋروكراتيالىق قادامدار عىلىمنىڭ دا, ەكونوميكانىڭ دا دامۋىنا كەرى ىقپال ەتىپ وتىر. ەلىمىزدە عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق اعىمدار شەنەۋنىكتەردىڭ باقىلاۋىندا. ال ولاردىڭ اراسىندا ەشقاشان پاتريوت بولا المايتىن جاۋاپكەرشىلىكسىز شەنەۋنىكتەر كوپ.
اڭگىمەلەسكەن
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
