بيزنەستى دامىتۋدىڭ كەپىلى – ونى قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعاۋ

فورۋم جۇمىسىنا قازاق­ستان پرەزيدەنتىنىڭ ەكونومي­كالىق دامۋ ماسەلەلەرى جو­نىن­دەگى شتاتتان تىس كەڭەس­شىسى س.چاكرابارتي, «اس­تانا» حقو باسقارۋشىسى, سترا­­تەگيالىق جوسپارلاۋ جəنە رەفور­­مالار اگەنتتىگىنىڭ تور­اعاسى ق.كەلىمبەتوۆ, سىباي­لاس جەمقور­لىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگى­نىڭ توراعاسى ا.شپەك­باەۆ, كاسىپ­كەر­لەردىڭ قۇقىق­تارىن قور­عاۋ جو­نىندەگى ۋاكىل ر.ءجۇر­سىنوۆ, وتاندىق جانە شەتەلدىك بيز­نەس, ديپلو­ما­تيالىق كورپۋس, حا­لىق­ارالىق ۇيىم­داردىڭ وكىلدەرى, سون­داي-اق سالا­لىق مەملەكەتتىك ورگاندار باس­شىلىعى قاتىستى.

ق.كەلىمبەتوۆ فورۋمعا قاتى­سۋ­شىلاردىڭ نازارىن «استانا» حقو ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن «بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى» ىسكە اسىرۋ اياسىندا قۇرىلعانىنا اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى بەس رەفورمانىڭ ۇشەۋى بيزنەستى دامى­تۋمەن بايلانىستى بولدى. س.چاكرابارتيدىڭ پىكىرىنشە, سى­بايلاس جەمقورلىق, ەڭ الدىمەن, ەلدىڭ بەدەلىنە ۇلكەن زيان كەلتى­رەدى. سونداي-اق سىبايلاس جەم­قورلىق سالىق سالۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋىنا, ادام كاپيتالىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلەدى, ينۆەستيتسيالاردى ازايتادى. وسىعان بايلانىستى ول سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ءۇشىن بارلىق قۇرال­داردى پايدالانۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

ءوز كەزەگىندە سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى قىزمەت باسشىسى ا.شپەكباەۆ ينۆەستور­لاردى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى سۇيەمەلدەۋ جوباسىنا, كومپلاەنس قىزمەت­تەرىنىڭ جۇمىسىنا, مەملەكەتتىك قىز­مەت­تەردى ەلەك­تروندىق فورماتقا كو­شىرۋگە جانە زاڭنا­مالىق وزگە­رىس­تەرگە ەرەكشە نازار اۋداردى.

شەتەلدىك جانە وتان­دىق ينۆەستورلاردىڭ قۇقىق­تارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ – اگەنتتىكتىڭ باستى باسىم­دىق­تارىنىڭ ءبىرى. اتاپ ايتقاندا, اگەنتتىك «اتا­مەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ 2018 جىلدان باستاپ كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرى تاپ بولاتىن بارلىق پروتسەس­تەردى سىبايلاس جەم­قورلىق­قا قارسى سۇيەمەلدەۋگە ارنال­عان Protecting business and invest­ments جوبا­سىن ىسكە اسىرۋدا. «بۇگىندە اگەنت­تىك جالپى سو­ماسى 38 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن 650-دەن استام ين­ۆەستيتسيالىق جانە بي­زنەس-جوبالاردى سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى سۇيەمەلدەيدى. ينۆەس­تي­تسياسىنىڭ جالپى سوماسى 20,9 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن ءار بەسىنشى جوبادا شەتەلدىك قاتىسۋ بار»,  دەدى ا.شپەكباەۆ. ونىڭ ايتۋ­ىنشا, بيزنەس-قۇرىلىمداردىڭ سى­بايلاس جەمقورلىققا قارسى سايا­ساتتى بەلسەندى پايدالانۋى – اگەنتتىك قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر ما­ڭىز­دى باعىتى بولىپ سانالادى. ول بيزنەستى جۇرگىزۋ كەزىندە پاراسات­تىلىقتىڭ مىزعىماس ستاندارتقا اينالۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

بۇل ماسەلەدە, ونىڭ پىكىر­ىن­شە, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كور­پو­راتيۆتىك سەكتوردا كەڭى­نەن دامىعان كومپلاەنس-قىز­مەتتەردى قولدانۋ تاجىريبەسى ما­ڭىزدى. بۇگىنگى تاڭ­دا كومپلاەنس قۇرىلىمدارى «سامۇرىق-قا­زىنا» قورىندا جانە ونىڭ قۇرامىنا كىرەتىن 12 كوم­پانيادا جۇمىس ىستەيدى. سونى­مەن قاتار, كومپلاەنس-قىز­مەت­تەردى قۇرۋ بويىنشا جۇمىس قازاقستاننىڭ ءىرى جەكە كومپانيالارى تاراپىنان قول­داۋ تاپتى. ا.شپەكباەۆ اتاپ وتكەندەي, اگەنتتىك جۇمىسىنىڭ كەلەسى باعىتى – بيزنەستى جۇرگى­زۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى قىل­مىستىق قۋدالاۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ.

«قابىلدانىپ جاتقان جۇيە­لى جانە كەشەندى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە سىبايلاس جەم­قورلىق قىلمىستارىنىڭ سانى جىل سايىن تۇراقتى تۇر­دە تومەندەپ كەلەدى. اتاپ ايت­قاندا, 3 جىل ىشىندە 11%-عا تو­مەندەدى. مىڭنان استام كاسىپ­كەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددە­لەرى ولاردىڭ قىزمەتىنە زاڭسىز ارالاسۋدان قورعالدى», دەدى اگەنتتىك توراعاسى.

وتاندىق جانە شەتەلدىك بىر­قاتار كومپانيانىڭ وكىلدەرى بيز­نەستىڭ وزەكتى پروبلەمالارى مەن ولاردى شەشۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرا­لى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. سونداي-اق فورۋم الاڭىندا كورەيا, يور­دانيا جانە نيدەر­لاند ەلشى­لەرى بيزنەس پەن ينۆەستيتسيا­لاردى قولداۋ بويىن­شا ءوز تاجىريبەلەرىن تانىستىردى. يوردانيالىق ديپ­لومات يۋسۋف ابدەلگاني ەكى ەل اراسىنداعى ەركىن ساۋدا اي­ماق­تارىن قۇرۋ جانە ءدارى-دارمەك پەن كيىم شىعاراتىن زاۋىت­­تار سالۋ ماسەلەلەرىندەگى ىنتى­ماق­­تاستىقتىڭ مۇم­كىن­دىكتەرىنە توقتالدى. قاتى­سۋشىلار ىسكەرلىك احۋالدى جاق­سارتۋ كەلەشەگىن, مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستاردى ترانسفورماتسيالاۋدى, سونداي-اق پاندەميادان كەيىنگى داعدارىستى بىرلەسىپ ەڭسەرۋ شارالارىن تالقىلادى.

فورۋم جۇمىسىنىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا بيزنەس-قو­عام­داستىق وكىلدەرىنىڭ بار­لىق ەسكەر­تۋلەرى مەن ۇسىنىس­تارى ودان ءارى پىسىقتاۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە جىبەرى­لەتىن بولادى.