2. ءبىرىنشى كەزەكتە ۆاكتسينانى كىم الۋى ءتيىس؟
كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى, ەڭ الدىمەن, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى جانە حالىقپەن ءجيى ارالاساتىن قاۋىپ توبىنداعى ادامدار الۋى كەرەك. بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ەكونوميكا سالاسىنداعى جاعدايدى بارىنشا تەز تۇراقتاندىرۋعا, سونداي-اق جاھاندىق پاندەميادان قالپىنا كەلتىرۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ, جەدەل مەديتسينالىق كومەكتىڭ, رەانيماتسيانىڭ, قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ, سانەپيدقىزمەتتىڭ قىزمەتكەرلەرى.
مەكتەپ, جوو, مەكتەپ-ينتەرنات, مەكتەپتە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنىڭ پەداگوگتەرى, ستۋدەنتتەر جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار.
تجم, ءىىم, قورعانىس مينيسترلىگى, ۇقك قىزمەتكەرلەرى.
3. ۆاكتسينالاۋدىڭ الدىندا انتيدەنەلەرگە تەست تاپسىرۋ كەرەك پە؟
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىمدارىنا سايكەس كۆي-گە قارسى ۆاكتسينالاۋ الدىندا انتيدەنەلەردى انىقتاۋ ءۇشىن يفا زەرتتەۋىن جۇرگىزۋ قاجەت ەمەس. اتالعان ينفەكتسيامەن اۋىرعان ادامداردى كۆي-گە قارسى ۆاكتسينالاۋ اۋرۋدان جازىلعاننان كەيىن 6 اي وتكەن سوڭ, انتيدەنەلەرگە سكرينينگسىز دەنساۋلىق جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزۋ ۇسىنىلادى.
قازىرگى كەزدە دۇنيە جۇزىندە قانداعى انتيدەنەلەردىڭ «قورعانىش» دەڭگەيىن كورسەتەتىن بىردە-ءبىر نورماتيۆتىك قۇجات جوق. ياعني كلينيكالىق جاعىنان ايقىندالاتىن اۋىرۋ قاۋپى جوق. وسىعان بايلانىستى, ۆاكتسينالاۋ الدىندا انتيدەنەلەردىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋ ارقىلى اقپارات الۋعا بولمايدى.
4. كوروناۆيرۋسقا قارسى ءبىرىنشى ەكپەدەن كەيىن ءوزىن قالاي ۇستاۋ كەرەك؟
ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى دوزاسىنان كەيىن بارلىق ساقتىق شاراسىن ساقتاۋ قاجەت. بۇل قاجەتتى شارالار, ويتكەنى ءبىر دوزانىڭ يممۋندىق جۇيەگە جەتكىلىكتى تۇردە اسەر ەتەتىنى دالەلدەنبەگەن, ەكىنشىدەن, تولىق ۆاكتسينالاۋدىڭ ءوزى دە ۆيرۋستى جۇقتىرۋدان جانە تاراتۋدان 100% قورعاي المايدى.
ۆاكتسينالاردىڭ تيىمدىلىگى, نەگىزىنەن, اۋىر سيمپتومداردى بولدىرماۋعا قابىلەتتى ەكەندىگىمەن باعالانادى. ال ءبىز كوۆيدتىڭ سيمپتومسىز بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن بىلەمىز, بۇل كەزدە ادام اينالاسىنداعىلارعا اۋرۋ جۇقتىرىپ, قاۋىپ توندىرەدى.
5. COVID-19-عا قارسى ەكپەدەن كەيىن اۋىرۋ مۇمكىن بە؟
وكىنىشكە قاراي, بىردە-ءبىر ۆاكتسينا قاۋىپتى ايتارلىقتاي ازايتسا دا, اۋرۋدى جۇقتىرماۋعا 100 پايىز كەپىلدىك بەرە المايدى. دۇرىس (بارلىق ەرەجەلەردى ساقتاۋ ارقىلى) ۆاكتسينالاۋ يممۋندىق جۇيەنى ۆيرۋسقا قارسى تۇرۋعا داعدىلاندىرا الادى. سوندىقتان اۋرۋدى جۇقتىرعاننىڭ وزىندە ول جەڭىل تۇردە, سيمپتومسىز ءوتۋى مۇمكىن. الايدا سيمپتومسىز پاتسيەنتتەر ينفەكتسيانى تاسىمالداۋشى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. وسى سەبەپتى, ۆاكتسينالاۋدان كەيىن دە اينالاداعى ەكپە الماعان ادامداردى قورعاۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاپ, بەتپەردە تاعۋدى جالعاستىرۋ قاجەت.
6. تۇراقتى يممۋنيتەت قالىپتاسۋ ءۇشىن قانشالىقتى ۋاقىت قاجەت؟
ۆاكتسينالاۋدان كەيىن اعزاداعى ءبىرىنشى يممۋندىق جاۋاپ ءبىرىنشى دوزانى سالعاننان كەيىن 12-14 كۇننەن باستاپ قالىپتاسادى, بىراق تۇراقتى يممۋنيتەت 32-45 كۇننەن كەيىن, ەڭ كوپ دەگەندە 56 كۇننەن كەيىن قالىپتاسادى. سوندىقتان وسى ينكۋباتسيالىق كەزەڭدە بارلىق ساقتىق شارالارىن ساقتاعان ءجون, ياعني بەتپەردە تاعىپ, اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ كەرەك.
