دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ فارماكولوگيالىق قاداعالاۋ جانە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ قاۋىپسىزدىگى, تيىمدىلىگى مەن ساپاسىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى مالىك ءابدىراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاعىمسىز كورىنىستەر مەن بولۋى مۇمكىن رەاكتسيالار ۆاكتسينا نۇسقاۋلىقتارىندا كورسەتىلگەن. ءجيى جۇرەك اينۋى, ديسپەپسيا, تابەتتىڭ تومەندەۋى, كەيدە ايماقتىق ليمفا تۇيىندەرىنىڭ جوعارىلاۋى, اللەرگيالىق رەاكتسيالار تۇماۋعا قارسى ەكپە العان ادامداردا دا كەزدەسەدى. ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى دوزاسىن ەنگىزگەننەن كەيىن پايدا بولعان مۇنداي جاعىمسىز كورىنىستەر ەكىنشى دوزانى ەنگىزۋگە كەدەرگى بولماۋى ءتيىس.
ۆاكتسيناتسيا العاننان كەيىن قانداي قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاۋ كەرەك؟
ءۇش كۇن ىشىندە ينەكتسيا ورنىن ىسقىلاۋعا, سۋ تيگىزۋگە, مونشاعا بارۋعا جانە دە دەنەگە ارتىق سالماق سالۋعا بولمايدى. سۋىقتان, دەنەنى قىزدىرۋ مەن كۇيزەلىستەن اۋلاق بولۋ ماڭىزدى. كۇيزەلىسكە تۇسكەندە انتيدەنەلەر ءوندىرىسى توقتاپ قالۋى مۇمكىن, سالدارىنان ۆاكتسيناتسيادان قاجەتتى اسەر بولمايدى.
ۇيلەستىرىلگەن تاماق ءىشىپ, راتسيونعا اقۋىزدى كوبىرەك قوسۋ كەرەك, ال اللەرگيا تۋدىراتىن تاعامدى تۇتىنباعان ءجون. ۆاكتسيناتسيادان ءۇش كۇن بۇرىن جانە ەكپەدەن كەيىن الكوگولدى ىشىمدىك ىشپەگەن دۇرىس – ول يممۋنيتەتتى تومەندەتەدى, سالدارىنان ۆاكتسينا اسەر ەتپەيدى.
ءبىرىنشى ۆاكتسيناتسيا مەن ەكىنشى ۆاكتسيناتسياعا دەيىنگى ارالىقتا (21 كۇن) ادامدارمەن قارىم-قاتىناستى ازايتىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارىن (ماسكا كيۋ, الەۋمەتتىك قاشىقتىق, گيگيەنا) ساقتاعان دۇرىس. يممۋنيتەت بىرتىندەپ قالىپتاسادى, ال ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دوزاسى اراسىنداعى كەزەڭدە اعزا ەرەكشە ءالسىز بولادى. ەگەر ادام سانيتارلىق شارالاردى ساقتاماسا, COVID-19 جۇقتىرىپ الۋى مۇمكىن.
ۆاكتسينا العاننان كەيىن جاعىمسىز كورىنىستەر پايدا بولعاندا نە ىستەۋ كەرەك؟
دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىمەن بىرگە ۆاكتسينالاردى قولدانۋ كەزەڭىندە ولارعا تۇراقتى فارماكولوگيالىق قاداعالاۋ جۇرگىزەدى.
ەگەر ۆاكتسينا سالدىرعان ادام بويىندا جاعىمسىز رەاكتسيالاردىڭ پايدا بولۋىن بايقاسا, كەلەسى الگوريتمگە سايكەس ارەكەت ەتۋ قاجەت:
- ۆاكتسينا الىنعان مەديتسينالىق ۇيىمعا نەمەسە تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ەمحاناعا جۇگىنەدى; مەديتسينا قىزمەتكەرى پاتسيەنتتىڭ شاعىمدارىن تىڭداپ, سودان كەيىن مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ لوگينىمەن دزسۇو-نىڭ سايتىنداعى (www.ndda.kz) جەكە كابينەتكە كىرەدى; جاعىمسىز رەاكتسيا تۋرالى جاڭا كارتا-حابارلامانى اشادى جانە وعان كەلەسى مالىمەتتەردى ەنگىزەدى: مەديتسينالىق ۇيىم جانە حابارلاۋشى تۋرالى جالپى اقپارات, پاتسيەنت تۋرالى دەرەكتەر, ۆاكتسينا, جاعىمسىز رەاكتسيالار تۋرالى اقپارات, ىلەسپە دارىلىك زاتتار تۋرالى مالىمەتتەر جانە انامنەز دەرەكتەرى.
بارلىق كارتا-حابارلامالار دزسۇو-نىڭ «دارىلىك زاتتاردىڭ جاعىمسىز اسەرلەرى» اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسىنە تۇسەدى.
دارىلىك زاتتاردى ساراپتاۋ ورتالىعى ءاربىر حابارلامانى وڭدەيدى, ۆاكتسيناتسياعا قاتىسقان ادامداردان: دارىگەر, مەدبيكە, ۆاكتسينا الۋشىدان جينالعان اقپارات نەگىزىندە يممۋنيزاتسيادان كەيىنگى قولايسىز كورىنىستەرگە باعالاۋ جانە تالداۋ جۇرگىزەدى, قولايسىز كورىنىستەردىڭ سەبەبى, ولاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن فاكتورلار انىقتالادى.
بارلىق كارتا-حابارلامالار دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق مونيتورينگ ورتالىعىنا جىبەرىلىپ, قاجەت بولعان جاعدايدا شارا قابىلداۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىنە جىبەرىلەدى. ددسۇ ەلدەردى COVID-19 ۆاكتسيناتسياسىنا رەاكتسيا تۋرالى حابارلامالاردى جانە ۆاكتسينا العان ناۋقاستاردى باقىلاۋعا شاقىرادى. كەلىپ تۇسەتىن دەرەكتەر ۇلتتىق, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە زەرتتەلۋى ءتيىس.
