رۋحانيات • 11 ءساۋىر، 2021

مەرەيىمىزدى وسىرگەن مەگاجوبا

82 رەت كورسەتىلدى

«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى مەملەكەتىمىزدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن سارالاپ، قوعامنىڭ ۇلتتىق تانىمنان تامىر الۋىنا سونى سەرپىن بەرگەن بىرەگەي جوباعا اينالدى. باعدارلاما اياسىندا ازاتتىقتىڭ التىن بەسىگىنە بالاناتىن رۋحاني استانامىز الماتىدا قانات قاققان ايشىقتى باستامالار از ەمەس.

كونەنىڭ كوزىندەي، وتكەننىڭ وزىندەي بولعان مۋزەيلەر – تاريح پاراقتارىنان سىر شەرتەتىن قاسيەتتى ورىن. نەگىزگى التى باعىتتى نىساناعا العان اۋقىمدى باعدارلامانىڭ ءبىر تارماعى – تاريحي جانە مادەني جادىگەرلەردى تسيفر­لاندىرۋ ءىسى. بۇل رەتتە مۋزەيلەردەگى قۇندىلىقتاردىڭ 3D مودەلىن جاساپ، جادىگەرلەردىڭ تسيفرلى كوشىرمەسىن ازىرلەۋ – ايرىقشا مانگە يە. «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا الما­تى قالاسىندا ورنالاسقان ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەيدىڭ ارحەولوگيالىق التىندارى جانە ەتنوگرافيالىق كوللەكتسياسىنان 1020 قۇندىلىقتىڭ تسيفرلى كوشىرمەسى مەن 3D نۇسقاسى جاسالدى. تاري­حتى تاسپالاۋ زامان تالابى دەسەك، بۇل جۇمىستار وتكەنگە ۇڭىلگىسى كەلە­تىن ونەرسۇيەر قاۋىم ءۇشىن تاپتىرماس مۇم­كىندىك تۋدىرىپ وتىر. ويتكەنى تسيفر­لى فورماتقا نەگىزدەلگەن قۇندى جا­دىگەر­لەردى مادەنيەت وشاعىنىڭ سايتى ارقىلى دا تاماشالاۋعا بولادى. اسىرەسە بۇل قازىرگى پاندەميا جاعدايىندا ونەر­تانۋشىلار مەن كورەرمەنگە كوپ كومەگىن تيگىزۋدە.

سونىمەن بىرگە مادەني قورى باي ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە تسيفرلاندىرۋ نەگىزگى ەكى باعىت بويىنشا باستاۋ الىپ، كولەمدى جادىگەرلەردىڭ 3D كوشىرمەسىنىڭ تسيفر­لى ءارحيۆىن جاساۋ ءۇشىن ارنايى زەرتحانا جاساقتالعان بولاتىن. وندا فوتوگراممەتريا ادىسىمەن 3D سكانەرلەۋ تەحنولوگياسى قولدانىلدى. وسى تەحنولوگيا بويىنشا ارحيۆ ءتۇزىلىپ، وعان 300 بىرلىكتەن استام ءمۇسىن ونەرىنىڭ قورى ەنگىزىلدى. بىلتىر 3D سكانەرلەۋ ۇدەرىسىن وڭتايلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا بۇدان ەكى ەسە كوپ جادىگەرلەر تسيفرلى جۇيەگە كوشىرىلگەن. 2D تسيفرلى سۋرەتتەر ءارحيۆىن تولىقتىرۋ جۇمىستارى دا قارقىندى جۇزەگە اسقان. وسى ىسپەتتەس جوبالار شاھارداعى كىتاپحانالاردا دا ىسكە اسىرىلا باستادى. بۇل جۇمىس كىتاپ­حانا قورىنداعى الەۋمەتتىك-ماڭىزدى قۇ­جات­تاردى تسيفرلاندىرۋعا، وڭىرلەردىڭ تسيفر­لى كوللەكتسيالارىن قۇرۋعا مۇم­كىندىك بەرىپ وتىر. سونىمەن قاتار ار­حەو­لو­گيالىق مۋزەي كەشەندەرىن، اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيلەردى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار وڭ ناتيجەسىن كورسەتكەن.

