تەحنولوگيا • 15 ءساۋىر، 2021

اقمولالىقتار اقكولگە قاراپ بوي تۇزەيدى

10 رەت كورسەتىلدى

«تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ەل الەۋەتىن جاڭا ءبىر دەڭگەيگە كوتەرۋگە، وركەنيەتتى ەلدەرمەن ۇزەڭگىلەس دامۋعا سەرپىن بەرگەندىگىن ايتۋعا ءتيىستىمىز.

بۇگىنگى تاڭدا ءىت سالاسى ەرەكشە سۇرانىسقا يە. اقپاراتتىق تەحنولوگيانى بارىنشا جە­تىلدىرىپ جاتقان قازىرگى زاماندا وسى سالانى مىقتاپ قولعا الماساق، وركەنيەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ ەرتەگى ىسپەتتەس بولىپ قالار ەدى.

وبلىستىڭ ەلدى مەكەن­دەرىندە 2019 جىلدان باستاپ «قازاقتەلەكوم» اق-تىڭ تال­شىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى تارتىلا باستادى. ەكى جىل ىشىندە 36 ەلدى مە­كەندەگى 129 مەملەكەتتىك جانە بيۋد­جەت­تىك مەكەمە جوعارى جىل­دامدىقتاعى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلدى. 176 اۋىل تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى جوباسى جۇزەگە اسىرىلماي تۇرىپ، ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلسە، باعدارلاما قابىلدانعاننان كەيىن تاعى دا 40-قا تاياۋ اۋىل قامتىلدى.

ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى «اقىل­­دى قالا» دا ءبىزدىڭ وڭىر­­دە پايدا بولدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اق­كول قا­لاسىنا جۇمىس ساپا­رىمەن كەلگەن كەزىندە «قازاق­تەلە­ك­كوم» اق جەلىلىك ماگيس­ترالىنىڭ تەحنيكالىق تورابى مالىمەتتەردى وڭدەۋ ور­تا­لىعىنىڭ جۇمىسىمەن تا­نىس­قان بولاتىن. اتالعان ورتا­لىق شاعىن قالاداعى بارلىق بەينەباقىلاۋ، باقىلاۋ جانە ەسەپ جۇرگىزۋ، ورتكە قارسى قا­ۋىپسىزدىك ءتارىزدى بىرنەشە جۇيە­دەن كەلىپ تۇسەتىن مالىمەتتەردى مۇقيات جيناقتاپ، Smart Aqkol احۋالدىق ورتالىعىنا جول­دايدى.

جوبا جول جانە قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى، ءبىلىم بەرۋ مەكە­مەلەرى مەن الەۋمەتتىك نى­سان­دارعا بەينەباقىلاۋ جۇر­گىزۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سى­نىڭ جۇمىسىنا مونيتورينگ جاساۋ، عيماراتتار مەن تۇر­عىن ۇيلەردى ەڭ سوڭعى ۇلگى­دەگى «اقىلدى» قۇرالدارمەن جاب­دىقتاۋ ارقىلى قالانىڭ قا­لىپتى تىنىس-تىرشىلىگىن كەشەن­دى قامتاماسىز ەتۋگە با­عىتتالعان. ەلىمىزدە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ەگجەي-تەگجەي زەرتتەپ، جۇزەگە اسىرۋ اقكولدەن باستاۋ الدى دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى.

جاڭا جوبانىڭ قانداي تيىمدىلىگى بار دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرىپ كورەلىك. الدى­مەن، بار تىنىس-تىرشىلىك الا­قانداعىداي ايقىن كورىنىپ تۇ­راتىن جەردە تالداۋ كۇشەيدى. انشەيىندە، كوشە بويىندا ورىن الىپ جاتاتىن تۇرمىستىق سيپاتتاعى ءتارتىپ بۇزۋشىلىق كۇرت ازايدى. قۇقىق قورعاۋ سالاسى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ ايتۋىنا قا­راعاندا، قوعامدىق ءتارتىپتى بۇ­­زۋشىلار جەدەل انىقتالادى. جەدەلدىكتىڭ ناتيجەسىندە قۇقىق بۇزۋشىلىق 50 پايىزعا ازايعان. تۇرعىنداردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى مەن ساياسي بەلسەندىلىگى ارتا ءتۇستى. ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن سونى سيپاتتاعى جاقسىلىق ەل ىشىنە تاراماي، جالپاق جۇرت ودان ۇلگى الماي تۇرا المايدى عوي. مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرى 6 مىڭ ءۇيدى ارالاپ، جىلۋ مەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپتەيتىن قۇرىلعىلاردى جاڭالاپ بەردى. ءسويتىپ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءبىر كەزدە كوپشىلىك نازار اۋدا­را بەرمەيتىن شاعىن قالا كوم­مۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ بار­لىق تۇتىنۋشىسى تولايىم تسيفر­لانعان ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى قالا بولىپ شىعا كەلدى.

قالا تۇرعىندارى كوم­مۋ­نالدىق قىزمەتكە اقى تو­لەۋ، وزدەرىنىڭ كوكەيلەرىندە جۇر­گەن ارىز-شاعىمداردى، ارقيلى بۇيىمتايلاردى جەر­گىلىكتى باسشىلىققا جەت­كىزۋ ءتا­رىز­دى جايلاردىڭ بۇرىن­عى­­مەن سالىستىرعاندا الدە­قاي­­دا جەڭىلدەگەنىنە ءدان ريزا. بۇ­رىن تاباندارىنان تاۋ­سى­­­لىپ، ۇزىن-سونار كەزەككە تۇرىپ، باسشىلاردىڭ الدىنا ماسەلە قوياتىن مۇنداي سا­ۋال­دار قازىر مەسسەندجەر ار­قىلى جۇزەگە اسىرىلادى. قالا كوشەلەرىنە جىلى ايالدامالار سالىنىپ، ۇيالى تەلەفوندى قۋاتتايتىن قۇرىلعىلار ورناتىلعان. مۇنداي مۇمكىندىك كوشە تۇرماق، ساياباقتاعى ورىن­دىقتاردا دا بار. تاعى ءبىر اي­تا كەتەرلىگى، قوعامدىق مەم­لە­كەتتىك مەكەمە كولىكتەرىنە تۇگەلدەي GPS قۇرىلعىلارى ور­­ناتىلىپ، قوزعالىستارى با­قىلاۋعا الىنعان.

– بۇرىنعىداي بالالاردىڭ كۇندەلىگىن اقتارىپ، وقۋ ۇلگە­رىمىن تاپتىشتەپ قاراپ وتىر­مايسىڭ، – دەيدى قالا تۇرعى­نى ايگۇل بەكتەمىسوۆا. – قارا­پا­يىم حالىق ءۇشىن وتە قولايلى جاعداي.

بارلىق اقپارات ءبىر ورتا­لىققا جيناقتالادى. قالاداعى 4 مەكتەپتە، اۋداندىق اۋرۋحانادا قولجەتىمدى Wi-Fi جۇمىس ىستەپ تۇر. مەكتەپ دەمەكشى، الەم­دى جامان ىندەت جايلاعان كەزدە مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى ينتەرنەت جەلىسىنىڭ جوقتىعى نەمەسە السىزدىگىنەن كوپ بەينەت كورگەنى ءمالىم. وبلىستاعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ ءبارى 100 پايىز جىلدامدىعى 4 مبيت/س بولاتىن ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. ونىڭ 36-ى سپۋتنيكتىك جابدىق ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ساپا تۋرالى ءسوز ساباقتايتىن بول­ساق، 189 مەكتەپتە ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ 8 مبيت/س-تەن جوعارى ەكەندىگىن ايتا كەتۋ­گە بولادى. بۇل ءبىلىم وشاق­تا­رىنىڭ 59-ى سپۋتنيكتىك جاب­­دىق ارقىلى قامتاماسىز ەتىلگەن.

جىلدىڭ باسىنان بەرى 59 مەكتەپتە جىلدامدىعى 8 مبيت/س-گە، 86 ءبىلىم وشاعىندا 10 مبيت/س-گە دەيىن كوبەيتىلدى. جاع­دايدىڭ جاقسارۋىنا تالاپ پەن جاۋاپكەرشىلىك سەپتىگىن تيگىزىپ تۇر. «قازاقتەلەكوم» اق جىل سايىن ءبىلىم وشاق­تارىنداعى ينتەرنەت جىل­دام­دىعىن ارتتىرۋ با­عى­تىن­دا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. 2020 جىلى وڭىردەگى 90 ءبىلىم وشاعىنداعى ينتەرنەت جىل­دامدىعى 4 مبيت/س-دەن 8 مبيت/س-گە دەيىن ۇلعايدى. ونىڭ ىشىندە ينتەرنەتكە قول­جەتىمدى بولۋىنا مۇمكىندىك بە­رەتىن سپۋتنيكتىك جابدىق راديوكوپىرگە اۋىستىرىلدى. ال­داعى جوسپار دا ءبىرشاما اۋقىمدى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وبلىستىڭ 35 مەكتەبىندە جىل­دامدىقتى 8 مبيت/س-گە دەيىن كوبەيتۋ مەجەلەنىپ وتىر.

«استەل» بايلانىس سپۋت­نيكتىك جابدىعى مەكتەپ­تەر­دەگى ينتەرنەت جەلىسىنىڭ جىل­دامدىعىن ارتتىرۋ تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋدە. وسىنداي ىلكىمدى ءىس ارقىلى وتكەن جىلى 40-قا تاياۋ ءبىلىم وشاعىنداعى جىلدامدىق 4 مبيت/س-دەن 8 مبيت/س-گە دەيىن كوبەيدى. وسى وقۋ جىلىندا 59 مەكتەپتە ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا.

ولقىلىقتىڭ ورىن العان تۇستارى دا بار، وبلىستىڭ 43 ەلدى مەكەنىندە بايلانىس پرو­­ۆايدەرلەرى مەن ۇيالى باي­لانىس وپەراتورلارىنان تۇراق­تى ينتەرنەت جوق. ايتسە دە بۇل ەلدى مەكەندەرىندەگى ءبىلىم وشاقتارىندا ينتەرنەت جەلىسىنە قولجەتىمدىلىك بار.

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىرەتكە دەيىنگى ادالدىق

ونەر • بۇگىن، 10:23

ۇقساس جاڭالىقتار