ادەبيەت • 08 ءساۋىر، 2021

قاجىعۇمار: ول كىم، قانداي ادام؟

682 رەت كورسەتىلدى

قاجىعۇمار شابدان ۇلىنىڭ 6 تومدىق «قىلمىس» رومانى ەلىمىزدە باسىلعاننان كەيىن ول دا ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزدىڭ ءبىر بيىگى دەپ ايتا باستادىق. «اتتەڭ-اي، تاعى ءبىر ۇمتىلساق، بۇل جازۋشىنىڭ الەمدىك ادەبيەتتەگى ورنىن دا بەكىتىپ الار ما ەدىك» دەگەن وكىنىش ىشىمىزدە جاتقانىن نەسىنە جاسىرامىز؟ «اقساقالدىڭ قولىنا سۋ قۇيعام، شاپانىن كوتەرىپ جۇرگەم» دەيتىن الماس احمەتبەك ۇلىمەن وسى جونىندە ءبىراز وي بولىسكەن ەدىك. كەزدەسۋىمىزگە جازۋشىنىڭ قازىر الماتىدا تۇراتىن قىزى جاينار قاجىعۇمارقىزى دا كەلدى. مەن الدىمەن قىرىق جىل ءومىرى قاپاستا وتكەن قالامگەردىڭ ءتۇر-سيپاتى مەن ءجۇرىس-تۇرىسى قانداي بولعانىن سۇرادىم.

«1980 جىلى ءبىز ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ كەلگەندە قاجىعۇمار شاۋەشەكتە بولاتىن، دەدى الماس احمەتبەك ۇلى ونىڭ ءتۇرى-باسىن كوز الدىنا كەلتىرە وتىرىپ. – سوڭعى رەت قاماۋعا الىنعانعا دەيىن شاۋەشەك حالقىنىڭ جوعارى دەڭگەيىندەگى دەرلىكتەي قۇرمەتىنە يە بولىپ ءجۇردى. پارتيا جە­تەكشىلەرىنەن باستاپ، قاراپايىم ازاماتتارىنا دەيىن ول كىسىنى شاۋەشەك حالقىنىڭ سيمۆولى، شاۋەشەك مادەنيەتىنىڭ فەنومەنى رەتىندە سىيلادى. ءبىز قاجەكەڭنىڭ ۇيىنە بارام دەگەندەردى ەرتىپ بارامىز، قاشاندا ەسىگى اشىق تۇرادى. ول كەزدە «قىلمىس» رومانىنىڭ ەكى كىتابى 30 مىڭ تيراجبەن شىعىپ كەتكەن. بۇكىل اڭگىمەسى، سۇحباتى تەك قانا ۇلتتىق مۇددە مەن ۇلتتىق ارمان-مۇرات قانا بولاتىن. ءوزى ورتا بويلى، جۇقا، اققۇبا كىسى. شاشى اق، قىر مۇرىندى، كوزى وتكىر، كەلبەتتى، قارشىعاداي. تاپ-تازا كيىنىپ، تىك جۇرەدى. ادامدارعا تىك قاراپ سويلەيدى. 1986 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا «كەڭەستىك بارلاۋ قىزمەتىمەن بىرلەسىپ، شىڭجاندا ء«ۇمىت» دەگەن پارتيا قۇرعان، قازاقتاردىڭ سەپەراتيستىك باعىتتاعى قىزمەتىن ۇيىمداستىرعان» دەيتىن جالامەن قاماۋعا الىنعان. سودان كەيىن ول كىسىنى كورمەدىم.

– ال ەندەشە، جاينار، «كوزىمدى اشىپ كورگەنىم» دەگەندەي، ول كىسىنىڭ جارىق دۇنيەدەگى جارىعىسىڭ. قاجىاعاڭدى بىرەۋمىز كوردىك، بىرەۋمىز كورمەدىك، بەت-بەينەسىن، بولمىس-ءبىتىمىن سەن ايتشى وندا.

– الماس اعامىز ايتقانداي، جۇقالتاڭ كەلگەن كىسى بولاتىن، – دەدى جاينار قاجىعۇمارقىزى دا ىركىلمەي. – ورتا بويلى، اققۇبا، شاشى اق، «ستۋدەنت كەزىمدە-اق اعارىپ كەتكەن» دەپ ايتىپ وتىراتىن، ارتىنا قاراي قايىرا تارايتىن.

– ۇستالىپ كەتكەن كەزى ەسىڭدە مە؟           – تۇسكى تاماق كەزىندە كوپ ادام كەلىپ، ءۇيدى اقتارىپ-توڭكەرىپ، ەشقايسىمىزبەن سويلەستىرمەي الىپ كەتتى.

– «شاشىن ارتىنا قاراي تارايتىن» دەگەنىڭە قاراعاندا، تۇرمەدە وتىرسا دا سانقوي بولعان عوي...

– ول جاعىن جىبەرمەيتىن ەندى. كىرپياز، ءار نارسەگە ۇقىپتى. ءوزىنىڭ كىتاپ بولمەسىنە كىرىپ كەتسە، تاماققا شاقىرىپ الۋ قيىن بولاتىن. ەسىمدە قالعانى، شەشەم ەكەۋمىز ءار جىلى تەك اباقتىعا بارىپ كورە الاتىن ەدىك. بەتپە-بەت وتىرىپ، 20-30 مينۋت سويلەسەمىز. 15 جىلدىڭ 13 جىلىن ءۇرىمجى تۇرمەسىندە وتكىزدى. 2000 جىلدارى ۇيگە قايتتى. 6 جاسىمنان ستۋدەنت بولعانعا دەيىن اكەمدى جىلىنا ءبىر-ەكى رەت قانا كورۋ ماعان دا وڭاي ەمەس. جان ازابىن دا، ءتان ازابىن دا تارتىپ، جەتپىستىڭ جۋان ورتاسىنا كەلگەندەگى ەڭكىش تارتقان كەزى كوز الدىمدا تۇرادى دا قويادى.

– ەڭبەكقورلىعى قالاي ەدى؟ جازۋدى قاي كەزدە جازاتىن؟

– تۇرمىستا وتە ۇقىپتى ەدى. ارتىق ۇيقى، ارتىق تاماقتانۋ دەگەن جوق. گي­گيەنالىق تازالىققا وتە قاتتى ءمان بەرەتىن. الدىنا كىتاپتارىن جايىپ تاس­تايدى، بىرەۋىنە تيىسە المايمىز، ورنىن اۋىستىرۋعا بولمايدى. تۇرمەدە جازعاندارىن قاعاز قيىقتارىنا جازعان. ونى ءبىز تۇرمەدەن الىپ شىققانبىز. جازعاندارىن شيىرشىقتاپ وراپ، مەنىڭ جەڭىمە سالىپ جىبەرەدى. بالا دەپ مەنى تەكسەرمەۋى مۇمكىن. ەمىن-ەركىن كىرىپ-شىعا بەرەمىن. ۇندەمەي الىپ شىعامىن. بالا بولسام دا ءوزىمنىڭ قۋلىعىم بار. كەل­گەن سوڭ نە­گىز­گى جۇمىسىمىز سول قاعاز قيىق­تارىن رەت­­تەۋ بولدى. انام قايتادان كو­شىرىپ جاز­­دى.

– سول قاعاز قيىقتارىنداعى جازۋلار ەندى كىتاپ بولىپ شىقتى. ونىڭ جايىن الماس احمەتبەك ۇلى جاقسى بىلەتىن بولار. الماس، كىتاپتىڭ قالاي باسىلىپ شىعىپ جاتقانىنان حاباردار مە ەدىڭىز؟

– قىتايدا 3 تومى شىقتى، 2 تومى تارادى. ءۇشىنشىسىن باسپادان جيناپ الىپ ورتەپ جىبەردى. باسپاحانادا ىستەيتىندەردىڭ قولىندا مۇقاباسى جاسالماعان، تەك تۇپتەلگەندەرى عانا كەتىپتى. مۇقابالاپ ۇلگەرمەي، تۇپتەلىپ جاتقاندا بۇل كىسى قاماۋعا الىندى.

– قازاقستاندا 6 تومدىقتى قالاي شى­عار­دىق؟

– شاۋەشەكتەن شىققان جازۋشىلار – ءبىر شوعىر. سولاردىڭ ىشىندە ەڭ ۇلكەن پروزايك دەپ وسى كىسى مەن قابدەش ءجۇمادىلوۆتى ايتۋعا بولادى. جازعاندارىنىڭ ءبارىن قاب­­دەش اعاعا جىبەرگەن. كەيىن قابدەش اعا­مىز شاۋەشەكتەن كەلگەن ءبىز سەكىلدى ازامات­­تارعا «مىنانى نە ىستەيمىز؟» دەدى. تالعات مامىر، اسقار جاكۋلين سەكىل­دى ءبىر توپ ازامات ۇيىمداسىپ، 6 توم­دىق قولجازبانى تۇگەل قايتا تەرگىزىپ، قاب­دەش اعامىز قاي­تادان رەداكتسيالاپ، دۇنيە­جۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنا وتكىزىپ، ول جەردە ءۇش جىلداي جاتىپ، سوسىن قابەكەڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماعا كىرگىزىپ، 2009 جىلى دۇنيەجۇزى قازاق­تارى قاۋىمداستىعىنىڭ جانىنان مەم­لەكەت­تىك تاپسىرىسپەن شىعارىلدى. كولەمى جاعىنان 6 تومدىق رومان قازاق ادەبيە­تىندە جوق. التى توم بويى ءبىرىنشى جاقپەن باياندايدى. ءبىر كەيىپكەر سويلەپ وتىرادى.

وسى التى تومدى وقىپ شىققاننان كەيىن ورازبەك سارسەنباەۆ اعامىز: «6 توم  – قازاق ادەبيەتىنىڭ اسا اۋقىمدى قازىناسى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولىنىڭ»
4 تومدىعى قازاقتىڭ 50 جىلدىق تاريحىن اباي ارقىلى بەرسە، مىنا 6 تومدىق قازاق دالاسىنا قىزىلدار كەلگەننەن باستاپ، تاعى دا 50 جىلىن قامتيدى» دەدى.

– كىرىسپەسىندە قابدەش ءجۇمادىلوۆ: «كەڭەس وداعىندا ءسىبىر ازاپ بولسا، قى­تايدا تارىم توزاق بولدى» دەيدى. قانە، ال­تى تومنىڭ ارقايسىسىندا نە جازىلعانىن تاراتىپ ايتىپ بەرەيىكشى.

– ءبىرىنشى تومىندا قازاقستانداعى اشتىقتى جانە زۇلماتتان قاشقان قازاق­تاردىڭ شاۋەشەككە، قىتاي جەرىنە قا­لاي بارعانىن جازادى. ەكىنشى تومىندا شە­كارادان اۋىپ بارعان اعايىننىڭ سول جاققا قالاي سىڭگەنى، سونداعى جان­كەش­تىلىگى سۋرەتتەلەدى. ءۇشىنشى تومىن­دا شىڭجانداعى قازاقتاردىڭ ۇلت­تىق كوتەرىلىسى، شىعىس تۇركىستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ قۇرىلۋى، كەيىن ونىڭ كوالي­تسيالىق ۇكىمەتكە اينالۋى ايتىلادى. ءتورتىنشى تومىندا شىڭجانعا قىزىل وكى­مەتتىڭ كەلۋى كورسەتىلەدى. بەسىنشى تومى بۇكىل قىتايداعى كامپەسكەلەۋ، تاپتارعا ءبولىنۋ تۋرالى بولسا، التىنشى تومىنا قىتايدا جۇرگىزىلگەن مادەنيەت توڭكەرىسى ارقاۋ بولادى. سوندا بۇل جيىرماسىنشى جىلدان جەتپىسىنشى جىلعا دەيىنگى 50 جىلدىق تاريح بولىپ وتىر.

– ال نەگە «قىلمىس» دەپ اتالعان؟

– باس كەيىپكەر بيعابىلدا ءومىر سۇرۋگە دەگەن قۇشتارلىق پەن اياعىمدى تىك باسىپ، ەڭسەمدى كوتەرىپ جۇرسەم دەگەن تالاپ قانا بار. بودان، كىرىپتار حالىقتىڭ كەز كەلگەن وكىلى دۇرىس ءومىر سۇرەم دەسە، سول – قىلمىس. ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ءوزى قىلمىس. بۇكىل 6 تومدا ايتايىن دەگەن ەڭ باستى وزەگى وسى. ول كەزدە مەن «تارباعاتاي» دەگەن جۋرنالدا ىستەيمىن، قاجەكەڭمەن سۇحباتتاسىپ ءجۇردىم. مىنا 6 تومداعى وقيعانىڭ 25 پايىزى ءوزىنىڭ باسىنان وتكەن، تورتتەن ءۇشى مەنىڭ جانىمداعى ادامداردىڭ باسىنان وتكەن. كىتاپتىڭ بارىسى ومىردە بار كەيىپكەرلەرگە قۇرىلعان. ءتىپتى جاعىمسىز كەيىپكەرلەردىڭ اتى-جونىنە دەيىن بىلەمىز. قاجەكەڭ ءبىزدىڭ عانا ەمەس، 80-جىلدارداعى شىڭجانداعى قازاق جاستارىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنىڭ سەبەپ­شىسى بولدى. رومانداعى كەيىپكەرى قان­داي بولسا، ومىردەگى جازۋشىلىعى دا، تۇرمىس­تاعى سيپاتى دا سونداي بولاتىن ول كىسىنىڭ.

– التى تومدىقتى وقىپ شىققاننان كەيىن ءبىر كۇلەمىن، ءبىر ىشىمنەن تىنامىن. مىنانداي ەپيزودى بار: «بۇلار ءبىزدىڭ ۇيدە بالەنباي جىل بۇرىن جوعالىپ كەتكەن ۇرشىقتى تاۋىپ الىپتى. «مىناۋ ۇرشىق سىزدەردىكى ەمەس پە؟» دەپ ارتىنا تىعىپ ۇستاپ تۇرىپ سۇرادى. بۇل سولداتتار كەلگەننەن كەيىن ەلدىڭ جوعالىپ كەتكەن زاتتارى وزىنەن-ءوزى تابىلا باستادى. ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ تەزەك كەپتىرىپ جاتقانىمىزدى كورىپ، «بۇنى نە ىستەيسىزدەر» دەپ سۇرادى. «وتقا جاعامىز» دەدىك. تاڭەرتەڭ بىردەڭە تارسىلدايتىن سياقتى. دالاعا شىعىپ قاراساق، كوشەدەگى تەزەكتەر ءبىزدىڭ اۋلا­مىزعا تارسىلداپ جاۋىپ جاتىر. بۇلار قانداي جاقسى اسكەر» دەيدى. شىعىس تۇركىستاندى قۇلاتاتىن كەزدى قالاي شىنايى سۋرەتتەگەن دەسەڭىزشى. قىسقاشا ايتقاندا، شەكارانىڭ ارعى-بەرگى بەتىندەگى بار قازاقتىڭ باسىنداعى قۋعىن-سۇرگىننىڭ تاريحى دەۋگە بولادى.

 – بىردە «نەشىنشىسىن ءبىتىردىڭىز؟» دەپ سۇرادىم. 3-تومىن اياقتاعان ەكەن. ءارى قاراي جالعاستىرىپ ءوزى ايتتى. «شىعىس تۇركىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇشەلەرىن كەڭەستىك ۇشاقپەن قۇلاتىپ، ءولتىرىپ ءبىتىردىم. ءبىزدىڭ وكىمەت مۇشەلەرىمىز «راحمەتجان ىسقاقبەك، ابدىكارىم ابباس، دالەلحان سۇگىرباي، وسىلار ۇشاقتان وقىستان قۇلادى» دەپ حالىققا ەستىرتەدى. سوندا حالىقتىڭ اراسىنان: ء«اي، ءولتىردى-اۋ، ءاي، تۇبىنە جەتتى-اۋ» دەپ جوقتاي باستايدى. سوسىن سولاردى بەلسەندىلەرگە ساباتامىن. بيعالي دا بارىپ الگىلەردى «كوممۋنيستەرگە جالا جاپپا» دەپ ساباي باستايدى» دەپ ايتىپ بەردى.

– جاينار جاڭا اناسى ەكەۋىنىڭ جازۋ­شىنىڭ قولجازباسىن تۇرمەدەن قالاي الىپ شىققاندارىن ايتتى. ۇيدە بول­عان­دا جازعاندارىن كوشىرىسكەن، قاماۋ­دا جات­قاندا قولجازباسىن الىپ شىققان. وسىنىڭ ءبارىن ىستەگەن اناسى قانداي جان بولعانىن جاينار­دىڭ ءوزى ايتسىنشى، قانە؟

– انامدى باتىر انا دەۋگە بولادى. ەسىمى قۇجات بويىنشا باقاش، بىراق ءبارى باقىش دەيتىن. اكەم تەك جازۋمەن وتىرادى. ىشكى، سىرتقى جۇمىستار تەك انامنىڭ موينىندا. ماماندىعى دارىگەر ەدى. ما­عان قاراي­­تىن ادام بولماعان سوڭ، ەرتەرەك زەينەت­­كە شىق­تى. ۇيدە اكەمنىڭ بار جاع­دايىن جاسا­دى.

– قابدەش اعامىزدىڭ ايتۋىنشا، قاجى­عۇمار شابدان ۇلى 40 جىلدان استام تۇر­مەدە وتىرعان. 20 جىلداي تارىمدا، 15 جىلداي ۇرىمجىدە، 10 جىلداي ۇيقاماقتا. سوندا بۇل كىسىلەر قاي كەزدە تانىسىپ ءجۇر؟

– 1978-79 جىلدارى تارىمنان اق­تالىپ شىعىپ، شاۋەشەككە كەلەدى. ءۇي-كۇيى جوق، قارىنداسىنىڭ ۇيىندە تۇرادى. سول كەزدە مەنىڭ شەشەم 4 بالامەن جەسىر قالىپ وتىر­عان كەزى ەكەن. ياعني مەنىڭ اكەمنىڭ ءىنىسى اجى­عۇمار­دان جەسىر قالعان. ء«ىنىمنىڭ بالالارىن جەتىم­­سىرەتپەيمىن» دەپ، امەڭگەرلىك جول­مەن الادى. ودان كەيىن مەن ومىرگە كەل­دىم.

– الەكە، ول انامىزدى ءسىز دە كورگەن بولار­سىز؟

– ءيا، ارينە. سىپايى، بيازى كىسى. قاجە­كەڭنىڭ روماندارىنداعى كەيىپكەر­لەر­دىڭ ارەكەت­تەرىن ايتىپ، ءبارىمىزدى كۇل­دىرىپ وتىراتىن. ەشكىمنىڭ جانىنا تيمەي جۇم­ساق قانا ك ۇلىپ ازىلدەيتىن.

– ول جاقتاعى ءۇي-تۇرمىس جاعدايلارى قالاي بولدى؟

– 1980 جىلى كەلگەننەن كەيىن بۇل كىسىنى كاسىپتىك جازۋشى دەپ، مادەنيەت باسقارماسىنىڭ شتاتتىق كادرى رەتىندە جالاقىسىن بەرىپ، ۇيىندە وتىرعىزىپ قويدى. سول كەزدە بەتون ءۇيدىڭ 1-قابا­تىنان 3 بولمەلى ءۇي بەردى. ءۇي سالىپ بەرەتىن بولىپ، 100-200 شارشى مەتر ۇيگە قاراجاتى ءبولىنىپ، ەندى قۇرىلىسى باستا­لاتىن كەزدە بۇل كىسى تاعى ۇستالىپ كەتتى.

– جاينار، التى توم روماننىڭ قان­شاسى بوستاندىقتا، قانشاسى تۇرمەدە جازىلدى، قانشاسى ۇيقاماقتا جازىلدى؟

– العاشقى 3 تومى بوستاندىقتا جازىل­عان، قالعان 3 تومى تۇرمەدە جازىلدى.

– الماس، تۇرمەنىڭ اتى ءبارىبىر تۇرمە. ونىڭ ۇستىنە قىتايداعى جاعدايدى نەشە ءتۇرلى ەتىپ ءتوندىرىپ ايتادى. سوندا بۇل كىسى      ءولىپ قالماي قالاي شىداعان، ونى قويىپ قالاي رومان جازعان؟

– ەكىنشى رەت تۇرمەگە تۇسكەندە ءبىر توپ اداممەن شاۋەشەكتە قاماۋعا الىن­دى. شاۋەشەك قالاسىنىڭ اپپارات باستىعى مايقان جايساڭباي، سودان سوڭ مىرزاعالي قايىڭباي دەگەن اق­ساقال، تاعى دا ءبىر-ەكى كىسى قوسا قامال­دى. بۇلارعا تاعىلعان ايىپ – «الاشور­داشىلاردىڭ مۇراگەرلەرى» دەلىندى. سوندا تۇرمە باسشىلىعىنداعى قازاقتار: «بۇل كىسى ءبىزدىڭ تۇرمەدە ولمەۋ كەرەك. ەگەر وسى تۇرمەدە ولسە، مىنا تۇر­مەنى باسقارىپ وتىرعان قازاقتاردىڭ بەتىنە شىركەۋ بولادى»، دەپ وزدەرى جينالىس اشادى. ساعيدوللا دەگەن دارىگەر قاجەكەڭ قارا جۇمىسقا شىقپاس ءۇشىن مەديتسينالىق انىقتامالار بەرىپ، كەڭدەۋ بولمەگە قالدىرىپ، تاماقتانۋىنا ءمان بەرىپ، شاماسى كەلگەنشە كۇتىم جاساعان.

– ومىردەگى بولمىس-ءبىتىمىن سىزدەردەن ادەيى سۇرادىم. ويتكەنى بۇل كىسىنىڭ جازۋ­شى­لىعىنان تەمىردەي ءتارتىپتىڭ ادامى ەكەنى كورىنەدى. ءبىر تاڭعالعانىم، 6 توم تۇرماق، 1 توم جازعاننىڭ وزىندە ادام شاتا­سادى. ال مىنا 6 تومنىڭ ىشىندە كەيىپكەرلەردىڭ بىردە-ءبىرىن شاتاستىرمايدى.

– 2-تومداعى بەلسەندىلەر 5-تومدا دا ءالى قاجىعۇماردىڭ ارتىنا ءتۇسىپ جۇرەدى.

– 1-تومداعى كەيىپكەرلەر 2-3-تومداردا دا ورالىپ وتىرادى. رومان ءبىر-بىرىنەن ءۇزىلىپ قالمايدى.

– ءبىز ءۇشىن تاعى ءبىر كەرەمەتى – 30-جىل­داردان 70-جىلدارعا دەيىن 4 وكىمەت اۋىسىپ كەتتى. سول 4 وكىمەتتىڭ شىعارعان قاۋ­لى-قارارلارى دا ەش جاڭىلماي، تاريحي دايەك رەتىندە رومانعا كىرگىزىلگەن.

– سونداي ۇقىپتى، جيناقى، ءتارتىپتى ادام بولعان ەكەن-اۋ. وسىنى بىزگە جەت­كىزىپ ايتىپ بەرگەن، جاينار، ساعان دا، الماس، ساعان دا راحمەت!

 

جۇسىپبەك قورعاسبەك

P.S. قاجىعۇماردى ەلگە اكەلۋگە ارەكەت جاسالماعان جوق، جاسالدى. قۋانىش­تى حاباردىڭ شەتىن ەستىپ، كۇتىپ وتىردىق. بىراق «قىتاي جاعى بۇلتارتپاس ءبىر قۇجاتتاردى كورسەتىپتى» دەگەن سىبىس  شىقتى. سول سىبىس حات ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان ءبىزدىڭ دە قۇلاعىمىزعا جەتتى. جوعارىداعى اڭگىمەلەرگە قاراعاندا، سونىڭ جانى دا بار سياقتى. قاجىعۇمار باسىمەن قالاي تىنىش وتىرادى. ول ۇلكەن كۇرەستىڭ ىشىندە بولعان ءتارىزدى. ونداي ادامدى قىتاي ولسە جىبەرە مە؟!.

قاجىعۇمار شابدان ۇلىنىڭ ءوزى دە سونداي تاعدىرلى ادام، ول جازعان «قىلمىس» رومانى دا سونداي تاعدىرلى شىعارما. ءوزى دە كۇرەسكەر ادام، ونىڭ «قىلمىس» رومانى دا سونداي كۇرەسكەر تۋىندى. تاعدىرى جاعىنان دا، كوركەمدىك جاعىنان دا الەمدىك ادەبيەتكە كەرۋەندەتىپ جول تارتاتىن ءبىر شىعارما بولسا، ونى وسى «قىلمىس» رومانى دەپ ەسەپتەيمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار