م.ىقسانوۆ قىرقىنشى جىلداردىڭ العاشقى كەزەڭىندە الماتى تەمىر جول تەحنيكۋمىن, كەيىن قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋىن ءبىتىرىپ, جاس مامان رەتىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ادام ءىزى از تۇسكەن بەتپاقدالانى يگەرۋگە قاتىسىپ, وسى جەردە قىزمەت بابىندا ىلگەرىلەپ, اسا جاۋاپتى سىننان ءوتىپ, شىڭدالىپ شىعادى. مۇستاحيمنىڭ ادامدارمەن ورتاق ءتىل تابىسا بىلەتىن ءبىتىم-بولمىسى, قايسارلىق پەن تاباندىلىق سەكىلدى و باستان بويىنا بىتكەن قاسيەتتەرى ءدال وسى جىلدارى تولىسا باستاعان ەكەن. تىرشىلىك ءنارى – سۋ. سۋسىز ءومىر جوق. گيدروينجەنەر ماماندىعىن العان م.ىقسانوۆتىڭ بەتپاقدالانى سۋلاندىرۋ ىسىنە قوسقان ۇلكەن ۇلەسى ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتىلا قويعان جوق.
مۇستاحيم ءبىلال ۇلىنا ءتان باستى قاسيەتتەر – ادىلدىك پەن شىنشىلدىق, وزىنە جۇكتەلگەن ىسكە دەگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جانە قولعا العان ءىسىن اياعىنا دەيىن جەتكىزبەي تىنبايتىن ماقساتكەرلىك دەر ەدىك. قىزىلوردا, جامبىل, ورال وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانە قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ونەركاسىپ ماسەلەلەرى جونىندەگى حاتشىسى سەكىلدى جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتەردى اتقارعان كەزىندە دە وسى داعدىسىنان اينىمادى. 1975 جىلى ورال وبكومىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ تاعايىندالعان كەزدە ول باسقارۋ تاجىريبەسى جان-جاقتى جەتىلگەن, ابدەن ىسىلعان, ستراتەگيالىق جوبالاردى تەرەڭ تۇسىنە بىلەتىن, ەسىمى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىلعان باسشى ازامات ەدى. ءوزى تۋىپ-وسكەن ءوڭىرىن ون ءبىر جىلعا جۋىق باسقارعان كەزىندە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ءىس اتقارىپ كەتكەنىنە ەل-جۇرت كۋا.
اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا م.ىقسانوۆ سوزدەن گورى ناقتى ىسكە جانە ونىڭ تياناقتى ورىندالۋىنا باسىمدىق بەرە ءبىلدى. سونىڭ ىشىندە بۇعان دەيىن «ۇلكەن دەرەۆنيا» دەڭگەيىندە قالىپ قويعان ورال قالاسىندا كۇردەلى قۇرىلىس كەڭىنەن قانات جايدى. ءارى بارلىق اۋدان ورتالىعىندا مادەنيەت ۇيلەرى بوي كوتەردى. بۇعان قوسا, وڭىردە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قۇرىلىستار مەن گيدروينجەنەرلىك نىساندار ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, تارلان اقىن حاميت ەرعاليەۆتىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ماڭگى ۇيقىدا جاتقان كونە تەكە قالاسى (جەرگىلىكتى قازاقتار ورال قالاسىن بۇرىن وسىلاي اتاعان) ۇيقىسىنان ويانىپ», رەسپۋبليكاداعى ساۋلەتتى قالالاردىڭ بىرىنە اينالدى.
مۇسەكەڭدى الدى اۋىر, ءتۇسى سۋىق, ەشكىمدى بەتىنە قاراتپايتىن قاتال باسشى بولدى دەپ ەسەپتەيتىندەر دە تابىلادى. مەنىڭشە, بۇل – ول كىسىنى جەتە بىلمەيتىندەردىڭ ءسوزى. دالىرەك ايتقاندا, م.ىقسانوۆ ويلاۋ جۇيەسى تەرەڭ, كادرلارعا ءتيىستى تالاپ قويا بىلەتىن ىسكەر دە تالعام تارازىسى بيىك باسشى بولدى دەسەك, شىندىققا ءبىر تابان جاقىنداي تۇسەمىز. قاي كەزدە دە ءتارتىپ پەن جيناقىلىقتى قولداپ, سىلبىرلىقتى ۇناتپايتىن ءبىرىنشى حاتشى ءوز توڭىرەگىنە دە قولىنان ءىس كەلەتىن, قارىم-قابىلەتى مول باسشى كادرلاردى توپتاستىردى. ءسويتىپ ورتاق ىسكە دەگەن ومىرشەڭ كوزقاراس قالىپتاستىرىلىپ, ورال ءوڭىرى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ جۇرە بەردى.
سول ءبىر تۇستا م.ىقسانوۆ تۇتاستاي ءوڭىر جۇرتشىلىعىنىڭ باس تاربيەشىسى, تالىمگەرى جانە باعىت-باعدار بەرۋشىسى ءرولىن اتقارعانداي كورىنەدى. باتىسقازاقستاندىقتار ونىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى مەن تۇجىرىمدى ءسوزىن, تاۋ قوپارعانداي ءونىمدى ءىسىن وزگەلەرگە ۇلگى تۇتا بىلگەنى حاق. تانىمال تۇلعانىڭ مەكتەبىنەن وتكەن بۇگىنگى اعا ۇرپاق وكىلدەرى ونىڭ سەنىمىن اقتاۋعا ۇمتىلىپ, العىرلىق پەن الىمدىلىق تانىتتى.
مۇسەكەڭنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە قاسيەتى – ادامداردى تەز تاني بىلەتىن. ەگەر بەلگىلى ءبىر كادر وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى اتقارا الماسا نەمەسە الىپ جۇرە الماسا, وعان قولىنان كەلەتىن وزگە جەڭىلدەۋ قىزمەت ۇسىناتىن. وسى ون ءبىر جىلدا م.ىقسانوۆ مەنى ورىنسىز قۋعىندادى دەپ ەشكىم دە ايتا الماس ەدى.
وبلىس باسشىسى وڭىردەگى بەلگىلى ءبىر نىساندار مەن اۋداندارعا باراتىن بولسا, مۇنى ەشكىمگە الدىن الا حابارلاپ ايتپايتىن. ەشكىمدى كۇتتىرمەيتىن. كۇندىز-ءتۇن دەمەي ەگىس باسىنا, مال قىستاقتارى مەن شارۋاشىلىقتارعا كەنەتتەن كەلىپ, اۋىل ەڭبەككەرلەرىمەن ءازىر تاماقتى بىرگە ءىشىپ جۇرە بەرەتىنىنە ءوزىمىز تالاي رەت كۋا بولعانبىز. « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول!» دەگەن حالقىمىزدىڭ ناقىل ءسوزى وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
م.ىقسانوۆ وسىدان وتىز جىل بۇرىن 1991 جىلدىڭ 18 قاراشاسى كۇنى 66 جاسقا قاراعان شاعىندا الماتى قالاسىندا دۇنيەدەن وزدى. دانا حالقىمىز ەجەلدەن اسىلدارىن ارداقتاپ, ۇلىلارىن ۇلىقتاي بىلگەن عوي. وسى ورايدا: «سۇيەر ۇلىڭ بولسا, سەن ءسۇي, سۇيىنەرگە جارار ول» دەگەن دانا ابايدىڭ ءسوزى ەسكە تۇسەدى. اتالعان سالت-داستۇرگە ساي اكجايىق ەلى ءوز پەرزەنتى, ارلى دا ارداقتى ازامات مۇستاحيم ءبىلال ۇلىنىڭ ەسىمىن ۇمىتپاي ەسكە الۋ راسىمدەرىن تۇراقتى تۇردە وتكىزىپ كەلەدى.
ونىڭ ەسىمىن ەل-جۇرتتىڭ ساناسىندا قايتادان جاڭعىرتىپ, حالىق ءۇشىن اتقارعان قىرۋار ەڭبەگى مەن توككەن تەرىن بۇگىنگى ۇرپاق وكىلدەرىنە ۇلگى ەتۋ ءۇشىن 2005 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا وبلىستا م.ىقسانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قور قۇرىلدى. ونىڭ الدىن الا تۇسىرىلگەن ءىس-جوسپارى مەن باعدارلاماسىنا سايكەس, ەل-جۇرتتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن بىرقاتار اۋقىمدى ءىس-شارالار اتقارىلىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, 2005 جىلدىڭ 10 تامىزىندا ورال قالاسى اكىمدىگى مەن ءماسليحاتىنىڭ بىرلەسكەن شەشىمى بويىنشا وبلىس ورتالىعىنداعى ورتالىق كوشەلەردىڭ بىرىنە مۇستاحيم ىقسانوۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى.
اسقار اتاەۆ,
م.ىقسانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ توراعاسى
باتىس قازاقستان وبلىسى