7. ۇجىمدىق يممۋنيتەت دەگەن نە؟
ۇجىمدىق يممۋنيتەت – حالىقتىڭ كوپشىلىگى بەلگىلى ءبىر ۆيرۋستان قورعالۋى ءتيىس شەكتى ۆاكتسينالاۋ دەڭگەيىنە جەتۋ. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۇجىمدىق يممۋنيتەتكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەلىمىزدەگى ەرەسەك ادامداردىڭ 60%-ىن ۆاكتسينالاۋمەن قامتۋ كەرەك. بۇل قوعامداعى ۆيرۋس اينالىمىنىڭ جالپى ۇلەسىن ازايتادى جانە ۆاكتسينا الا المايتىن ءالسىز توپتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. COVID-19 جۇقتىرعان ادامداردىڭ جارتىسىندا اۋرۋ ورتاشا نەمەسە جەڭىل تۇردە وتەتىنىن, ال كەيبىر ادامداردا ەشقانداي سيمپتومداردىڭ بايقالمايتىنىن ەستەن شىعارماعان ماڭىزدى, الايدا كوپتەگەن ادام قاتتى اۋىرادى جانە اۋرۋحاناعا جاتۋعا مۇقتاج.
8. ۆاكتسينالاۋ تۋرالى نەنى ءبىلۋ كەرەك؟
كەز كەلگەن ۆاكتسينالاۋ, ونىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينالاۋ ەرىكتى تۇردە جۇرگىزىلەدى.
ءسىز ۆاكتسينالاۋدان جازباشا تۇردە باس تارتا الاسىز. بۇل ءۇشىن اكىمشىلىك نەمەسە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلمەگەن.
كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋ تەگىن جۇرگىزىلەدى.
9. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينانى قالاي الۋعا بولادى؟
ۆاكتسينالاۋ تۇراتىن جەرى بويىنشا ەمحانادا جۇرگىزىلەدى. وزىڭىزبەن بىرگە جەكە كۋالىگىڭىز بولۋى كەرەك.
ەكپە سالاردىڭ الدىندا سىزدەن ساۋالداما, ەرىكتى اقپاراتتاندىرىلعان كەلىسىم پاراعىن تولتىرۋدى سۇرايدى جانە جادىناما بەرەدى.
دارىگەر مەديتسينالىق قاراپ-تەكسەرۋى – دەنە قىزۋىن, قان قىسىمىن, ساتۋراتسيا جانە ت.ب. ولشەۋى ءتيىس.
ۆاكتسينالاۋدان كەيىن 30 مينۋت دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا, سودان كەيىن 3 كۇن ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا بولاسىز.
سىزگە ۆاكتسينالاۋدان كەيىن ءوزىڭىزدى ناشار سەزىنگەن جاعدايدا قاي جەرگە بارۋ كەرەكتىگى تۋرالى اقپارات كورسەتىلگەن پاراق بەرىلۋى ءتيىس.
ۆاكتسينانىڭ ەكىنشى دوزاسىن ءبىرىنشى ۆاكتسينالاۋدان كەيىن 21 كۇننەن سوڭ الاسىز. ۆاكتسينالاۋ كۇنى مەن ۋاقىتى تۋرالى سمس-حابارلاما تەلەفونىڭىزعا ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە كەلەدى.
10. ۆاكتسينالاۋعا قانشا ۋاقىت قاجەت؟
كۆي-گە قارسى ۆاكتسينا الۋ ءۇشىن سىزگە شامامەن ءبىر ساعات ۋاقىت قاجەت.
10 مينۋت
ەكپە الۋدىڭ الدىندا دارىگەردىڭ قاراپ-تەكسەرۋى كەرەك.
15 مينۋت
پرەپاراتتى دايىنداۋ. ۆاكتسينا مۇزداتىلعان كۇيدە ساقتالاتىندىقتان, پرەپاراتتى پروتسەدۋرا الدىندا ەرىتۋ كەرەك.
30 مينۋت
ەكپە سالعاننان كەيىن باقىلاۋ. ءسىز ەكى ەكپە تۋرالى بەلگىسى بار – ۆاكتسينالاۋ كۇنى, ۆاكتسينا اتاۋى كورسەتىلگەن جانە دارىگەردىڭ قولى قويىلعان اتاۋلى سەرتيفيكات الاسىز.
11. COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالاۋدىڭ قارسى كورسەتىلىمدەرى قانداي؟
18 جاسقا تولماساڭىز
جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەل بولساڭىز
ەكپەگە دەيىن 2 اپتانىڭ ىشىندە جانە ۆاكتسينالاۋ كەزىندە جرۆي-مەن اۋىرعان بولساڭىز
ۆاكتسينالاۋ كەزىندە دەنە قىزۋىڭىز 37°س-تان جوعارى بولسا
ءجىتى ينفەكتسيالىق جانە ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋ دەگەن دياگنوز قويىلسا
سوزىلمالى اۋرۋلارىڭىز جانە اللەرگيالىق رەاكتسيا اسقىنسا
دارىگەردىڭ مەديتسينالىق تەكسەرۋىنەن وتپەسەڭىز
سىزدە مەديتسينالىق قارسى كورسەتىلىمدەر بولسا.