وتكەن جىلى الماتى قالا­سىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لاما­سىن ىسكە اسىرۋ جوسپارى 200 جوبانى قامتىعان. ايتالىق مەرەيتويى يۋنەسكو-نىڭ كۇنتىزبەسىنە ەنگەن دالا دا­نىش­پانى ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مەن ابايدىڭ مىزعىماس مۇرالارىن كەڭى­نەن ناسيحاتتاۋعا ارنالعان 38 شارا شىمىل­دىعىن ءتۇردى. بۇل تۇرعىدا Abai Street Fest اشىق اسپان استىنداعى فەستي­ۆالىنىڭ تەاترلاندىرىلعان قويىلىمىن، «جەلسىز تۇندە جارىق اي» تاقىرىبىن­دا وربىگەن «مۋزەيدەگى ءتۇن» اكتسياسىن، «اباي weekend» فەستيۆالىن، Farabi World جاس عالىمدار فورۋمىن جانە ءال-فارابي مەرەيتويىنا ارنالعان حا­لىقارالىق كونفەرەنتسيانى ايرىقشا اتاۋعا بولادى. وتكەن جىلدىڭ اقپان ايىندا شاھاردىڭ جەتىسۋ اۋدانىندا ورناتىلعان اباي ءمۇسىنى دە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا سالتانات قۇرعان ىلكىمدى ءىستىڭ ءبىرى.

– «رۋحاني جاڭعىرۋ» – بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءمانى تەرەڭ مەگاجوبا. بىلتىر ارحەولوگيالىق مۋزەي كەشەندەرىن، اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيلەردى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار ۇزدىكسىز جال­عاستى. دالا فولكلورى مەن مۋزىكاسىن تانىمال ەتۋ ماقساتىندا «سازگەن سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءان­سامبلىنىڭ سانكت-پەتەربۋرگكە، سونداي-اق قۋىرشاقتار تەاترىنىڭ پولشا مەن بولگارياعا ارنالعان حالىقارالىق فەس­تيۆالعا شەتەلدىك گاسترولدەرى جوس­پارلاندى. «بورالداي ساق قورعاندارى» ارحەولوگيالىق پاركىندە قازاق جانە بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ تاريحي، مادەني مۇراسىن كوپشىلىككە تاراتۋ ءۇشىن « ۇلى دالا – كوشپەندىلەر الەمى» حالىقارالىق ەتنوگرافيالىق فەستيۆالى ءوتتى، – دەيدى الماتى قالاسى بويىنشا «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ باسشىسى گۇلنار قوڭىروۆا.

 الەمدى ابىگەرگە سالعان پاندەمياعا بايلانىستى كوپتەگەن شارا ونلاين فورماتقا اۋىسقانى بەلگىلى. حالىقتىڭ ىقى­لا­سىنا بولەنگەن مۋزەيلىك تاقى­رىپ­تىق دارىستەر دە جەلى ارقىلى جۇرت­شىلىققا جول تارتىپ، 55 مىڭنان استام قارالىم جيناعان. وسى رەتتە قۇر­مان­عازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى ءداستۇرلى اۋەندى دارىپتەۋ ماق­ساتىندا 1000 ءۇنجازبانى جارىققا شى­عارعانىن ايرىقشا اتاي كەتكەن ءجون.

شاھارداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دار­­لاماسىنىڭ قۇندىلىقتارىن يدەو­لو­گيا­لىق تۇرعىدان قامتيتىن الەۋمەتتىك ما­ڭىزى بار نىسانداردىڭ قۇرىلىسى مەن قايتا جاڭارتىلۋى جالعاسۋدا. رەس­پۋب­­ليكا الاڭىندا بالالار مەن مادەني-ويىن-ساۋىق ايماقتارىنا بولىن­گەن قاي­تا جاڭارتىلعان «المالى» قوعام­دىق كەڭىس­تىگى اشىلىپ، نىسان اۋماعىندا قازاق­ستان­دىق سۋرەتشىلەردىڭ مۇسىندەرى ورناتىلعان.

 ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا مىقتى ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باسۋدىڭ جانە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتۋدىڭ ايقىن جولى كورسەتىلدى. ناتي­جەسىندە، جان-جاقتى جاڭعىرۋلار كوشىن تۇزەگەن قازاق ەلىندەگى ىرگەلى وزگەرىستەردى الەم ەلدەرى مويىنداۋدا.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • 14 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار