ءبىلىم • 08 ءساۋىر، 2021

عىلىمدا داڭعىل جول بار، ول – ىزدەنىس پەن ءبىلىم جولى

1075 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى تاڭدا الەمدىك ەكونوميكا ەرەكشە قارقىنمەن دامىپ، تەحنولوگيالىق تەگەۋرىنگە، يننوۆاتسيالىق ىزدەنىستەرگە، جاڭا مۇمكىندىكتەرگە كەڭ جول اشىلۋدا. وسى ورايدا وزىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ، الدىڭعى قاتارلى ەلدەرمەن تەرەزە تەڭەستىرۋ ءۇشىن ىرگەلى عىلىمنىڭ الاتىن ۇلەسى زور. ال عىلىم وندىرىسپەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقاندا عانا ناتيجە كورسەتىپ، جەمىسىن بەرەدى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭعى ارايىندا «عاسىرلار توعىسىندا» اتتى ساراپتامالىق ەڭبەگىندە ەلدىڭ بولاشاعى عىلىمعا تىكەلەي تاۋەلدى ەكەنىن باسا ايتىپ جانە العاشقى كۇننەن عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ قاتار دامۋىنا جەتە كوڭىل ءبولدى.

ۇلكەن عىلىمي جوبالاردى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلاماسىن جاساتىپ، ءوزى تىكەلەي قاداعالاپ وتىردى. اياعىنان جاڭا تۇرعان جاس مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋىنىڭ ءار الۋان ساتىسى وسىنداي عىلىمي جۇمىستاردان باستاۋ الدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «ارتاراپتاندىرىلعان جانە تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكا قۇرۋ – جاي قاجەتتىلىك قانا ەمەس. ءبىز ءۇشىن بۇدان باسقا جول جوق»، دەپ عىلىم سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە، ءتيىستى باعدارلامالاردىڭ ءارى قاراي جالعاسۋىنا باسا ءمان بەردى. مەملەكەت باسشىسى عىلىمدى دامىتۋدا تىڭ كوزقاراس پەن جاڭا تاسىلدەر كەرەكتىگىن، سونداي-اق حالىقارالىق تاجىريبەگە ارقا سۇيەۋىمىز قاجەتتىگىن دە العا تارتتى. مەملەكەتتىك ساياسات تا جاڭا يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانىڭ نەگىزى بولۋعا ءتيىس دەگەن تۇجىرىم قالىپتاستى. عىلىم، ءبىلىمدى ىلگەرىلەتۋ جانە تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋلارعا دەندەپ كوڭىل ءبولۋ ناقتى قولعا الىندى.

زياتكەرلىك الەۋەت، جاڭا ءبىلىم مەن يننوۆاتسيالىق ىزدەنىستەر الەمدەگى ۇلتتىق ەكونوميكالاردى دامىتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنى انىق. «ازىرشە ءبىز شەتەل تاجىريبەسىن قابىلداپ جاتىرمىز. ءتىپتى ەڭ زاماناۋي شەتەلدىك جابدىقتى پايدالانۋ وزىندىك سەرپىلىسىمىزدى بىلدىرمەيدى. ءبىز وزىمىزدە پايدالانىپ جانە الەمگە ۇسىنۋعا بولاتىن جاڭا نارسەلەر جاساۋعا باعدار ۇستانۋعا ءتيىسپىز»، دەپ تاپسىردى ءوز سوزىندە ەلباسىمىز. ول ءۇشىن عالىمدارىمىزدىڭ ءداۋىر سۇرانىستارىنا ساي ءوز دۇنيەتانىمىن، عىلىمي كوزقاراستارىن قايتا قاراۋى وتە ماڭىزدى. ەلباسى الدىمىزعا قويعان دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ جونىندەگى سىندارلى ماقسات – مەملەكەت، ۋنيۆەرسيتەت پەن بيزنەستىڭ ىنتىماقتاستىعى مەن كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرگەندە عانا جۇزەگە اسپاق.

الەمدىك تاجىريبەدە ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ نەگىزگى قۇرىلىمى رەتىندە وسى ءۇش تاعاننىڭ ءاربىر ەلەمەنتىنىڭ فۋنكتسيالارى ناقتى ايقىندالعان: ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءرولى – بۇل ءبىلىم، كادرلار مەن تەحنولوگيالاردى گەنەراتسيالاۋ; مەملەكەتتىڭ مىندەتى – بىرلەسكەن قىزمەت جاعدايلارىن جانە نورماتيۆتىك-زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋ، ال ونەركاسىپ يدەيالار مەن ازىرلەمەلەردى ىسكە اسىرۋى ءتيىس. ءۇش بىرلىك ءبىر ماقساتقا وسىلاي جۇمىلادى.

كەز كەلگەن ەلدىڭ ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەسىندە عىلىمي اۋقىمدى ءوندىرىس ءۇشىن ماڭىزدى رەسۋرسقا اينالاتىن زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ورنى ەرەكشە. بارلىق بەلگىلى الەمدىك جوعارى تەحنولوگيالىق ارەالدار زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرى بازاسىندا دامۋدا جانە ءوز ەلدەرىنىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋ درايۆەرلەرىنە اينالىپ وتىر. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەتتەردە جىل سايىن جاڭا يدەيالاردى ويلاپ تابۋعا قابىلەتتى جانە ەلدىڭ بولاشاعىن انىقتايتىن جاڭا بۋىن پايدا بولىپ، قالىپتاساتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.

سوندىقتان قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوپشىلىگى كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ نارىقتىق مارتەبەسىن العانى قۋانتادى. ءتيىمدى مەنەدجمەنتتى ەنگىزۋ ارقىلى ولاردىڭ ءرولى مەن جۇمىس ىستەۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماڭىزدى، بۇل ولارعا نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ناقتى سۋبەكتىلەرى بولۋعا، ءوز بەتىنشە ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى، قازۇۋ ناتيجەگە باعىتتالعان پروتسەستەردى باسقارۋدى ەنگىزىپ، ءوز پوزيتسياسىن ەلەۋلى تۇردە ىلگەرى جىلجىتىپ، الدىڭعى قاتارلى الەمدىك زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە جاقىنداي ءتۇستى. ءبىز ءال-فارابي ۋنيۆەرسيتەتىن الداعى ۋاقىتتا وسى باعىتتا جاڭاشا جانداندىراتىن بولامىز.

عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمى بار، رەسپۋبليكانىڭ باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىندا بالاماسى جوق زياتكەرلىك كورپوراتسيا بولىپ تابىلاتىن جانە ەلىمىزدىڭ جوعارى بىلىكتى كادرلىق الەۋەتىن دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ «يدەيادان ءونىمدى كوممەرتسيالاندىرۋعا دەيىن» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا مودەلىن پايدالانادى. ۋنيۆەرسيتەت تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى، بىرەگەي تەحنولوگيالار مەن ونىمدەردى ازىرلەۋ بويىنشا پروتسەستىك يننوۆاتسيالار ورتالىعىن ىسكە قوستى. جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ دەرەكتەرىن الۋ، وڭدەۋ جانە تاراتۋ، ولاردىڭ نەگىزىندە حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءتۇرلى سالالارى ءۇشىن گەوونىمدەر جاساۋ جانە ت.ب. ءۇشىن ۆيرتۋالدى قابىلداۋ ستانساسى بار. جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيتىن مۇنداي بىرەگەي تەحنولوگيانىڭ بولاشاعى زور.

ۇلتتىق ەكونوميكا سالالارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جانە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان مەحانيزمدەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازۇۋ زاماناۋي IT-تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ، قۋاتتى، جوعارى تەحنولوگيالىق تسيفرلى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. بەينەكونفەرەنتسيا، ونلاين وقىتۋدى جۇرگىزۋ جانە ت.ب. ءۇشىن ازىرلەنگەن Jinalys Room بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس سەرۆيسى ىسكە قوسىلعان. قازاقستاندىق پىكىرلەر مونيتورينگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى – OMSystem سىناقتان وتۋدە. ول پروبلەمانىڭ اۋقىمىن جانە قوعامدىق پىكىردى قالىپتاستىراتىن نەگىزگى ىقپالدى تۇلعالاردى ايقىنداي وتىرىپ، اقپاراتتىق كەڭىستىكتە زەردەلەۋ (مونيتورينگ) جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۋنيۆەرسيتەت پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ساناۋلى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە العاشقى قازاقستاندىق ء«ال-فارابي-1» جانە ء«ال-فارابي-2» نانوسپۋتنيكتەرىن عارىشقا ۇشىردى. بۇل باعىتتىڭ جالعاسى عارىشتىق تەحنيكا جانە تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋ بويىنشا ۇلتتىق عىلىمي مەكتەپ قۇرۋ بولىپ تابىلادى. وندا ستۋدەنتتەر نانوسپۋتنيكتەردى جانە ولاردىڭ كومپونەنتتەرىن جوبالاۋ جانە قۇراستىرۋ داعدىلارىن الىپ، جاڭا ىزدەنىستەرگە جول اشادى. بۇل بولاشاقتا ولارعا وسى سالادا تولىققاندى مامان بولۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. مۇنداي ماماندىق يگەرگەن جاستارعا قاي كەزدە دە سۇرانىس جوعارى.

قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا قازۇۋ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا ەنگىزۋ ءۇشىن سىناقتان وتكىزىلگەن جانە دايىن 30 عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەردى ىسكە اسىرۋ جانە ىلگەرىلەتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋگە كىرىستى. ۋنيۆەرسيتەتتە يدەيالاردى كوممەرتسيالىق ونىمدەر مەن قىزمەتتەرگە ترانسفورماتسيالايتىن بىلىكتى زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان.

قازىرگى ساتتە دايىن ونىمدەردىڭ ءبىرى – نانوبولشەكتەر نەگىزىندە جاسالعان قارقىندىلىعى جوعارى گاز-رازريادتى شام بولىپ تابىلادى. مۇنداي قارقىندىلىعى جوعارى ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن گاز-رازريادتى شامداردىڭ قۇنى تومەن، جارىق تيىمدىلىگى جوعارى جانە قاراپايىم شامدارمەن سالىستىرعاندا ەنەرگيانى تۇتىنۋدى 7 ەسەگە دەيىن تومەندەتەدى.

ەلەكتروماگنيتتىك قۇبىلىستاردى زەرتتەۋگە ارنالعان زەرتحانالىق قوندىرعى دا ورتا جانە ورتا-ارناۋلى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە قولدانۋعا ءازىر. فيزيكا كۋرسى بويىنشا وقۋ پروتسەسىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولداناتىن يننوۆاتسيالىق اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن پايدالانۋعا ىڭعايلى ءارى امبەباپتىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ول ءبىر مەزگىلدە 20-دان استام زەرتحانالىق جۇمىستاردى اتقارا الادى. سىرتتان ەلەكتر كۇشىن الماي-اق دەربەس جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى، اككۋمۋلياتورلىق باتارەيامەن جابدىقتالعان.

قازۇۋ عالىمدارى ازىرلەگەن يننوۆاتسيالىق ونىمدەردىڭ ءبىرى – كومىرتەكتى نانوقۇرىلىمداردىڭ 100% قازاقستاندىق قۇرامىمەن تەمپەراتۋرانى، ىلعالدىلىقتى، اۋا قىسىمىن جانە ت.ب. انىقتاۋعا ارنالعان قابىلداعىشتار. كومىرتەكتى نانوماتەريالدار، ولاردىڭ ەرەكشە قاسيەتتەرىنە، مولشەرىنە جانە تومەن قۇنىنا بايلانىستى ءارتۇرلى سالالاردا، مىسالى، بوياۋلار مەن لاكتارعا، ارماتۋرالىق ماتەريالدارعا قوسپالار رەتىندە قولدانىلادى. ول كەلەشەكتە ءداستۇرلى ماتەريالداردى ءومىردىڭ بارلىق سالالارىنان ىعىستىرىپ، وندىرىستىك بولاشاعى زور بولماق.

قحر تاراپىنان 100 مىڭ دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا بەرىلگەن جوبا اياسىندا قازۇۋ دارىلىك وسىمدىكتەر ورتالىعى عالىمدارى ازىرلەگەن يننوۆاتسيالىق تابيعي ونىمدەر دە ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى مەن قالا تۇرعىندارى اراسىندا كەڭىنەن تانىمال. تۇماۋ مەن ءتۇرلى ۆيرۋستارعا قارسى جاڭا تابيعي قوسپالار وسىمدىك شيكىزاتىنان جاڭا تابيعي قوسىلىستاردى ءبولۋ نەگىزىندە جاسالعان.

جەكە بيزنەس سەرىكتەس KazEcoSolutions جشس-مەن بىرلەسىپ، «ميكو-ويل» قازاقستاندىق يننوۆاتسيالىق بيوپرەپاراتىن ونەركاسىپتىك وندىرىسكە ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. تيىمدىلىگى جوعارى پرەپارات مۇنايمەن لاستانعان توپىراقتى جانە قۇرامىندا مۇنايى بار قالدىقتاردى تازارتۋعا ارنالعان. ونى مۇناي ءوندىرۋشى جانە مۇناي وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا، ەكولوگيالىق قىزمەتتەرگە ەنگىزۋگە بولادى.

«عىلىم قورى» اق قارجىلىق قولداۋىمەن «ۆاستە» جشس جەكە سەرىكتەسىنىڭ وندىرىستىك الاڭى بازاسىندا پوليەفير شايىرلارىنىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك ءوندىرىسى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋدە. ول تەك وتاندىق ءوندىرۋشىنى قۇرۋعا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار شيكىزات رەتىندە پوليەفير شايىرلارى پايدالانىلاتىن كومپوزيتتىك ماتەريالدار وندىرۋشىلەرىن دە قولداۋعا باعىتتالعان. بۇل رەتتە ونىڭ باعاسى يمپورتتىق شيكىزات باعاسىنان 15-20%-عا تومەن. باعاسى ارزان، تيىمدىلىگى جوعارى مۇنداي جاڭالىقتار قاشاندا سۇرانىسقا يە.

سونىمەن قاتار «عىلىم قورى» اق جوباسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت تومەن تەمپەراتۋرامەن جانە سينتەزدىڭ قىسقا كەزەڭىمەن ەرەكشەلەنەتىن، سونداي-اق ولاردى پايدالانۋدى جەڭىلدەتەتىن ەرىتكىشسىز اكريلات بوياۋلارىنىڭ ءوز ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.

قازۇۋ-دىڭ يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەرى ونىڭ زياتكەرلىك مەنشىگى جانە ازىرلەۋشىلەر ءۇشىن دە، بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن دە قۇندى اكتيۆ بولىپ تابىلادى. الايدا كوبىنەسە ونەرتابىس زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىنداعى ناقتى قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ بولماۋىنا جانە زياتكەرلىك مەنشىكتى باعالاۋ مەن ماركەتينگ سالاسىندا قاجەتتى ءبىلىمى بار كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى سۇرانىسقا تولىق ساي بولماي وتىر. بۇل تۇرعىدا الداعى ۋاقىتتا جۇيەلى عىلىمي ىزدەنىستەر جاڭا بەلەسكە شىعادى دەگەن ۇمىتتەمىز.

جاڭا ءونىمدى نارىققا شىعارۋ دا كۇردەلى پروتسەسس. سەبەبى كاسىپورىنداردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىك ازىرلەمەلەردى جۇزەگە اسىرۋعا قىزىعۋشىلىقتارىنىڭ تومەندىگى، سونداي-اق شەتەلدىك تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارتىقشىلىعى بايقالادى. قالىپتاسىپ قالعان شەت ەلدىك تەحنولوگياعا دەگەن سۇرانىس بىرتە-بىرتە ءبىزدىڭ جاس عالىمداردىڭ ىزدەنىستەرى ارقىلى تابىس كوزىنە اينالۋى ءۇشىن وقۋ ورنى جاعداي جاساۋعا ارقاشان دايىن.

وكىنىشكە قاراي، وسى ۋاقىتقا دەيىن ەلىمىزدە عىلىم مەن يننوۆاتسيالاردى باسقارۋدىڭ ءتيىمدى مودەلى جاسالماعان. بۇدان بولەك، يننوۆاتسيالىق پروتسەستىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ناقتى ءوزارا ارەكەتتەستىگى جوق، ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ كەمشىن دامىعان، جوعارى تەحنولوگيالىق ازىرلەمەلەردى ەنگىزۋ بويىنشا جەكە سەكتوردى تارتۋ مەحانيزمى ءتيىمسىز، قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى نارىق قاجەتتىلىكتەرىنە باعدارلانباعان، قارجىلىق جانە قۇقىقتىق تۇراقسىزدىق سەكىلدى كەدەرگىلەر جەتەرلىك. مۇنىڭ بارلىعى تۇتاس ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ تيىمسىزدىگىنە اكەلەدى، ونسىز ءبىلىم مەن وزىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن جاڭا ەكونوميكا قۇرۋ تۋرالى ءسوز بولۋى مۇمكىن ەمەس. عىلىمي ىزدەنىستەردىڭ زاڭدىق يەلىككە جەتۋىنە جاعداي جاساعان كەزدە عانا ول ءتيىمدى بولماق.

سوندىقتان بىزگە عىلىم مەن يننوۆاتسيالارعا جەكە كاپيتال تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار مەن مەحانيزمدەر جاساۋ كەرەك. مىسالى، جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ءوندىرۋ شىعىستارىنىڭ 1%-ى كولەمىندە اۋدارىمدارىن عالىمداردىڭ قولدانبالى جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەمەلەر جۇرگىزۋگە پايدالانۋىنىڭ ناقتى تەتىگىن دايىنداۋ قاجەت.

زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىندا ەلىمىزگە بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانىڭ سەرپىندى وسۋىنە ىقپال ەتەتىن ماتەريالدىق ەمەس اكتيۆتەردەن مەملەكەتكە ۇلكەن پايدا الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن پارمەندى زاڭنامالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق تەتىكتەر جاساي وتىرىپ، جۇيەلى ماسەلەلەردى شەشۋدى جەدەلدەتۋدى جولعا قويامىز. ارينە، بۇلار ايتۋعا جەڭىل، بىراق «كوز قورقاق، قول باتىر» دەگەن قاعيدانى دا ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. قول دا، وي دا باتىل بولسا، ىزدەنىستىڭ ءىزى اشىلا بەرەدى.

بيزنەستى عىلىمعا تارتۋ ءۇشىن تىكەلەي جانە جاناما ادىستەردى قولدانا وتىرىپ، سالىقتىق ىنتالاندىرۋ مەحانيزمدەرىن ەنگىزۋ ءتيىمدى. ءبىلىم مەن عىلىمدى قولداۋعا جانە دامىتۋعا باعىتتالعان، ونىڭ ىشىندە شيكىزات، تەحنولوگيالىق جابدىقتار، جيناقتاۋشى جانە قوسالقى بولشەكتەر يمپورتى كەزىندە كەدەندىك باجدار سالۋدان بوساتۋدى كوزدەيتىن ءوندىرۋ سەكتورلارىنداعى سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار مىسالى بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ەنداۋمەنت-قورلارىنىڭ شوتتارىنا تۇسەتىن قاراجاتقا سالىقتىق ىنتالاندىرۋدى ەنگىزۋ قاجەت. ەلدە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەردى ينۆەستيتسيالاۋ جانە ولاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ءۇشىن ۆەنچۋرلىق قورلاردى قالىپتاستىرۋعا بجزق قاراجاتىن تارتۋ ۇسىنىلادى.

وسىلايشا، عىلىمي اۋقىمدى ەكونوميكاسى بار ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن نەگىزگە الا وتىرىپ، ۆەنچۋرلىق كاپيتالدى پايدالانۋ، تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەمەلەردى ىسكە اسىرۋ، ۋنيۆەرسيتەتتەردى دەربەس زەرتتەۋ جوعارى وقۋ ورىندارىنا ترانسفورماتسيالاۋ مەحانيزمىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە شەشۋ ارقىلى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىلىمگە نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا سۋبەكتىلەرى رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ قاجەت.

ءوزىنىڭ 90 جىلدىق تاريحي كەزەڭىنە جاقىنداپ كەلە جاتقان ۇلت ءبىلىمىنىڭ ۇستاحاناسى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ، عىلىم مەن جاڭا ىزدەنىستەردىڭ، عىلىم مەن الەمدىك وزىق تەحنولوگيالاردىڭ جاڭا بەلەستەرىن باعىندىرۋ جولىندا ىزدەنىس ۇستىندە. بۇعان وقۋ ورداسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق، عىلىمي ومىرشەڭدىك مۇمكىندىگى تولىق ساي كەلەدى. ءبىز «عىلىمدا داڭعىل جول جوق» دەگەن قالىپتاسقان قاعيدانى «عىلىمدا داڭعىل جول بار، ول ىزدەنىس پەن ءبىلىم جولى» دەگەن قاعيداعا اينالدىرۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزە بەرەمىز. ۋاقىت بىزدەن وسىنى تالاپ ەتىپ وتىر.

 

جانسەيىت تۇيمەباەۆ،

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار

ارداگەرلەر ازايىپ بارا جاتىر...

قازاقستان • بۇگىن، 19:00

مەرەكە كۇندەر جاڭبىرلى بولادى

اۋا رايى • بۇگىن، 16:00

فۋتبول: «چەلسي» فينالعا شىقتى

فۋتبول • بۇگىن، 15:01

اممانعا اتتاندى

سپورت • بۇگىن، 14:10

قازاندا كۇش سىناسۋدا

سپورت • بۇگىن، 13:40

شەت ەلدەگى قازاق گەنەرالدارى

قازاقستان • بۇگىن، 11:54

قادىر ءتۇنىنىڭ قاسيەتى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

ەرلىك پەن پاتريوتيزم مەكتەبى

قازاقستان • بۇگىن، 08:06

قارۋلى كۇشتەرىمىز وسىلاي قۇرىلعان

قازاقستان • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار